Γιατί οι σύμμαχοι του Τραμπ στον Κόλπο δεν θέλουν να βομβαρδίσει το Ιράν;

Οι ισχυροί αραβικοί σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στον Περσικό Κόλπο αντιμετωπίζουν με έντονη ανησυχία το ενδεχόμενο ενός αμερικανικού στρατιωτικού πλήγματος κατά του Ιράν. Παρότι αρκετά από τα κράτη της περιοχής διατηρούν μακροχρόνιες εντάσεις με την Τεχεράνη, κυβερνήσεις του Κόλπου πιέζουν δημόσια και παρασκηνιακά την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να επιλέξει τη διπλωματία αντί για τους βομβαρδισμούς.

Οι φόβοι τους εντείνονται καθώς το Ιράν συγκλονίζεται από μαζικές διαδηλώσεις και το καθεστώς απαντά με βίαιη καταστολή. Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επίθεσης, λέγοντας ότι στόχος θα ήταν να αποτραπεί περαιτέρω αιματοχυσία. Παράλληλα, έχει δηλώσει πως εξετάζει και διπλωματικές επιλογές, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι ενημερώθηκε πως «οι σκοτωμοί στο Ιράν σταματούν».

Αναλυτές που παρακολουθούν την περιοχή σημειώνουν ότι ακόμη και χώρες με ιστορικά ανταγωνιστικές σχέσεις με το Ιράν, όπως η Σαουδική Αραβία, δεν στηρίζουν μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Ο βασικός λόγος είναι ο φόβος ότι μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση ή ακόμη και η αποσταθεροποίηση του ιρανικού κράτους θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ασφάλεια και την οικονομία τους.

Τα κράτη του Κόλπου επενδύουν εδώ και χρόνια στην εικόνα της σταθερότητας, προσελκύοντας επενδύσεις, τουρισμό και διεθνή κεφάλαια. Ένας πόλεμος στην αυλή τους θα υπονόμευε αυτό το αφήγημα. Παράλληλα, αρκετές κυβερνήσεις εκφράζουν τον φόβο ότι μια αποδυναμωμένη ή κατεστραμμένη Τεχεράνη θα άφηνε κενό ισχύος, το οποίο θα μπορούσε να καλυφθεί από το Ισραήλ.

«Ο βομβαρδισμός του Ιράν δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα των κρατών του Αραβικού Κόλπου», εξηγεί ο καθηγητής Μπάντερ αλ-Σάιφ από το Πανεπιστήμιο του Κουβέιτ. Όπως λέει, μια ανατροπή ή αναδιάταξη εξουσίας στην Τεχεράνη θα μπορούσε να οδηγήσει σε «άνευ προηγουμένου ηγεμονία του Ισραήλ» στη Μέση Ανατολή – εξέλιξη που πολλές αραβικές κυβερνήσεις θεωρούν εξίσου απειλητική.

Ρόλο διαμεσολαβητή προσπαθεί να παίξει το Ομάν, το οποίο έχει προειδοποιήσει την Ουάσινγκτον για τους κινδύνους μιας επίθεσης. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το Κατάρ, με την Ντόχα να δηλώνει ότι η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι ο μόνος δρόμος για την αποσυμπίεση της κρίσης.

Οι φόβοι δεν είναι θεωρητικοί. Πέρυσι, αμερικανική βάση στο Κατάρ χτυπήθηκε από το Ιράν ως αντίποινα για αμερικανικούς βομβαρδισμούς σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Το επεισόδιο αυτό ενίσχυσε τις ανησυχίες των χωρών του Κόλπου για το λεγόμενο «blowback» – τις παράπλευρες συνέπειες που μπορεί να επιστρέψουν σε εκείνους που δεν συμμετέχουν άμεσα στη σύγκρουση.

Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου – στο οποίο συμμετέχουν η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Ομάν και το Μπαχρέιν – δεν έχει ενιαία στάση απέναντι στο Ιράν. Κάποιες χώρες διατηρούν σχετικά φιλικές σχέσεις, άλλες εχθρικές. Ωστόσο, σχεδόν όλες συμφωνούν ότι ένας πόλεμος θα αποσταθεροποιούσε συνολικά την περιοχή.

Η στάση των ΗΑΕ είναι ενδεικτική αυτής της πολυπλοκότητας. Παρότι ανησυχούν για την ασφάλεια και έχουν αναπτύξει στενές σχέσεις με το Ισραήλ, γνωρίζουν ότι η οικονομία τους – και ειδικά το Ντουμπάι – εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το εμπόριο με το Ιράν. Όπως παραδέχθηκε πρόσφατα ο υπουργός Εμπορίου της χώρας, το Ιράν παραμένει βασικός προμηθευτής, ιδιαίτερα σε τρόφιμα.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι κυβερνήσεις του Κόλπου επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ασφάλεια, την οικονομία και τις γεωπολιτικές τους φοβίες. Και το μήνυμα που στέλνουν προς τον Τραμπ είναι σαφές: η Μέση Ανατολή δεν αντέχει άλλη μια πολεμική περιπέτεια.