Πολιτικός σεισμός στη Γερμανία με το AfD στο 44% - Η Ρωσία και ο φόβος για αλλαγή πορείας στην Ευρώπη - Πώς διαβάζει η Ευρώπη τα αποτελέσματα
«Σεισμός», «πολιτικός σεισμός», «σημείο καμπής για τη Γερμανία», έτσι περιέγραψαν πολιτικοί αναλυτές και πολλά μέσα ενημέρωσης την εντυπωσιακή νίκη του κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στις τοπικές εκλογές που διεξήχθησαν την Κυριακή (6.9) στη Γερμανία. Είναι όμως υπερβολή;
Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι μία από τις μικρότερες μεταξύ των 16 ομόσπονδων κρατιδίων της τεράστιας Γερμανίας. Διαθέτει μόλις 1,7 εκατομμύρια από τους συνολικά 59 εκατομμύρια εγγεγραμμένους ψηφοφόρους σε ολόκληρη τη χώρα. Πόσο σημαντικές μπορεί να είναι οι πολιτικές διαθέσεις της, ειδικά από τη στιγμή που η AfD απέτυχε για λίγο να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία; Η απάντηση είναι: πολύ σημαντικές.
Πρώτα και κύρια, στο εσωτερικό της Γερμανίας. Η ψηφοφορία μπορεί να ήταν περιφερειακή, όμως οι επιπτώσεις της είναι εθνικές. Ο εκλογικός θρίαμβος της AfD ασκεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην ήδη καταπονημένη κεντρώα κυβέρνηση συνασπισμού στο Βερολίνο. Ενδέχεται να αποδειχθεί το τελευταίο καρφί στο πολιτικό φέρετρο του βαθιά αντιδημοφιλούς συντηρητικού καγκελάριου της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτζ. Είχε υποσχεθεί ότι θα περιορίσει τη δημοτικότητα της AfD.
Αυτά τα πολιτικά προβλήματα θα αποδυναμώσουν και θα αποσπάσουν ακόμη περισσότερο τη Γερμανία, τον ισχυρότερο παίκτη της ΕΕ, σε μια περίοδο ηπειρωτικής κρίσης, καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να αντιμετωπίσει τη ρωσική επιθετικότητα, τους δασμολογικούς εκνευρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ και την οικονομική απειλή από την Κίνα. Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί επίσης έναν βαθύ προβληματισμό σε ολόκληρη τη Γερμανία, όπου το ναζιστικό παρελθόν εξακολουθεί να ρίχνει βαριά τη σκιά του. Πρόκειται για την πρώτη τόσο εντυπωσιακή εκλογική επικράτηση ενός σκληρά δεξιού εθνικιστικού κόμματος μετά την πτώση του Τρίτου Ράιχ το 1945.
Κανείς άλλος από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών δεν έσπευσε να αναρτήσει την Κυριακή στην πλατφόρμα Truth Social τα αποτελέσματα των exit polls στη Σαξονία-Άνχαλτ. Το αντιμεταναστευτικό, αντι-woke μήνυμα της AfD, «Η Γερμανία για τους Γερμανούς», συμβαδίζει στενά με το μήνυμα MAGA του Ντόναλντ Τραμπ. Μαζί με μια σειρά άλλων εθνικιστικών κομμάτων στην Ευρώπη, η AfD αντλεί σε μεγάλο βαθμό από το εγχειρίδιο πολιτικής του Τραμπ, υπονομεύοντας τα μέσα ενημέρωσης, αμφισβητώντας την αμεροληψία των δικαστών και υποσχόμενη να «κάνει τη Γερμανία ξανά μεγάλη».
Ενδιαφέρον έχει, πάντως, το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ σπάνια αναφέρεται ονομαστικά στις προεκλογικές εκστρατείες στην Ευρώπη. Οι πολιτικοί γνωρίζουν πολύ καλά πόσο αντιδημοφιλής είναι στους ψηφοφόρους. Αμέσως μετά τις αναρτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το βράδυ της Κυριακής, ακολούθησε ο ισχυρός Ρώσος επιχειρηματίας Κιρίλ Ντμίτριεφ, διευθύνων σύμβουλος του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων. Χαρακτήρισε το αποτέλεσμα της AfD «ιστορικό», την εθνική κυβέρνηση της Γερμανίας «απαξιωμένη» και τον Γερμανό καγκελάριο «ταπεινωμένο», συγκρίνοντας τον Φρίντριχ Μερτς με τον πρώην - και πλέον αποχωρήσαντα - πρωθυπουργό της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, ο οποίος αισθάνθηκε αναγκασμένος να παραιτηθεί αυτό το καλοκαίρι.
Τι ενδιαφέρον μπορεί να έχει η Ρωσία για τις περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς, και τι ακριβώς υπονοούσε ο Ντμίτριεφ με την αναφορά του στη Βρετανία;
Η γερμανική κυβέρνηση είναι ο μεγαλύτερος μεμονωμένος δωρητής προς την Ουκρανία, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο είναι γνωστό ότι έχει παράσχει στο Κίεβο πυραύλους που χρησιμοποιούνται για πλήγματα στο εσωτερικό της ρωσικής επικράτειας. Αυτό έχει εξοργίσει βαθιά τη Μόσχα. Η AfD, αντίθετα, είναι αρκετά φιλορωσική. Θέλει να σταματήσει η αποστολή στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, να τερματιστούν οι κυρώσεις κατά της Μόσχας και να αρχίσει ξανά η αγορά πολύ φθηνότερης ρωσικής ενέργειας. Η ενεργοβόρα γερμανική βιομηχανία υπέστη τεράστιο οικονομικό πλήγμα όταν η χώρα σταμάτησε τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας, μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Πλήθη ανέμιζαν γερμανικές σημαίες στη συγκέντρωση του κόμματος μετά το κλείσιμο της κάλπης, όπου προβαλλόταν το σύνθημα της AfD «Όλα είναι δυνατά». Η πιο ήπια προσέγγιση της AfD απέναντι στη Ρωσία έχει ένα ακόμη πλεονέκτημα στην ανατολική Γερμανία, η οποία παραμένει πολύ φτωχότερη από τη δυτική. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι η Γερμανία έχει δαπανήσει μεταξύ 2,3 και 3 τρισεκατομμυρίων ευρώ - ανάλογα με τις εκτιμήσεις και το αν συνυπολογίζεται ο πληθωρισμός - για να βοηθήσει στην ενσωμάτωση του πρώην κομμουνιστικού τμήματος της χώρας μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989.
Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι η φτωχότερη περιφέρεια της Γερμανίας και εκεί, όπως και σε μεγάλο μέρος της ανατολικής Γερμανίας, συναντά κανείς συχνά αυτό που είναι γνωστό ως «Ostalgie» μεταξύ των ψηφοφόρων· ουσιαστικά, μια «νοσταλγία για την Ανατολή» και για τις συγκριτικά πιο σταθερές εποχές υπό τον κομμουνισμό.
Τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ παρακολουθούσε στενά και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι επόμενοι 12 μήνες αποτελούν μια εκλογική περίοδο-μαραθώνιο για την ΕΕ. Αναμένονται κάλπες σε σημαντικές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία. Οι Βρυξέλλες φοβούνται ότι περισσότερα «ακραία» κόμματα, τόσο από την Αριστερά όσο και - κυρίως - από τη Δεξιά του πολιτικού φάσματος, μπορεί να ενισχυθούν συνολικά. Ο ηγέτης του ισπανικού εθνικιστικού κόμματος Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, έγραψε την Κυριακή στην πλατφόρμα X ότι η νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν «μια μεγάλη ελπίδα για τη Γερμανία και για την Ευρώπη».
Αντίθετα, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας, Μπενζαμέν Χαντάντ, σύμμαχος του κεντρώου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποίησε: «Αυτή είναι μια σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη, βλέποντας την ακροδεξιά να κερδίζει σε μια περιφερειακή εκλογή στη Γερμανία».
Ούτε η AfD ούτε άλλα ευρωπαϊκά κόμματα που χαρακτηρίζονται «ακροδεξιά» ή «σκληρά δεξιά» αποδέχονται τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό. Διαφέρουν επίσης μεταξύ τους ως προς τον τόνο και το πολιτικό τους πρόγραμμα. Ο γαλλικός Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν απέβαλε την AfD από την πολιτική του ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πριν από δύο χρόνια, επειδή τη θεωρούσε υπερβολικά «ριζοσπαστική».
Αυτό που τείνουν, ωστόσο, να έχουν κοινό τα κόμματα αυτά είναι μια αντιμεταναστευτική πλατφόρμα και έντονα εθνικιστικά μηνύματα. Και αυτό είναι που πραγματικά ανησυχεί την ΕΕ. Είτε πρόκειται για το σύνθημα «Πρώτα η Γερμανία», είτε για το «Πρώτα η Ιταλία», είτε για το «Η Γαλλία για τους Γάλλους!», η ανησυχία στις Βρυξέλλες είναι ότι η άνοδος των εθνικιστικών κομμάτων επιβαρύνει την ευρωπαϊκή συνοχή σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξωτερικές εξελίξεις απαιτούν την ενότητα περισσότερο από ποτέ.
Εθνικιστικά κόμματα όπως η AfD ή η ιταλική Λέγκα τείνουν να είναι βαθιά ευρωσκεπτικιστικά, όμως οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη χρειάζεται να παραμείνει ενωμένη, για παράδειγμα, ώστε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την πίεση του Ντόναλντ Τραμπ ή να προστατεύσει αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από την πρακτική της Κίνας να διοχετεύει στην ευρωπαϊκή αγορά προϊόντα σε πολύ χαμηλές τιμές. Η ευρωπαϊκή αμυντική ηγεσία προειδοποιεί επίσης ότι οι ρωγμές στις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας ή οι χώρες που υιοθετούν χλιαρή στάση απέναντι στην ένταξη στο ΝΑΤΟ —όπως βλέπουμε, για παράδειγμα, στον Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν ή στην AfD της Γερμανίας— απλώς ενθαρρύνουν τη Μόσχα.
Οι επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας υποστηρίζουν ότι τα κράτη πρέπει να παραμείνουν ενωμένα για να σταματήσουν τη Ρωσία στην Ουκρανία, διαφορετικά το Κρεμλίνο θα μπει στον πειρασμό να επιτεθεί σε έδαφος του ΝΑΤΟ, όπως για παράδειγμα στα κράτη της Βαλτικής. Το ζήτημα είναι ότι οι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι γνωρίζουν πολύ καλά αυτές τις εξωτερικές απειλές και τον αντίκτυπο που έχουν στο εσωτερικό των χωρών τους. Ανησυχούν για τις επιπτώσεις των πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, για την κατάρρευση των υπηρεσιών υγείας στις χώρες τους και για τη συρρίκνωση της οικονομικής ασφάλειας για τους ίδιους και τις οικογένειές τους. Η ανεξέλεγκτη μετανάστευση και η ασφάλεια στους δρόμους αποτελούν επίσης τεράστιες ανησυχίες.
Και εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η σημασία της ψήφου στη Σαξονία-Άνχαλτ. Πρόκειται για μια έντονη κόκκινη προειδοποίηση προς τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα, αλλά και προς θεσμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπως η Δικαιοσύνη και οι υπηρεσίες ασφαλείας. Θεσμούς που η AfD απορρίπτει ως το ιδιοτελές «κατεστημένο». Οι ψηφοφόροι σε αυτή την ήπειρο αισθάνονται χαμένοι και απογοητευμένοι από κόμματα που στήριζαν ξανά και ξανά επί δεκαετίες. Το γεγονός ότι στις εκλογές στρέφονται πλέον προς τα δεξιά ή τα αριστερά δεν σημαίνει ότι όλοι έγιναν ξαφνικά εξτρεμιστές.
Το προεκλογικό σύνθημα της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν αισιόδοξο: «Όλα είναι δυνατά!». Μαζί με αυτό ήρθε και η υπόσχεση να κάνει τους Γερμανούς να αισθανθούν ξανά υπερήφανοι για τη χώρα τους. Μέχρι σήμερα δεν έχει δοκιμαστεί στην εξουσία, όμως οι πολίτες φαίνεται να είναι ολοένα και πιο πρόθυμοι να της δώσουν μια ευκαιρία.
Η Αλίνα Πολιακόβα, η Μιροσλάβα Ζαβάντσκα και ο Μιχάιλο Τκατς μιλούν από τα γραφεία της Ukrainska Pravda στο Κίεβο, λίγες ώρες μετά από μία ακόμη ρωσική επίθεση
17°
