Μπορούν οι χάκερ να μπουν στο ψυγείο σας; Οι κυβερνοεπιθέσεις φτάνουν μέχρι την κουζίνα

Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, η μεγαλύτερη ανησυχία για το ψυγείο μας ήταν μήπως ξεχάσαμε την πόρτα ανοιχτή ή χάλασαν τα τρόφιμα. Σήμερα, όμως, υπάρχει και ένα διαφορετικό ερώτημα: μπορεί κάποιος να χακάρει το ψυγείο μας και να αλλάξει τη θερμοκρασία του από την άλλη άκρη του κόσμου; Η απάντηση είναι πως, θεωρητικά, ναι. Και οι πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις σε ευρωπαϊκά σούπερ μάρκετ δείχνουν ότι οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται πλέον στους υπολογιστές και τα κινητά τηλέφωνα.

Τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, ο όμιλος λιανεμπορίου Ahold Delhaize ανακοίνωσε ότι ένα «περιστατικό πληροφορικής» επηρέασε τα ψυγεία και τους καταψύκτες σε δεκάδες σούπερ μάρκετ του στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο.

Το περιστατικό ακολούθησε μια προηγούμενη υπόθεση κυβερνοασφάλειας, την οποία η εταιρεία είχε αναφέρει στην ολλανδική αστυνομία τον Οκτώβριο. Την ίδια περίοδο, κυβερνοεπίθεση στη Γαλλία είχε προκαλέσει την άνοδο της θερμοκρασίας σε ψυγεία και καταψύκτες εκατοντάδων καταστημάτων έως τους 50 βαθμούς Κελσίου μέσα σε μία νύχτα, προκαλώντας πυρκαγιές και καταστροφή τροφίμων.

Η υπόθεση αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα: συσκευές που κάποτε λειτουργούσαν σχεδόν αποκλειστικά με μηχανικά συστήματα μπορούν πλέον να παρακολουθούνται και να ελέγχονται από απόσταση. Από τα ψυγεία μέχρι τη θέρμανση και από τις κάμερες ασφαλείας μέχρι τους συναγερμούς, η σύνδεση στο διαδίκτυο προσφέρει νέες δυνατότητες στους χρήστες, αλλά δημιουργεί και νέες ευκαιρίες για τους κυβερνοεγκληματίες.

Μπορεί πραγματικά κάποιος να χακάρει το ψυγείο μου;

Η σύντομη απάντηση είναι ναι, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο. Εάν μια συσκευή συνδέεται στο διαδίκτυο, είτε απευθείας είτε μέσω κάποιας εφαρμογής, υπηρεσίας cloud ή οικιακού δικτύου, υπάρχει η πιθανότητα να παραβιαστεί από χάκερ.

Δεν πρόκειται απλώς για ένα υποθετικό σενάριο. Ήδη από το 2015, ερευνητές κυβερνοασφάλειας παρουσίασαν σε συνέδριο χάκινγκ στο Λας Βέγκας τον τρόπο με τον οποίο μπορούσε να παραβιαστεί ένα έξυπνο ψυγείο της Samsung.

Η συγκεκριμένη επίδειξη έδειξε ότι οι ερευνητές μπορούσαν να υποκλέψουν μέρος της διαδικτυακής κίνησης δεδομένων που περνούσε μέσα από τη συσκευή.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάθε ψυγείο με σύνδεση Wi-Fi μπορεί αυτομάτως να μετατραπεί σε εργαλείο επίθεσης. Ο κίνδυνος εξαρτάται από τις ευπάθειες της συσκευής και την ασφάλεια των συστημάτων με τα οποία συνδέεται.

Σε πολλές περιπτώσεις, άλλωστε, οι χάκερ ενδιαφέρονται περισσότερο να κλέψουν δεδομένα, να διακόψουν τη λειτουργία υπηρεσιών ή να χρησιμοποιήσουν μια συνδεδεμένη συσκευή ως σημείο εισόδου σε ένα μεγαλύτερο δίκτυο.

Ποιες συσκευές του σπιτιού κινδυνεύουν περισσότερο;

Οι συνηθέστεροι στόχοι είναι οι συσκευές που συνδέονται στο διαδίκτυο και μπορούν να ελέγχονται εξ αποστάσεως.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι κάμερες ασφαλείας, τα θυροτηλέφωνα με βίντεο, τα συστήματα συναγερμού, οι έξυπνες κλειδαριές, οι θερμοστάτες και τα συστήματα κεντρικής θέρμανσης.

Στη λίστα προστίθενται οι έξυπνες οικιακές συσκευές, όπως ψυγεία, φούρνοι και πλυντήρια ρούχων, εφόσον είναι συνδεδεμένα στο διαδίκτυο.

Ακόμη και ορισμένες οδοντόβουρτσες διαθέτουν πλέον δυνατότητα σύνδεσης στο ίντερνετ.

Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία της βιομηχανίας κυβερνοασφάλειας που επικαλείται το Reuters, περισσότερο από το 75% των επιθέσεων εναντίον συνδεδεμένων συσκευών αφορά τα ρούτερ και όχι τις ίδιες τις οικιακές συσκευές.

Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των συνδεδεμένων προϊόντων έχει αυξηθεί ραγδαία, καθώς οι κατασκευαστές ενσωματώνουν δυνατότητες διαδικτυακής επικοινωνίας ακόμη και σε αντικείμενα που παλαιότερα ήταν αποκλειστικά μηχανικά.

Τι μπορεί να κάνει ένας χάκερ αν αποκτήσει πρόσβαση σε μια συσκευή;

Σύμφωνα με το Reuters, ένας κυβερνοεγκληματίας που καταφέρνει να παραβιάσει μια συνδεδεμένη συσκευή μπορεί συνήθως να κάνει δύο βασικά πράγματα: να συγκεντρώσει πληροφορίες ή να αποκτήσει τον έλεγχό της.

Στην πρώτη περίπτωση, οι συνέπειες αφορούν κυρίως την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια των δεδομένων.

Μια παραβιασμένη κάμερα μπορεί να αποκαλύψει τι συμβαίνει στο εσωτερικό ενός σπιτιού, ενώ μια συσκευή που διαθέτει μικρόφωνο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταγραφή ήχων.

Αντίστοιχα, η παραβίαση ενός ρούτερ μπορεί να εκθέσει τα δεδομένα που μεταφέρονται μέσω του οικιακού δικτύου.

Στη δεύτερη περίπτωση, ο επιτιθέμενος μπορεί να αλλάξει τη λειτουργία της ίδιας της συσκευής.

Ανάλογα με τις δυνατότητές της, μπορεί να την ενεργοποιήσει ή να την απενεργοποιήσει, να τροποποιήσει τις ρυθμίσεις της ή ακόμη και να αποκλείσει τον νόμιμο χρήστη από τον λογαριασμό του.

Ένας παραβιασμένος θερμοστάτης θα μπορούσε να επηρεάσει τη θέρμανση του σπιτιού, ενώ ένα ψυγείο ή ένας καταψύκτης που έχει δεχθεί κυβερνοεπίθεση θα μπορούσε να παρουσιάσει προβλήματα στον έλεγχο της θερμοκρασίας.

Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, μια συσκευή με ανεπαρκή προστασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ενδιάμεσος σταθμός για την πρόσβαση σε άλλα συστήματα του ίδιου δικτύου ή για την κλοπή προσωπικών πληροφοριών που συνδέονται με διαδικτυακούς λογαριασμούς.

Μπορούν οι χάκερ να πάρουν τον έλεγχο του αυτοκινήτου μου;

Οι κίνδυνοι των συνδεδεμένων συσκευών δεν σταματούν στην πόρτα του σπιτιού. Ερευνητές κυβερνοασφάλειας έχουν αποδείξει επανειλημμένα ότι τα σύγχρονα αυτοκίνητα μπορούν να παρουσιάζουν ευπάθειες που επιτρέπουν την απομακρυσμένη πρόσβαση σε ορισμένα συστήματά τους.

Το 2015, ερευνητές κατάφεραν να αποκτήσουν από απόσταση τον έλεγχο ενός Jeep ενώ αυτό βρισκόταν εν κινήσει, εκμεταλλευόμενοι το συνδεδεμένο στο διαδίκτυο σύστημα ψυχαγωγίας του οχήματος.

Η αποκάλυψη οδήγησε στην ανάκληση περίπου 1,4 εκατομμυρίων αυτοκινήτων και στην εγκατάσταση διορθωτικού λογισμικού.

Σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, ερευνητές εντόπισαν μια διαφορετική ευπάθεια που επέτρεπε την παρακολούθηση της θέσης, το ξεκλείδωμα και την εκκίνηση συγκεκριμένων οχημάτων της Kia, χρησιμοποιώντας μόνο τον αριθμό της πινακίδας κυκλοφορίας τους.

Οι ερευνητές δήλωσαν ότι ενημέρωσαν την εταιρεία, η οποία διόρθωσε τα προβλήματα μέσα σε λίγους μήνες. Δεν υπήρχαν στοιχεία ότι οι συγκεκριμένες ευπάθειες είχαν αξιοποιηθεί σε πραγματικές κυβερνοεπιθέσεις.

Το Reuters επισημαίνει, πάντως, ότι τα σύγχρονα αυτοκίνητα και τα αεροσκάφη διαθέτουν εκτεταμένα συστήματα ασφαλείας και εφεδρικούς μηχανισμούς, οι οποίοι έχουν σχεδιαστεί για να περιορίζουν τους κινδύνους.

Μπορούν να χακάρουν το ρεύμα ή την παροχή νερού;

Ένα ακόμη ερώτημα αφορά τις κρίσιμες υποδομές, όπως τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και ύδρευσης. Σε αντίθεση με τις περισσότερες οικιακές συσκευές, οι υποδομές αυτές διαθέτουν συνήθως πολλαπλά επίπεδα προστασίας, συστήματα παρακολούθησης και αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι απρόσβλητες από κυβερνοεπιθέσεις. Σημαίνει, όμως, ότι αποτελούν κατά κανόνα πολύ δυσκολότερους στόχους από ένα ψυγείο ή μια άλλη οικιακή συσκευή συνδεδεμένη στο Wi-Fi.

Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στην έκταση και στην πολυπλοκότητα των μηχανισμών ασφαλείας που προστατεύουν αυτές τις υποδομές.

Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τις έξυπνες συσκευές μας;

Οι ειδικοί κυβερνοασφάλειας συνιστούν ορισμένα βασικά μέτρα που μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τον κίνδυνο παραβίασης. Το πρώτο είναι η αλλαγή των προεπιλεγμένων κωδικών πρόσβασης που διαθέτουν οι συσκευές όταν αγοράζονται.

Εξίσου σημαντική είναι η ενεργοποίηση του ελέγχου ταυτότητας δύο παραγόντων, όπου υπάρχει αυτή η δυνατότητα, καθώς και η τακτική εγκατάσταση ενημερώσεων λογισμικού και ασφαλείας.

Οι καταναλωτές καλούνται επίσης να απομακρύνουν ή να αντικαθιστούν συσκευές που δεν λαμβάνουν πλέον ενημερώσεις ασφαλείας από τους κατασκευαστές τους. Μια ακόμη σύσταση είναι να διατηρούν τις περισσότερες συσκευές σε τοπικό δίκτυο και να επιτρέπουν την πρόσβασή τους στο ευρύτερο διαδίκτυο μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος.

Η λογική είναι απλή: κάθε πρόσθετη σύνδεση μπορεί να δημιουργήσει ακόμη ένα πιθανό σημείο εισόδου για τους επιτιθέμενους.

Και κάπως έτσι, η βασικότερη συμβουλή των ειδικών είναι ίσως και η πιο απλή. Όσο λιγότερες συνδεδεμένες συσκευές διαθέτουμε, τόσο λιγότερες πιθανές πόρτες αφήνουμε ανοιχτές για τους χάκερ.

Το ψυγείο μας, τελικά, δεν χρειάζεται απαραίτητα να έχει πρόσβαση στο ίντερνετ για να κάνει σωστά τη δουλειά του.

Πηγή: Reuters –