Explainer: Το Χάρβαρντ εναντιώθηκε στον Τραμπ - Πόσο μπορεί να αντέξει;

Το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ δηλώνει ότι δεν θα συναινέσει στις απαιτήσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ - είτε συνεχίσει να λαμβάνει ομοσπονδιακή χρηματοδότηση είτε όχι.

«Καμία κυβέρνηση - ανεξάρτητα από το ποιο κόμμα βρίσκεται στην εξουσία - δεν πρέπει να υπαγορεύει τι μπορούν να διδάσκουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια», δήλωσε ο πρόεδρος του Χάρβαρντ Άλαν Γκάρμπερ σε επιστολή που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του πανεπιστημίου.

Λίγο καιρό αφότου το Χάρβαρντ αρνήθηκε να συμφωνήσει με τον σαρωτικό κατάλογο απαιτήσεων του Λευκού Οίκου -που περιλάμβανε οδηγίες για τον τρόπο διακυβέρνησης, προσλήψεων και διδασκαλίας- η κυβέρνηση Τραμπ πάγωσε ομοσπονδιακά κονδύλια ύψους 2,2 δισ. δολαρίων προς το ίδρυμα.

Πολλοί φοιτητές και απόφοιτοι επαίνεσαν την απόφαση του πανεπιστημίου να σταθεί στο ύψος του, παρά τις συνέπειες. Ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, απόφοιτος και ο ίδιος, χαρακτήρισε την κίνηση του Τραμπ «αδέξια» και επαίνεσε το Χάρβαρντ ως «παράδειγμα για άλλα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης».

Σε απάντηση στην απόφαση του Χάρβαρντ να αρνηθεί τις απαιτήσεις της κυβέρνησης, το υπουργείο Παιδείας κατηγόρησε το πανεπιστήμιο για μια «ανησυχητική νοοτροπία δικαιωμάτων που ενδημεί στα πιο διάσημα πανεπιστήμια και κολέγια του έθνους μας - ότι η ομοσπονδιακή επένδυση δεν συνοδεύεται από την ευθύνη να τηρούνται οι νόμοι για τα πολιτικά δικαιώματα».

Με δισεκατομμύρια να κρέμονται από μια κλωστή, η μάχη στην περίπτωση του Χάρβαρντ μπορεί να είναι απλώς η εναρκτήρια ομοβροντία σε έναν πόλεμο φθοράς μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Οι επιθέσεις του Τραμπ στο Χάρβαρντ δεν είναι μεμονωμένες

Οι επιθέσεις του Τραμπ στο Χάρβαρντ δεν είναι μεμονωμένες - η ειδική ομάδα αντισημιτισμού της κυβέρνησης έχει εντοπίσει τουλάχιστον 60 πανεπιστήμια προς εξέταση.

Ούτε η τελευταία κίνηση ήρθε από το πουθενά. Ο Τραμπ και ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς καταφέρονται εδώ και καιρό εναντίον των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το 2021, ο Vance έδωσε μια ομιλία που περιέγραψε τα πανεπιστήμια ως «εχθρό».

Ο Τραμπ έθεσε θέμα περιορισμού της χρηματοδότησης των πανεπιστημίων στην προεκλογική του εκστρατεία, παρουσιάζοντάς τα ως εχθρικά προς τους συντηρητικούς. Σχεδόν ένα χρόνο πριν από την έναρξη της σημερινής σύγκρουσης στη Γάζα, τον Οκτώβριο του 2023, παρουσίασε μια πρωτοβουλία πολιτικής για την ελευθερία του λόγου που υποσχόταν να «συντρίψει το αριστερό καθεστώς λογοκρισίας» - εν μέρει με στόχο τα πανεπιστήμια.

Δημοσκόπηση της Gallup το περασμένο καλοκαίρι έδειξε ότι η εμπιστοσύνη στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είχε μειωθεί με την πάροδο του χρόνου μεταξύ των Αμερικανών όλων των πολιτικών καταβολών, εν μέρει λόγω της αυξανόμενης πεποίθησης ότι τα πανεπιστήμια προωθούν μια πολιτική ατζέντα. Η πτώση ήταν ιδιαίτερα απότομη μεταξύ των Ρεπουμπλικανών.

Το θέμα τώρα, λέει η ομάδα του Τραμπ, είναι οι περσινές διαμαρτυρίες υπέρ των Παλαιστινίων στις πανεπιστημιουπόλεις. Αυτές συγκλόνισαν πανεπιστημιουπόλεις σε όλη τη χώρα και συνέβαλαν στην παρενόχληση Εβραίων φοιτητών, σύμφωνα με τη διοίκηση του Τραμπ.

Τον περασμένο μήνα, το Πανεπιστήμιο Κολούμπια συμφώνησε σε πολλά από τα αιτήματα της διοίκησης στον απόηχο των διαδηλώσεων - αφού η κυβέρνηση έκοψε τη χρηματοδότηση ύψους 400 εκατ. δολαρίων.

Το Χάρβαρντ, επίσης, προέβη σε παραχωρήσεις. Συμφώνησε να συνεργαστεί με την ειδική ομάδα της διοίκησης για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού. Η σχολή απέλυσε τους επικεφαλής του Κέντρου Μεσανατολικών Σπουδών και ανέστειλε την Πρωτοβουλία για τη Θρησκεία, τη Σύγκρουση και την Ειρήνη λόγω κατηγοριών για αντι-ισραηλινή προκατάληψη.

Και τον Ιανουάριο, το Χάρβαρντ συμβιβάστηκε με δύο αγωγές Εβραίων φοιτητών που κατηγορούνταν για αντισημιτισμό. Δεν παραδέχτηκε κανένα αδίκημα και δήλωσε ότι ο διακανονισμός δείχνει τη δέσμευσή του να υποστηρίξει τους Εβραίους φοιτητές και το προσωπικό του.

Αλλά το πανεπιστήμιο έθεσε όρια στον κατάλογο των απαιτήσεων του Λευκού Οίκου την Παρασκευή.

Με ένα κεφάλαιο 53,2 δισ. δολαρίων - ποσό μεγαλύτερο από το ΑΕΠ ορισμένων μικρών χωρών - το Χάρβαρντ είναι σε θέση να αντέξει την καταιγίδα. Αλλά οι ειδικοί λένε ότι εξακολουθεί να βρίσκεται σε δύσκολη θέση.

«Οι περισσότεροι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σκέφτονται τα κληροδοτήματα ως έναν λογαριασμό επιταγών, μια χρεωστική κάρτα όπου μπορείς να κάνεις ανάληψη χρημάτων και να τα χρησιμοποιήσεις για οποιονδήποτε σκοπό», δήλωσε ο Steven Bloom, εκπρόσωπος του Αμερικανικού Συμβουλίου για την Εκπαίδευση. «Αλλά δεν είναι έτσι».

Ενώ το κεφάλαιο του Χάρβαρντ είναι εντυπωσιακό, λέει ότι το 70% των χρημάτων προορίζεται για συγκεκριμένα έργα - κάτι που είναι τυπικό για τα εκπαιδευτικά κληροδοτήματα, σύμφωνα με τον κ. Μπλουμ.

Το Χάρβαρντ κινδυνεύει με νομική ευθύνη

Το Χάρβαρντ πρέπει να δαπανήσει τα χρήματα με τον τρόπο που έχουν καθορίσει οι δωρητές, αλλιώς κινδυνεύει με νομική ευθύνη.

Και τα έξοδα του Χάρβαρντ είναι τεράστια - ο λειτουργικός προϋπολογισμός του 2024 ήταν 6,4 δισ. δολάρια. Περίπου το ένα τρίτο αυτού του ποσού χρηματοδοτήθηκε από το κληροδότημα - με το 16% να προέρχεται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, συχνά για να βοηθήσει σε πράγματα που υποτίθεται ότι δημιουργούν καλό για το σύνολο των ΗΠΑ, όπως η βιοϊατρική έρευνα.

Ο κ. Μπλουμ δήλωσε ότι ο χρυσός κανόνας για τη χρηματοδότηση των κληροδοτημάτων είναι ότι τα πανεπιστήμια δεν πρέπει να ξοδεύουν πάνω από το 5% του συνολικού τους κεφαλαίου κάθε χρόνο. Η κάλυψη μιας απώλειας 2 δισ. δολαρίων σημαίνει ότι η σχολή θα πρέπει να ενισχύσει το κληροδότημά της κατά 40 δισ. δολάρια.

«Δεν μπορείς να βρεις 40 δισεκατομμύρια δολάρια κάτω από μια πέτρα», δήλωσε ο κ. Μπλουμ.

Και αυτός ο πόνος θα αυξηθεί μόνο αν ο Τραμπ καταφέρει να κάνει πράξη την απειλή του να αφαιρέσει το αφορολόγητο καθεστώς του Χάρβαρντ. Το καθεστώς αυτό βοηθά τη σχολή να μην πληρώνει φόρους για τις επενδύσεις και τα ακίνητά της. Το Χάρβαρντ έχει πανεπιστημιουπόλεις σε όλη την ευρύτερη περιοχή της Βοστώνης και εκτιμάται από το Bloomberg ότι θα έχει εξοικονομήσει 158 εκατ. δολάρια από τους λογαριασμούς του φόρου ακίνητης περιουσίας του το 2023.
«Υπάρχουν περισσότερα που μπορεί να κάνει η κυβέρνηση αν θέλει να επιτεθεί στο Χάρβαρντ και δεν είμαι αισιόδοξος ότι θα σταματήσει μετά την περικοπή των 2,2 δισ. δολαρίων», δήλωσε ο Μάθιου Τόμπιν, ακαδημαϊκός εκπρόσωπος στο φοιτητικό συμβούλιο του Χάρβαρντ.

Ο κ. Τόμπιν δήλωσε ότι η ιδέα ότι η κυβέρνηση Τραμπ προβάλλει αυτές τις απαιτήσεις για να βοηθήσει το Χάρβαρντ είναι «καραμέλα».

«Πρόκειται για μια ολοκληρωτική επίθεση κακής πίστης», δήλωσε στο BBC. «Οι περικοπές χρηματοδότησης έχουν να κάνουν με την επίθεση του Τραμπ σε ένα ίδρυμα που θεωρεί φιλελεύθερο και θέλει να ασκήσει μεγαλύτερο έλεγχο στο τι διδάσκουν οι άνθρωποι και πώς μαθαίνουν και σκέφτονται οι φοιτητές».