Οι ΗΠΑ αυτο-παγιδεύονται για πολλοστή φορά στον βούρκο της Μέσης Ανατολής

Από την μεγάλη υποχώρηση των Οθωμανών από τα θέατρα πολέμου της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο προέκυψε ένα δόγμα το οποίο κυριαρχεί έκτοτε στον τουρκικό ΥΠΕΞ αλλά και στο τουρκικό ΓΕΕΘΑ. «Να αποφεύγεται κάθε εμπλοκή στα έλη της Μεσοποταμίας και στις ερήμους της Μέσης Ανατολής». Δόγμα σοφό που γαλβανίστηκε μέσα από μία μάχη στρατιωτικής και πολιτικής επιβίωσης αιώνων.

Οι αμερικανοί στρατηγοί δεν πείστηκαν ποτέ από τις σοφές προδιαγραφές αυτού του δόγματος. Είναι η τρίτη συνεχής απόπειρα τους εμπλοκής στον μεσανατολικό βούρκο. Για τρίτη φορά μετά την ασύνετη εκστρατεία με ψευδεπίγραφες αιτιάσεις στο Ιράκ και την απρόσμενα ανεπιτυχή εκστρατεία στο Αφγανιστάν με την ταπεινωτική αποχώρηση τους οι Αμερικανοί διακινδυνεύουν να υποστούν άλλη μία διπλωματική και πολιτική ήττα. Λίγους μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

ΗΠΑ και Μέση Ανατολή: Οι διαρκείς αναδιπλώσεις και το έλλειμμα αξιοπιστίας

«Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει συνηθίσει να υπαναχωρεί από τα δικά του τελεσίγραφα. Το απέδειξε για άλλη μια φορά τη Δευτέρα 23 Μαρτίου. Λίγα λεπτά πριν από το άνοιγμα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, των αγορών που είχαν πληγεί από τον πόλεμο που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου». Με αυτήν την όχι και τόσο κολακευτική εισαγωγή η γαλλική «Le Monde» ερμηνεύει τις κινήσεις του αμερικανού προέδρου με το πρωτοσέλιδο της 24ης Μαρτίου.

Την ίδια ώρα στην άλλη άκρη του Ατλαντικού οι «New York Times» τιτλοφορούν με ενδεικτικά ειρωνική διάθεση «Το τελεσίγραφο του Τραμπ προς το Ιράν είχε σχεδόν λήξει. Τότε βρήκε μια διέξοδο».

Η «Wall Street journal» της ίδιας ημέρας με τον τίτλο «Η διπλωματία των παρασκηνίων πίσω από την υπαναχώρηση του Τραμπ» εξηγεί πώς «Ο πρόεδρος πήρε πίσω την απειλή του να επιτεθεί στα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν μετά από μια σειρά συζητήσεων κεκλεισμένων των θυρών υπό την διαμεσολάβηση γνωστών προσωπικοτήτων μεσαζόντων από τη Μέση Ανατολή».

Στο Λονδίνο ο «Guardian» με έντονα αρνητική διάθεση σχολιάζει «Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση περί συνομιλιών των ΗΠΑ με τη διχασμένη ηγεσία του Ιράν προσφέρει μια αβέβαιη διέξοδο από τη σύγκρουση. Ο πρόεδρος της Βουλής του Οράν Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ αρνήθηκε ότι διεξάγονται συνομιλίες, επιμένοντας ότι ο ισχυρισμός του Τραμπ ήταν «ψευδείς ειδήσεις» με μοναδικό στόχο να καθησυχάσουν τις αγορές».

Συμπέρασμα: Ένα εικοσιτετράωρο μετά απο άλλη μία στροφή 180 μοιρών της αμερικανικής ηγεσίας η οποία επιμένει να διαχειρίζεται τα προβλήματα του πλανήτη με νοοτροπία εργολάβου-κατασκευαστή και όχι με εκείνην του πολιτικού ηγέτη της μεγαλύτερης οικονομικής και στρατιωτικής δύναμης του σημερινού κόσμου, τα σημαντικότερα διεθνή ΜΜΕ και οι διεθνείς αγορές δεν πείθονται από τους χειρισμούς ενός ολοένα και λιγότερο αξιόπιστου Λευκού Οίκου.

Ο Τραμπ συμπεριφέρεται ως επιχειρηματίας που κλείνει συμφωνίες. Σαν τέτοιος μπορεί να υπαναχωρεί και να αλλάζει θέσεις. Είναι θεμιτό στις business. Σαν πολιτικός ωστόσο δεν του επιτρέπονται τέτοιοι ελιγμοί. Για την ακρίβεια αυτή η νοοτροπία είναι απολύτως απαγορευτική στις διεθνείς σχέσεις.

Ο ρόλος Ισραήλ και Ιράν στη διαμόρφωση των εξελίξεων

Στην Τεχεράνη τα πράγματα είναι συγκεχυμένα και προφανώς πλέον έχουμε να κάνουμε με μία πολιτικο-στρατιωτική ηγεσία, όποια έχει απομείνει, η οποία καλείται να διαχειριστεί τα κομμάτια ενός σπασμένου καθρέπτη ο οποίος αντανακλά πολλαπλά και άρα απατηλά είδωλα. Προς επίρρωση των ανωτέρω και σύμφωνα με πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της «Jerusalem Post» της 24ης Μαρτίου, ο αρχηγός της ισραηλινής Μοσάντ Νταβίντ Μπαρνέα εκτιμά πώς «Η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν αναμένεται να διαρκέσει ένα χρόνο. Στην αρχή υπήρχαν πολλά σενάρια και είχαν τεθεί διαφορετικά χρονικά πλαίσια, όπως για παράδειγμα μερικοί μήνες, αλλά η πιο πιθανή εκδοχή για καθεστωτική αλλαγή εκτίμηση είναι ότι θα χρειασθεί ένας τουλάχιστον χρόνος».

Επειδή πολιτικά και διπλωματικά καθώς και επιχειρησιακά, ο πραγματικός μοχλός των εξελίξεων στην Μέση Ανατολή, όπως καταδεικνύουν οι «μικρές λεπτομέρειες» του ρεπορτάζ, είναι το Ισραήλ και όχι οι ΗΠΑ, η εκτίμηση του αρχηγού της Μοσάντ είναι απολύτως ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί στο ισραηλινό πολιτικό apparatus.

Το σχολιαστικό επιμύθιο της «Jerusalem Post» είναι διαφωτιστικό:
«Τις τελευταίες ημέρες, έχουν σημειωθεί σχεδόν απροκάλυπτες επιθέσεις εναντίον του Διευθυντή της Μοσάντ Νταβίντ Μπαρνέα από ανώνυμες πηγές, οι οποίες φαίνεται να τον κατηγορούν ότι παραπλάνησε τόσο την ισραηλινή όσο και την αμερικανική κυβέρνηση σχετικά με την πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν. Αυτές οι ανώνυμες διαρροές συσκοτίζουν την εξαιρετικά περίπλοκη θέση του Μπαρνέα στο θέμα αυτό και φαίνεται να έχουν ως στόχο να δυσφημίσουν τόσο τον ίδιο όσο και τη Μοσάντ».

Συμπέρασμα: Η γνωστή λαϊκή ρήση που κυριαρχεί στις νεανικές και γενικά αντικυβερνητικές παρέες στο Ισραήλ «Όσο διαρκεί ο πόλεμος ο Νετανιάχου δεν θα φυλακιστεί αλλά μόλις λήξει τότε η δίκη θα ολοκληρωθεί και το μέλλον του Μπίμπι θα είναι αβέβαιο» φαίνεται πώς εξηγεί ένα μέρος της πολύπλοκης εξίσωσης. Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος του ισραηλινού πρωθυπουργού ούτε προφανώς ευνοεί τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο ακροδεξιός προτεσταντικός πυρήνας του κινήματος MAGA αντιμετωπίζει ήδη βαθιές ρωγμές οκτώ μόλις μήνες από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Η κυνική επιβεβαίωση από την Μοσάντ πώς οι πολιτικές εξελίξεις στην Τεχεράνη θα χρειαστούν ένα χρόνο για να ωριμάσουν οι συνθήκες ανατροπής του καθεστώτος τοποθετούν την αμερικανική ηγεσία ενώπιον ενός κρίσιμου διλήμματος. Θα ήταν άραγε προτιμότερη η επικοινωνιακή διαχείριση μίας αμερικανικής διπλωματικής (και μίας ακόμη πολιτικο-στρατιωτικής ήττας στη Μέση Ανατολή μετά το Ιράκ και το Αφγανιστάν), προκειμένου να διασωθεί ο κρίσιμος πυρήνας του κινήματος που έφερε στην εξουσία τον Τραμπισμό;

Άλλωστε οι ψυχραιμότεροι στο δυτικό ημισφαίριο εκφράζουν μία απροκάλυπτη απαισιοδοξία ως προς τις πραγματικές δυνατότητες εξόδου των ΗΠΑ από την πολεμική κρίση στην οποία ενεπλάκησαν.

Ο Βρετανός ερευνητής και ειδικός σε θέματα άμυνας Τζακ Γουάτλινγκ αναλύει, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Le Monde», τα πρώτα διδάγματα από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Τα συμπεράσματα του λακωνικά, ορθολογικά και εμπεριστατωμένα έρχονται σε αντίθεση με την ακατάσχετη φλυαρία που έχει κατακλύσει εσχάτως τα διεθνή ΜΜΕ. Επί του πεδίου λοιπόν. Ποιες είναι οι πραγματικές επιλογές για την επαναλειτουργία του στενού του Ορμούζ; Υπάρχουν μόνον τρείς. Οι εξής:

«Η πρώτη συνίσταται στο να επιβληθεί στους Ιρανούς ένα κόστος [στρατιωτικό και πολιτικό] τόσο υψηλό, ώστε να κρίνουν άσκοπο να συνεχίσουν τις επιθέσεις τους κατά της διεθνούς εμπορικής ναυτιλίας, καταστρέφοντας μέρος των υποδομών τους στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Αυτή η στρατηγική απέδωσε με τους Χούθι το 2025..

Η δεύτερη επιλογή είναι χερσαίες επιχειρήσεις για την κατάληψη των νησιών που βρέχονται από το στενό του Ορμούζ, αλλά και ορισμένων σημείων που το δεσπόζουν. Αυτή η επιλογή απαιτεί μια εκστρατεία αεροπορικών επιθέσεων μεγάλης κλίμακας, με απώλειες για τους Αμερικανούς. Αυτό φαίνεται πολιτικά απαράδεκτο για τις ΗΠΑ.

Η τρίτη επιλογή συνίσταται στη συνέχιση της αεροπορικής εκστρατείας κατά του Ιράν, προκειμένου να μειωθεί επαρκώς η απειλή που αυτό αντιπροσωπεύει και να μπορέσει το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να συνοδεύει τα εμπορικά πλοία στο στενό. Ωστόσο, το στενό δεν θα μπορέσει να ανοίξει πλήρως, λόγω έλλειψης μέσων για τη συνοδεία επαρκούς αριθμού πλοίων, και η ναυσιπλοΐα θα παραμείνει απειλούμενη».

Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, δηλαδή. Μπροστά στο διαφαινόμενο αδιέξοδο ο ένοικος του Λευκού Οίκου προχώρησε σε μία ανατρεπτική υπαναχώρηση την οποία ανακοίνωσε στα κοινωνικά δίκτυα και με την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος στην ουσία:

1) αναγνώρισε την ανθεκτικότητα του ιρανικού καθεστώτος, το οποίο είχε υποσχεθεί να ανταποκριθεί σε πράξεις που θα αποτελούσαν εγκλήματα πολέμου, επιτιθέμενο σε υποδομές πολιτών στην αραβική όχθη του Κόλπου.

2) Ο ένοικος του Λευκού Οίκου αναγνώρισε επίσης την ικανότητα της Τεχεράνης να μετατρέψει το στενό του Ορμούζ σε πεδίο μάχης του εν εξελίξει πολέμου.

3) Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι σκοπεύει να εκμεταλλευτεί αυτή την ανάπαυλα για να βρει τον δρόμο προς την αποκλιμάκωση. Αυτό θα επέτρεπε την έξοδο από έναν φαύλο κύκλο, οι συνέπειες του οποίου θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές για την παγκόσμια οικονομία.

Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα

Αν πιστέψουμε το συνήθως εμπεριστατωμένο διπλωματικό ρεπορτάζ των «New York Times» Ιρανοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν στην αρχή της εβδομάδας ότι διεξάγουν διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο κατά την «Politiko» εκλεκτός του Ντόναλντ Τραμπ ως μελλοντικός διαμεσολαβητής και μελλοντικός ηγέτης του Ιράν, ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, σημερινός πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, (κατά τεκμήριο από τα πλέον διαφθαρμένα στελέχη του καθεστώτος) , έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι δηλώσεις του κ. Τραμπ αποτελούν μια προσπάθεια «να ξεφύγουν ΗΠΑ και Ισραήλ από το τέλμα στο οποίο έχουν παγιδευτεί».

Σε διαφορετικές συνεντεύξεις, τέσσερις ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι τα μηνύματα που διαβιβάστηκαν τις τελευταίες ημέρες μέσω μεσαζόντων και σε άμεσες συνομιλίες με τους Αμερικανούς ήταν ουσιαστικά διερευνητικές κινήσεις για τον τρόπο αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης, με στόχο την αποτροπή μιας σπειροειδούς κλιμάκωσης, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.

Συγκεκριμένα οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο υπουργός εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγκί είπε στον ειδικό απεσταλμένο – διαμεσολαβητή του Τραμπ Στηβ Γουίτκοφ, ότι το Ιράν δεν ενδιαφέρεται για προσωρινή κατάπαυση του πυρός και επιθυμεί μια βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία, με εγγυήσεις ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν θα του επιτεθούν ξανά.

Οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι Ιρανοί ζήτησαν επίσης συγκεκριμένη ελάφρυνση των οικονομικών κυρώσεων από την Ουάσιγκτον, ένα θέμα για το οποίο, στις διαπραγματεύσεις πριν από τον πόλεμο, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει ότι θα γινόταν δεκτό μόνο αφού το Ιράν εκπληρώσει τις πυρηνικές και άλλες δεσμεύσεις του σε οποιαδήποτε συμφωνία.

Ωστόσο, η εκτίμηση του αμερικανικού προέδρου περί «παραγωγικών συνομιλιών» ακούγεται ως εκούσια υπερεκτίμηση της τρέχουσας κατάστασης των συνομιλιών και όχι ως νηφάλια αποτίμηση.

Ο Αλί Βαέζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στο «International Crisis Group» δήλωσε ότι οι Ιρανοί δεν θα συμμετείχαν σε συνάντηση υψηλού επιπέδου πριν να είναι απολύτως σίγουροι πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απομακρυνθούν από τις «μαξιμαλιστικές» απαιτήσεις τους. Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει καταλυτικά ο παράγοντας Ισραήλ και άρα και το κατά πόσο η Ουάσιγκτον είναι πλέον διατεθειμένη και …. ικανή να αποστασιοποιηθεί από τα θέσφατα των ισραηλινών πολιτικών επιλογών και από τις προσωπικές πολιτικές επιδιώξεις του Μπίμπι Νετανιάχου.

Αυτή η τελευταία λεπτομέρεια απασχόλησε σύμφωνα με πληροφορίες του διπλωματικού ρεπορτάζ έντονα τους παρόντες στην συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ το απόγευμα της Δευτέρας στην Αθήνα. Το κατά πόσο δηλαδή οι ΗΠΑ έχουν την δυνατότητα να αυτονομηθούν από τους ισραηλινούς πολιτικο-στρατιωτικούς σχεδιασμούς στην Μέση Ανατολή.