Financial Times/Pisa 2025: Τεχνητή Νοημοσύνη και social media γκρεμίζουν τις μαθητικές επιδόσεις
Οι επιδόσεις των μαθητών στην κατανόηση κειμένου έχουν υποχωρήσει σημαντικά στις ανεπτυγμένες χώρες, καθώς η ευρεία χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα των εφήβων να συγκεντρώνονται.
Σύμφωνα με τη νέα έκδοση της διεθνούς έρευνας PISAτου ΟΟΣΑ, η μέση επίδοση των 15χρονων μαθητών στις χώρες του ΟΟΣΑ το 2025 ήταν κατά περισσότερο από έναν χρόνο χαμηλότερη σε σχέση με το 2018. Συνολικά, από το 2018 οι επιδόσεις στην κατανόηση κειμένου έχουν μειωθεί κατά 25 μονάδες και στα μαθηματικά κατά 22 μονάδες, με περίπου 20 μονάδες να αντιστοιχούν σε έναν χρόνο μάθησης.
Η έρευνα δείχνει ότι βασικές δεξιότητες, όπως η σύνταξη και η κριτική αξιολόγηση κειμένων, υποχωρούν, ενώ ενισχύεται η τάση για γρήγορη και επιφανειακή ανάγνωση με περιορισμένη κατανόηση. Ο διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, Αντρέας Σλάιχερ, χαρακτήρισε «πειστική» τη σύνδεση μεταξύ της παθητικής κατανάλωσης ψηφιακού περιεχομένου και των χαμηλότερων επιδόσεων, αν και διευκρίνισε ότι η έρευνα δεν αποδεικνύει σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επίδραση των σύντομων βίντεο σε πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok, καθώς η συνεχής εναλλαγή και γρήγορη επεξεργασία πληροφοριών ενδέχεται να αποδυναμώνουν την ικανότητα και το κίνητρο των νέων να ασχολούνται με σύνθετα κείμενα και δεδομένα.
Η επίδραση, ωστόσο, ήταν λιγότερο αρνητική όταν η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιούνταν ως εργαλείο μάθησης. «Δεν γίνεσαι γυμνασμένος παρακολουθώντας αθλητισμό», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Σλάιχερ, υπογραμμίζοντας ότι όταν η AI κάνει τη μαθησιακή διαδικασία υπερβολικά εύκολη, μπορεί να προσφέρει καλύτερο άμεσο αποτέλεσμα, χωρίς όμως να ενισχύει πραγματικά τη μάθηση. Η ουσιαστική εκπαίδευση, όπως τόνισε, απαιτεί προσπάθεια, σκέψη και ενεργή συμμετοχή.
Παρά τους κινδύνους, ο ΟΟΣΑ δεν θεωρεί ότι η λύση είναι η απομάκρυνση της τεχνολογίας από την εκπαίδευση. Αντίθετα, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας, εφόσον χρησιμοποιείται με σωστό σχεδιασμό και παιδαγωγικό σκοπό.
Ο Σλάιχερ ανέφερε ως παράδειγμα τη Νότια Κορέα, όπου η αξιοποίηση της τεχνολογίας γίνεται πιο προσεκτικά και μεθοδικά, με τους εκπαιδευτικούς να συμμετέχουν στον σχεδιασμό εργαλείων που ενισχύουν τη μάθηση. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς η χρήση ή η απαγόρευση της AI και των ψηφιακών μέσων, αλλά η διαμόρφωση ενός εκπαιδευτικού περιβάλλοντος που θα βοηθά τους νέους να αναπτύσσουν ξανά την ικανότητα συγκέντρωσης, κριτικής σκέψης, αναστοχασμού και ουσιαστικής κατανόησης — δεξιότητες που θα είναι ακόμη πιο απαραίτητες στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
13°
