Humans For Ukraine: Η ιστορία της Iryna Vyrtosu

Μαρτυρίες για τον πόλεμο μέσα από τις φωνές Ουκρανών. Η πρωτοβουλία Humans For Ukraine του Digital Communication Network Global καταγράφει τις προσωπικές τους μαρτυρίες με κάθε τρόπο, με ιστορίες που δημιουργούνται από τους χρήστες των κοινωνικών δικτύων και των πολυμέσων. Οι μαρτυρίες αυτές ανανεώνονται καθημερινά, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το site του Digital Communication Network Global και περιλαμβάνουν ψηφιακά ημερολόγια, δουλειές καλλιτεχνών, συνεντεύξεις που συνδέονται με τη ζωή στην Ουκρανία και τις γειτονικές χώρες όπου βρίσκονται οι πρόσφυγες, κατά τη διάρκεια ενός πολέμου που απειλεί όλους μας, αλλά βιώνεται περισσότερο από εκείνους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, την Ουκρανία.

Η μαρτυρία της Iryna Vyrtosu: Στα σύνορα με τον πόλεμο στην Ουκρανία

«“Iro, πρέπει να περάσεις τα σύνορα με οποιοδήποτε κόστος”, παρακάλεσε η καλύτερη φίλη μου. Δεν χρειάστηκε να της εξηγήσω, γιατί ακόμα και στη δυτική Ουκρανία θα εξακολουθούσα να αισθάνομαι ανασφαλής. Πηγαίνοντας για ύπνο, αναρωτιόμουν μήπως τα παράθυρά μας θα ραγίσουν από τους πυραύλους και το τζάμι θα έπεφτε θρυμματισμένο στο κρεβάτι που κοιμόταν η τετράχρονη κόρη μου. Κάθε φορά που περνούσε ένα φορτηγό ανατρίχιαζα, αναρωτώμενη αν ήταν αεροπλάνο.

Ήταν από εκείνες τις φορές που οι αποφάσεις λαμβάνονται αστραπιαία. Αν και μπορώ να καταλάβω αργότερα αν ήταν σωστά ή όχι, η ασφάλεια του παιδιού μου δεν μπορεί να περιμένει.

Σχεδιάζαμε να περάσουμε τα ρουμανικά σύνορα, όταν ένας φίλος μας έστειλε πληροφορίες ότι τα σύνορα με τη Σλοβακία είναι η πιο γρήγορη διαδρομή. Έτσι, κατευθυνθήκαμε προς το σημείο ελέγχου Maly Berezny – Ubla. Στο δρόμο μας, πήραμε δύο γυναίκες που πήγαιναν στη δυτική Ουκρανία και καταλήξαμε να διανυκτερεύσουμε στο σπίτι τους.

Καθώς πλησιάζαμε στη Maly Berezny, εντοπίσαμε έναν εθελοντή που έλεγχε την κυκλοφορία: “προς Uzhhorod από αυτόν τον δρόμο. Για να περάσετε τα σύνορα με το αυτοκίνητο αυτή τη γραμμή. Για να συνεχίσετε με τα πόδια, πλησιάστε όσο το δυνατόν πιο κοντά στην πύλη”.

Κοντά στα σύνορα μας σταμάτησαν ξανά. Κοίταξα τριγύρω: γυναίκες με μικρά παιδιά, λίγες νεαρές γυναίκες, μερικοί μεγαλύτεροι άνδρες. Οι νεότεροι άνδρες φέρνουν κυρίως τις οικογένειές τους και μετά γυρίζουν πίσω.

Ακόμη και για ανθρώπους σαν εμάς που ήμασταν εκεί για πρώτη φορά, όλα ήταν ξεκάθαρα: οι εθελοντές κατευθύνουν όλα τα πού και τα γιατί.

Στις 27 Φεβρουαρίου, η ουρά των αυτοκινήτων εκτεινόταν για περισσότερα από 5 χιλιόμετρα (αριθμός που άκουσα) και συνέχιζε να αυξάνεται. Η ουρά των πεζών κινούνταν αργά, αλλά κινούνταν. Όπου δεν ήταν δυνατό να φτάσει κανείς με το αυτοκίνητο, ερχόταν λεωφορείο.

Η κόρη μου, η Βλάντα, εξακολουθεί να πιστεύει ότι αυτές είναι “οι διακοπές με την μαμά”. Είναι ζωηρή και περίεργη. Εμένα με κυριεύει η ανησυχία. Τα λόγια της γιαγιάς μου για τον πρώτο της πόλεμο ηχούν στα αυτιά μου: “Ήταν το πιο σημαντικό να μείνουμε μαζί, να μην χωριστούμε. Οι οικογένειες χάθηκαν αλλιώς…”

Αποχαιρετώ τον άντρα μου, χωρίς να ξέρω πότε θα ξαναδούμε ο ένας τον άλλον.

Το λεωφορείο είναι γεμάτο. Ένας εθελοντής, σαν να παίζει Tetris, τακτοποιεί αποσκευές και βοηθά τους επιβάτες.

Η ουρά των ανθρώπων που προσπαθούν να περάσουν τα σύνορα με τα πόδια μεγαλώνει, αλλά κινείται, κάτι που δημιουργεί λιγοστή αισιοδοξία. Στα τραπέζια δίπλα στην ουρά σερβίρονται σάντουιτς, μπογκράτς (ουγγρικό μοσχάρι και πιπεριά στιφάδο) και μπορς μαγειρεύονται σε καζάνια, μοιράζονται τηγανίτες με μαρμελάδα, καθώς και μήλα, μπισκότα, γιαούρτι και ζεστό τσάι. Το φαγητό είναι άφθονο.

Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία δημόσια τουαλέτα. Δεν υπάρχει πουθενά να καθίσεις να ξεκουραστείς. Ενώ η ουρά κινείται, ο κόσμος είναι πολύς και αναμένονται καθυστερήσεις. Πολλές μητέρες αναγκάζονται να αλλάξουν πάνες σε ξύλινες παλέτες ή να ξεκουραστούν σε αυτές, εάν το παιδί αποκοιμηθεί στην αγκαλιά τους.

Η κόρη μου άπλωσε τα παιχνίδια της και έφτιαξε μια παιδική γωνιά. Έκανε βόλτα με μία φίλη της με το σκούτερ, έβγαλε τα παιχνίδια από το σακίδιό της κι ένα σημείωμα με τις επαφές των γονιών της.

“Αυτό είναι αν χαθώ”, εξηγεί η Βλάντα στο κορίτσι και της λέει για τις μαράκες (μουσικό όργανο στην Καραϊβική).

Παρόλο που καταλαβαίνω ότι μια συνοριακή διάβαση δεν είναι το μέρος για τη διασκέδαση των παιδιών, αν υπήρχαν εθελοντές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν έστω και λίγο τις μητέρες, θα ήταν πολύ πιο εύκολο να περιμένουμε το άγνωστο…

Μόλις πλησίασα στο σημείο ελέγχου, παρατήρησα ότι υπήρχε μόνο ένα παράθυρο όπου γινόταν έλεγχος εγγράφων.

Από την άλλη, όλα κινούνται πολύ πιο γρήγορα στη σλοβακική πλευρά των συνόρων. Επιπλέον, οι μητέρες με μικρά παιδιά περνάνε γρήγορα τον έλεγχο.

Μόλις βρεθήκαμε στη σλοβακική πλευρά της διάβασης, μας συνάντησαν εθελοντές και μας έδωσαν πακέτα –φαγητό, νερό, παιχνίδια– και μας πήγαν σε άλλο λεωφορείο. Υπάρχουν πολλά τέτοια λεωφορεία, και ο καθένας παίρνει τη θέση του: κανείς δεν στέκεται ή δεν θυμώνει. Μάλλον, είμαστε όλοι μπερδεμένοι.

Μας έφεραν σε ένα σχολείο που μετατράπηκε σε αυτοσχέδιο καταυλισμό προσφύγων. Εκεί βρίσκουμε φως, ζεστασιά, ένα μέρος για να περάσουμε τη νύχτα, φαγητό και internet. Για όσους δεν μιλούν τη γλώσσα, υπάρχει εθελοντής μεταφραστής. Όπως μου είπαν, μπορείτε να βρείτε στοιχεία επικοινωνίας, πού να πάτε μετά, πού να βρείτε στέγαση κ.λπ.

Αυτή η πρώτη συνάντηση ήταν ζεστή, αν και λίγο κουραστική. Αρκετοί με ρώτησαν αν πεινάω και όλοι προσπάθησαν να δώσουν στην κόρη μου δώρα, παρόλο που είχε ήδη λάβει αρκετά.

Είχα την αίσθηση ότι βρίσκομαι σε κάποιο είδος παράλληλου σύμπαντος. Πριν από δέκα μέρες, έκανα διακοπές σε ένα θέρετρο στη Δομινικανή Δημοκρατία και μπορούσα να νοικιάσω ένα αυτοκίνητο και να επιλέξω σε ποιο εστιατόριο θα δειπνήσω με την οικογένειά μου. Σήμερα είμαι άστεγη και εξαρτώμαι από τους ανθρώπους γύρω μου. Πρέπει μάλιστα να ζητήσω από την οικογένεια που με “υιοθέτησε” ένα επιπλέον μπλουζάκι για να κοιμηθώ με καθαρά ρούχα μετά από τρεις μέρες ταξιδιού με διαλείμματα μόνο για ύπνο.

Αυτοί με τους οποίους κατάφερα να μιλήσω στα σύνορα δεν είναι τόσο αισιόδοξοι ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα. Καταλαβαίνουν όμως ξεκάθαρα ότι το να ζεις δίπλα σε μια χώρα σε πόλεμο είναι εξίσου επικίνδυνο. Ως εκ τούτου, όλοι έχουν συγκεντρώσει τις προσπάθειές τους για να βοηθήσουν τους πρόσφυγες. Ανάλογες συναντήσεις αναφέρονται στα σύνορα της Ρουμανίας και της Πολωνίας.

Πολλοί ρωτούν τι κάνουμε. Έχω μια απάντηση για αυτούς: πολεμάμε, ο ουκρανικός στρατός είναι υπέροχος και οι Ουκρανοί είναι δυνατοί και ενωμένοι. Επομένως, η νίκη είναι κοντά!

Iryna Vyrtosu»