Μια έκθεση που δεν πρέπει να χάσετε: «Κρήτη. Αναδυόμενες πόλεις. Άπτερα, Ελεύθερνα, Κνωσός»

«Όταν υπάρχει η καλή συνεργασία και συνέργεια μπορούμε να πετυχαίνουμε τον στόχο για την ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος του νησιού μας» επισήμανε, μεταξύ άλλων, στον χαιρετισμό του ο Περιφερειάρχης Κρήτης, κος Σταύρος Αρναουτάκης, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου για τη νέα έκθεση που εγκαινιάστηκε την Τετάρτη 12 Δεκεμβρίου στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, με τίτλο: «Κρήτη, αναδυόμενες πόλεις. Άπτερα, Ελεύθερνα Κνωσός».

Η έκθεση αυτή είναι αποτέλεσμα της άριστης συνεργασίας, όπως τόνισαν όλοι οι ομιλητές, μεταξύ των Εφορειών Αρχαιοτήτων Χανίων, Ρεθύμνου, Ηρακλείου, των Μουσείων αρχαίας Ελεύθερνας και Ηρακλείου, του Πανεπιστημίου Κρήτης, της Βρετανικής Σχολής Αθηνών, της Περιφέρειας Κρήτης, του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης και των ιδρυμάτων που δάνεισαν έργα τους: το Ιδρυμα Σύλβιας Ιωάννου, η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη και το Μουσείο Μπενάκη.

Ο Όμηρος αποκαλούσε την Αρχαία Κρήτη ως «Εκατόμπολιν», αναφέροντας ότι είχε εκατό (100) πόλεις. «Απ’ αυτές, διαλέξαμε τρεις», ανέφερε ο καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, Διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, και συνέχισε εξηγώντας τον λόγο: «έχουν κοινά χαρακτηριστικά, Είναι πόλεις όχι πάνω από τις πόλεις, αλλά πόλεις που συρρικνώθηκαν, εγκαταλείφθηκαν και καταστράφηκαν και φυσικά ξεχάστηκαν γιατί η λήθη δεν είναι τίποτα άλλο από τον ληστή της μνήμης».

Πρόκειται για τις πόλεις Άπτερα, Ελεύθερνα και Κνωσό. Η τρίτη, ίσως να είναι η πιο γνωστή απ’όλες, αλλά το μέρος της έκθεσης που της αναλογεί δεν αναφέρεται σ’αυτό που έχουν στην συνείδησή τους οι περισσότεροι άνθρωποι -το Ανάκτορο της Κνωσού- αλλά στην αθέατη, διαχρονική και πολυεπίπεδη Κνωσό, στην τεράστια πόλη με την πολύ μεγάλη ιστορία που ξεκινάει από το 7.000 π.Χ. και εκτείνεται μέχρι τις αρχές του 9ου αιώνα μ.Χ. και η οποία καθόρισε την μοίρα και την ιστορία όλου του νησιού.

Οι τρεις αυτές αρχαίες πόλεις της Κρήτης ζωντανεύουν ξανά και τα 478 σπάνια αντικείμενα από τις πρώϊμες ανασκαφές αλλά και παλαιά ευρήματα που βγαίνουν τώρα στο φως της δημοσιότητας, έφυγαν, τα περισσότερα από αυτά, για πρώτη φορά, από τον γενέθλιο τόπο τους και ήλθαν να εκτεθούν στα μάτια των επισκεπτών του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, «φωτίζοντας και αφηγώντας τις συναρπαστικές πορείες των ανθρώπων που έζησαν και δημιούργησαν σ’αυτές», όπως ανέφερε η δρ. Ελένη Παπαδοπούλου, Προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων.

Οι αρχαίες αυτές πόλεις αναδύονται όχι ως «Γραίες αναδυόμενες χωρίς βλέφαρα», όπως γράφει ο Σεφέρης, «αλλά με την μεγαλοπρέπεια και την τιμητική διάσταση της αναδυόμενης Αφροδίτης», τόνισε η δρ. Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, Γενική Γραμματέας Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού. Και τώρα, «τα ευρήματα, σ’ αυτό το δεύτερο μουσειακό κύκλο της ζωής τους ομαδοποιημένα σε διακριτές ενότητες, αρθρώνουν λόγο, αφηγούνται τον νέο κύκλο ζωής των παραπάνω πόλεων, των χώρων από τους οποίους προήλθαν».

Ο χρόνος υλοποίησης της έκθεσης αποτελεί έναν άθλο μια και ήταν έτοιμη σε λιγότερο από 24 μήνες. Διαθέτει, όπως συμπληρώνει η κα Βλαζάκη, «πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό και πρωτοποριακές μουσειογραφικές καινοτομίες που διευκολύνουν την επικοινωνία μεταξύ του μουσείου και του επισκέπτη».

Στο πάτωμα της κάθε αίθουσας ο επισκέπτης μπορεί να βλέπει, χάρτη από το Google earth, με την Κρήτη αποτυπωμένη καθώς και τις πόλεις που αναδεικνύονται και όπως περπατά να έχει στα δεξιά του όλα τα ευρήματα τα οποία έρχονται από τις συγκεκριμένες περιοχές. Όπως επεσήμανε η Πρόεδρος του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, κα Σάντρα Μαρινοπούλου, «η χρήση νέων τεχνολογιών βοήθησε τα μέγιστα στην πραγμάτωση της συγκεκριμένης έκθεσης. Ο επισκέπτης αισθάνεται πραγματικά, σαν να περπατάει πάνω σ’αυτές τις πόλεις».

Ο κος Σταμπολίδης με στίχους παρμένους αποσπασματικά, αλλά όχι τυχαία από την Πόλη του Καβάφη, έδωσε μία άλλη υπέροχη οπτική στο σπουδαίο έργο των αρχαιολόγων, που σεβόμενοι το παρελθόν, ξαναγυρνούν πίσω σ’ αυτό και εργάζονται με πείσμα και αγάπη «στη κώχη τη μικρή» για να βγάλουν την αρχαία πόλη από τη λήθη και τη λησμονιά και να της δώσουν την υπόσταση που της αξίζει. Η αναδυόμενη πόλη τους ανταμείβει σ’αυτό το υπέροχο δικό τους ταξίδι, σ’ άλλη γη, σ’άλλες θάλασσες, με το να είναι η πόλη που πάντα θα τους ακολουθεί.

Η έκθεση αυτή δεν θα γινότανε ποτέ πραγματικότητα αν δεν υπήρχε το συλλογικό πνεύμα, ο δημιουργικός οίστρος, και η κοπιώδης εργασία ορκισμένων και ταγμένων στελεχών. Γιατί όπως τόνισαν όλοι οι ομιλητές αυτό που έχει σημασία, πάνω από τα αντικείμενα, τα μουσεία και τις ωραίες προθήκες, είναι οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι του τότε και οι άνθρωποι του τώρα, που όλοι μαζί συμβάλλουν στο να δώσουν αυτό που ονομάζεται πολιτισμός. 

«Μέσα από τις ολοκληρωμένες επενδύσεις θέλουμε να δώσουμε την ανάπτυξη στην ενδοχώρα του νησιού, θέλουμε την ενδογενή ανάπτυξη. Μπορούμε να δημιουργήσουμε αυτές τις προϋποθέσεις ώστε ο τουρισμός που υπάρχει στα βόρεια παράλια να έλθει και προς την ενδοχώρα και να δώσει μία ανάπτυξη και μία απασχόληση σε πάρα πολύ κόσμο», επεσήμανε ο Εντεταλμένος Σύμβουλος Ανάπτυξης Περιφέρειας Κρήτης, κος Μιχελογιάννης.

Όλοι ευχήθηκαν η έκθεση αυτή να βάλει το δικό της λιθαράκι στις τεράστιες και αξιοσημείωτες προσπάθειες που γίνονται, μέσα από πολλά και ποικίλα έργα σ’ολόκληρη την Κρήτη για την προβολή της αρχαιολογίας και της ιστορίας της, με τις μελέτες ένταξης της Σπιναλόγκας στα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO να είναι ένα μεταξύ αυτών.

Και τελειώνοντας ο επισκέπτης τη συναρπαστική περιήγησή του μέσα στις αίθουσες με τις προθήκες γεμάτες από τις αρχαιότητες από την κάθε πόλη, τους τοίχους γεμάτους σχέδια και εποπτικό υλικό, καθώς και οθόνες με video από την αντίστοιχη τοποθεσία βρίσκεται μπροστά σε μία έκπληξη: Πάνω στην προέκταση της θάλασσας που περιβάλλει την Κρήτη, «υπερίπτανται» δύο κεφαλές. Η μία είναι από τα χέρια ενός Μινωϊτη δημιουργού και η άλλη από τα χέρια του Πικάσου. Όπως είπε χαρακτηριστικά η κα Μαρινοπούλου, «εκεί είναι, το σημείο όπου το παρελθόν συναντάει το μέλλον», ανακοινώνοντας μ’αυτόν τον τρόπο ποια θα είναι η επόμενη έκθεση: «Και η σκυτάλη δίδεται σκυτάλη δίδεται με τον πλέον ευρηματικό τρόπο στην έκθεση “Πικάσο και αρχαιότητα: Γραμμή και πηλός”, που θα εγκαινάσουμε τον Ιουνίου του 2019. Μία έκθεση για τον Πικάσο, τη του με την Ελλάδα, την Κρήτη και την Μεσόγειο, που αποτελεί μέρος της σειράς θεϊκοί διάλογοι που έχει καθιερώσει το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης τα τελευταία χρόνια». 

Η έκθεση συνοδεύεται από ένα ομότιτλο καταπληκτικό, πολυτελή κατάλογο – βιβλίο με κείμενα σχετικά με την ιστορία των τριών πόλων, τις ανασκαφές καθώς και πλούσιο φωτογραφικό υλικό των αρχαιολογικών ευρημάτων.

Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 30 Απριλίου 2019.

Στην συνέντευξη τύπου παρέστησαν οι: Σάντρα Μαρινοπούλου, Πρόεδρος του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Καθηγητής, Νίκος Σταμπολίδης, Διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Δρ. Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, Γενική Γραμματέας ΥΠ.ΠΟ.Α., Σταύρος Αρναουτάκης, Περιφερειάρχης Κρήτης, Δημήτρης Μιχελογιάννης, Εντεταλμένος Σύμβουλος Ανάπτυξης Περιφέρειας Κρήτης, Δρ. Ελένη Παπαδοπούλου, Προϊσταμένη ΕΦΑ Χανίων, Δρ. Βάσω Συθιακάκη, Προϊσταμένη ΕΦΑ Ηρακλείου, Αναστασία Τζιγκουνάκη, Προϊσταμένη ΕΦΑ Ρεθύμνου, Δρ. Αθανασία Κάντα, Επίτιμη Διευθύντρια Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων Ηρακλείου, John Bennet, Διευθυντής της Βρετανικής Σχολής Αθηνών και Δρ. Κων. Χρηστάκης, Επιμελητής του Στρωματογραφικού Μουσείου Κνωσού.