26-27 Ιανουαρίου 1976: Η αρχή μιας ακόμα μολυβένιας χρονιάς για την Ιταλία και η δικαστική πλάνη

Ένα από τα τραγικά επεισόδια της σύγχρονης ιταλικής ιστορίας σημειώθηκε το βράδυ της 26ης προς 27η Ιανουαρίου 1976 στην παραθαλάσσια περιοχή Άλκαμο Μαρίνα στη Σικελία (κοντά στο Tράπανι). Δύο νεαροί καραμπινιέροι βρέθηκαν νεκροί στο μικρό τους φυλάκιο όπου υπηρετούσαν και κοιμούνταν. Η πόρτα ήταν ανοιχτή, κομμένη με φλόγα οξυγόνου· οι σοροί εντοπίστηκαν το πρωί από παρέα που περνούσε τυχαία. Οι δύο αστυνομικοί είχαν δεχτεί πυροβολισμούς ενώ κοιμούνταν· τα όπλα και ο εξοπλισμός τους είχαν αφαιρεθεί, πράγμα που υποδήλωνε οργανωμένη εισβολή και στόχο εκτέλεσης.

Από την αρχική έρευνα εξήχθη το συμπέρασμα ότι το έγκλημα ήταν οργανωμένο και συνδεδεμένο με την αριστερή τρομοκρατία στην Ιταλία: οι αρχές υπέθεσαν ότι επρόκειτο για απάντηση στη σύλληψη των αρχιτρομοκρατών Renato Curcio και Nadia Mantovani που είχε γίνει στις 18 Ιανουαρίου στο Μιλάνο. Αλλά, αν και πέντε άτομα συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν για το διπλό έγκλημα, φαίνεται ότι οι ποινές βασίστηκαν σε ανακρίσεις και ομολογίες υπό συνθήκες ψυχολογικής πίεσης, ακόμα και βασανιστηρίων, χωρίς παρουσία δικηγόρου. Ένας από τους καταδικασθέντες, ο 18χρονος τότε Giuseppe Gulotta, πέρασε 22 χρόνια στη φυλακή μέχρι που το 2012 το Εφετείο τον απάλλαξε και το ιταλικό κράτος τον αποζημίωσε με 6,8 εκατομμύρια ευρώ. Ένας άλλος, ο Giuseppe Vesco, βρέθηκε κρεμασμένος στο κελί του τον Οκτώβριο 1976 (ακόμα μια σκοτεινή υπόθεση), ενώ ο τρίτος, ονόματι Giovanni Mandalà, καταδικάστηκε σε ισόβια (μαζί με τον Gulotta) και πέθανε το 1998 από καρκίνο του προστάτη, χωρίς να μάθουμε ποτέ αν είχε όντως εμπλακεί στο έγκλημα. Πάντως, στη μεταγενέστερη αναθεώρηση, το δικαστήριο μίλησε για «πιθανή ξενότητα» (probabile estraneità) του Mandalà. Τα άλλα δύο άτομα ήταν ανήλικα το 1976: ο Gaetano Santangelo, που καταζητούνταν μέχρι το 1995 όταν τελικά συνελήφθη, για να αποφυλακιστεί 5 χρόνια αργότερα και να αθωωθεί το 2012, και ο Vincenzo Ferrantelli ο οποίος διέφυγε στη Βραζιλία όπου απέκτησε καθεστώς πρόσφυγα ώσπου να αθωωθεί από το ιταλικό δικαστήριο.

Παρά τις δεκαετείς δικαστικές διαδικασίες, ορισμένοι εικάζουν ότι επρόκειτο όντως για τρομοκρατική ενέργεια της άκρας αριστεράς, ενώ άλλοι ότι ήταν έργο της Κόζα Νόστρα. Έτσι κι αλλιώς, το διπλό φονικό έχει αποτυπωθεί στη συλλογική μνήμη για την κατάχρηση εξουσίας των ιταλικών αρχών που εκείνη την εποχή αγωνίζονταν, με κάθε νόμιμο και έκνομο μέσο, εναντίον της τρομοκρατίας του τύπου των Ερυθρών Ταξιαρχιών. Η υπόθεση της Σικελίας φαίνεται ότι προκάλεσε κλιμάκωση της οργής κατά του ιταλικού κράτους εκ μέρους των Ερυθρών Ταξιαρχιών οι οποίες πέρασαν από τις ενέργειες «πυροβολισμών στα πόδια» επιχειρηματιών και κρατικών στελεχών, στις στοχευμένες εκτελέσεις και σε πιο συστηματικές ένοπλες ενέργειες. Η πιο χαρακτηριστική πράξη του 1976 ήταν η ενέδρα και η δολοφονία του Francesco Coco (επικεφαλής εισαγγελέα στην Τζένοβα) μαζί με δύο συνοδούς ασφαλείας. Η επίθεση σηματοδότησε τη νομιμοποίηση της πολιτικής δολοφονίας στη πολιτική των τρομοκρατών. Ταυτοχρόνως, εμφανίστηκαν νέες ομάδες όπως η Prima Linea, ένοπλα μέλη της οποίας εισέβαλαν στις 29 Νοεμβρίου 1976 στις εγκαταστάσεις της FIAT, στο Τορίνο, και οι Ένοπλοι Προλεταριακοί Πυρήνες που ξεκίνησαν τη δράση τους το 1975–1976 κάνοντας επιθέσεις σχετικές με τις φυλακές και το υπουργείο Δικαιοσύνης.