Βιβλία για ένα μακρύ, καυτό, αναγνωστικό καλοκαίρι: Ελληνική λογοτεχνία

Νέα βιβλία της εγχώριας πεζογραφίας που θα συγκινήσουν, θα προβληματίσουν, θα μας ταξιδέψουν. 

Λένα Διβάνη, Έτσι τελειώνει ο κόσμος, Εκδόσεις Πατάκη
Ο Άλκης και ο Στράτος. Δύο αγόρια, το ένα από την κορυφή, το άλλο από τον πάτο. Συναντήθηκαν για πρώτη φορά στο Κολλέγιο Αθηνών. Ο φωτογενής γόνος δεξιάς πολιτικής δυναστείας κι ο γιος του αριστερού δασκάλου του χωριού. Ο ένας είχε όλα τα όπλα εκτός από το μυαλό του κι ο άλλος μόνον το μυαλό του. Μια παιδική φιλία που κατέληξε σε ανθρωποφαγία στον δρόμο για την εξουσία. Τρεις νεαρές γυναίκες προσπαθούν να βρουν τη θέση τους σ’ αυτό το αρσενικό σύμπαν των μίντια και της πολιτικής. Και μια Eλληνίδα μάνα για τον γιο της καταβροχθίζει τους πάντες – και τον γιο της. Ο χρόνος: Από τον θρίαμβο του ΠΑΣΟΚ μέχρι την ταπείνωση της οικονομικής κρίσης. Ένα μυθιστόρημα για τον πολιτικο-κοινωνικο-οικονομικο-αισθηματικό ξεπεσμό μας. Λειτουργεί και ως οδηγός για ανερχόμενους ακροδεξιούς ηγέτες. Soundtrack: Ένα παιδικό τραγουδάκι: «Να δούμε ποιος, ποιος, ποιος θα φαγωθεί;». Εσείς ποιος λέτε ότι θα φαγωθεί;

Μανίνα Ζουμπουλάκη, Πεθαίνω για σένα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος
Η Μανίνα Ζουμπουλάκη επιστρέφει με ένα μυθιστόρημα που κοιτάζει κατάματα την κακοποίηση μέσα στις συντροφικές σχέσεις. Στο επίκεντρο βρίσκεται μια γυναίκα χωρίς όνομα, εγκλωβισμένη στον κόσμο του Γιάννη, ενός ανθρώπου που η γοητεία και η κτητικότητα μετατρέπονται σταδιακά σε απόλυτο έλεγχο. Χωρίς εύκολες εξηγήσεις ή διδακτισμό, η συγγραφέας παρακολουθεί τη διάβρωση της προσωπικότητας της ηρωίδας και φωτίζει τους μηχανισμούς της χειραγώγησης, που κάνουν την έξοδο από μια κακοποιητική σχέση τόσο δύσκολη. Με λιτή γραφή και έντονη συναισθηματική φόρτιση, το βιβλίο συνομιλεί με μια κοινωνική πραγματικότητα που παραμένει επώδυνα επίκαιρη, ειδικά μετά τα αλλεπάλληλα περιστατικά έμφυλης βίας των τελευταίων χρόνων. Το «Πεθαίνω για Σένα» δεν είναι μόνο μια ιστορία επιβίωσης· είναι μια υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε σιωπή μπορεί να κρύβεται μια κραυγή που περιμένει να ακουστεί.

Βασίλης Τσιράκης, Ο κοσμοπολίτης - Η ζωή και ο θάνατος του Κώστα Καραγιώργη, Εκδόσεις Τόπος
Μια μυθιστορηματική βιογραφία του γιατρού, δημοσιογράφου και ηγετικού στελέχους του ΚΚΕ, Κώστα Καραγιώργη. Ο Κώστας Γυφτοδήμος γεννήθηκε στη Λίμνη Ευβοίας το 1905, γνώρισε, ως φοιτητής της Ιατρικής ακόμη, τη φυλακή και την εξορία, λόγω της ένταξής του στο κομμουνιστικό κόμμα. Γρήγορα διέφυγε στο εξωτερικό κι έζησε στη Βιέννη, στο Βερολίνο, στο Παρίσι και στη Μόσχα. Εξόριστος στη Σίφνο και στην Κίμωλο από τη δικτατορία του Μεταξά, µε την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων δραπέτευσε για να πάρει μέρος στην Αντίσταση, όπου έλαβε και το ψευδώνυμο «Καραγιώργης». Υπήρξε ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ Θεσσαλίας στην Κατοχή, υπουργός της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης και υποστράτηγος του Δημοκρατικού Στρατού στον Εμφύλιο και διευθυντής του Ριζοσπάστη στα Δεκεμβριανά. Διαφώνησε µε τη Συμφωνία του Λιβάνου, της Καζέρτας και της Βάρκιζας, ενώ μετά την ήττα στον Εμφύλιο θεωρούνταν από πολλούς ως ο καταλληλότερος «διάδοχος» του Ζαχαριάδη. Κανένας όμως δεν μπορούσε να φανταστεί το άδοξο τέλος του το 1955.

Αρετή Κολλάτου, Η Κυρία της Καλλιδρομίου, Εκδόσεις Επίκεντρο
Η Αλκυόνη, συνταξιούχος φιλόλογος, σε μια συνάντηση με παλιούς μαθητές της βρίσκεται μπροστά σε μια απρόσμενη πρόκληση: ένα ημερολόγιο μιας πρώην τροφίμου αναμορφωτηρίου, της Βέρας. Ανοίγοντάς το με δέος, θραύσματα μνήμης ξυπνούν μέσα της, φέρνοντας στην επιφάνεια αδιόρατες αλλά βαθιά προσωπικές αναμνήσεις. Καθώς βιώνει μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου την επώδυνη πορεία της Βέρας, η Αλκυόνη ταυτίζεται μαζί της στην απεγνωσμένη αναζήτηση της κάθαρσης. Η προσωπική διαδρομή αυτογνωσίας της Βέρας γίνεται και δική της. Με λόγο ώριμο και λυρικό, η Αρετή Κολλάτου δημιουργεί μια ατμόσφαιρα γλυκόπικρης νοσταλγίας. Αναμετράται με τα μεγάλα άλυτα της ανθρώπινης φύσης – τον θάνατο, την απώλεια, τις ενοχές, αλλά και την ανίκητη δύναμη της αγάπης που λύνει τα δεσμά του νου. Ένα βιβλίο για τη μνήμη που πονάει, αλλά τελικά θεραπεύει και ελευθερώνει.

Μαριγώ Ζάννου, Τα χέρια, 40 + 4 Διηγήματα, Εκδόσεις Γραφή
Η Μαριγώ Ζάννου, με γλώσσα ποιητική και κοφτή, μετατρέπει την ανθρώπινη αφή σε εργαλείο μνήμης, τραύματος και λύτρωσης. Στις σελίδες της, το σώμα γίνεται γλώσσα και η τρυφερότητα συναντά τη βία στο πιο ανθρώπινο σημείο, εκεί όπου αρχίζει και τελειώνει η επαφή. Ένα έργο για τη μνήμη, τη μητρότητα, τον έρωτα και την απώλεια, γραμμένο με την ακρίβεια και την ευαισθησία της σύγχρονης μικρής φόρμας. Μια συλλογή που εξερευνά τη σημασία και τον ρόλο των χεριών στη ζωή των ανθρώπων. Στα πρώτα σαράντα διηγήματα, τα χέρια γίνονται σύμβολα τρυφερότητας, προστασίας, δύναμης αλλά και βίας. Τα τελευταία τέσσερα διηγήματα απομακρύνονται από το κεντρικό μοτίβο και στρέφονται προς την ελπίδα, ρίχνοντας φως σε πιο σκοτεινές πτυχές.

Χρήστος Α. Χωμενίδης, Δεκατρία, Εκδόσεις Πατάκη
«Οι γονείς µου βγήκαν πρώτη φορά ραντεβού στις 3 Αυγούστου του 1957. Πήγαν στο Τσίρκο. Εκεί φιλήθηκαν για πρώτη φορά… Γεννήθηκα εννέα ακριβώς χρόνια αργότερα, στις 3 Αυγούστου του 1966. Κι εγώ –όπως και όλοι µας µάλλον– ένα τσίρκο είµαι. Που στήνει διαρκώς φαντασµαγορίες, σκαρφίζεται νούµερα, δαµάζει όσο µπορεί τα άγρια ζώα µέσα του». Ο Χρήστος Χωµενίδης κάνει μια µεγάλη βουτιά στα πρώτα δεκατρία χρόνια της ζωής του, από το 1966 µέχρι το 1979, σε µια Ελλάδα που καταιγίζεται από γεγονότα, υποφέρει και απολαµβάνει, πότε κραυγάζει, πότε σιωπά εκκωφαντικά. Μια ολόκληρη εποχή, που, αν και µοιάζει µακρινή, επιµένει να συνοµιλεί µε το σήµερα. Το «Δεκατρία», που µπορεί να διαβαστεί ως η συνέχεια της «Νίκης», στέκει συνάµα απολύτως αυτόνοµα και µας δείχνει πώς µπορούµε να πλάθουµε µύθους, ακόµα κι όταν µένουµε απόλυτα πιστοί στην πραγµατικότητα.

Ραζής Αχιλλέας, Η φωτισμένη καντίνα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος
Τα κείμενα αυτού του βιβλίου γράφτηκαν στη διάρκεια μιας μεγάλης χρονικής περιόδου, από το 2008 έως το 2025, και σε τέσσερις διαφορετικές πόλεις της χώρας μας, όπου βρέθηκε ο εικαστικός Αχιλλέας Ραζής ως καθηγητής Καλλιτεχνικών. Γεννήθηκαν από την επιθυμία του να καταγράψει περιστατικά, εικόνες και εντυπώσεις από αυτή την περιπλάνησή του και, μέσα από αυτά, να μιλήσει για όσα αγαπά. Η αγάπη, όμως, είναι ένα χωνευτήρι που συντήκει όσα αγαπάμε και έτσι, κάποια στιγμή, τα ανεξάρτητα αυτά κείμενα, για μικρά και μεγάλα πράγματα που, εκ πρώτης όψεως, μπορεί και να μη μοιάζουν μεταξύ τους, απαίτησαν και απέκτησαν ενιαία φωνή. Συνοδευμένα από σκίτσα του ίδιου του δημιουργού και από φωτογραφίες του αρχείου του, είναι μια κατάθεση πίστης «σε κάτι απροσδιόριστο ίσως, αλλά φωτεινό […] κάτι σταθερό που αναζητείται, σαν μια φωτισμένη καντίνα στη μέση του πουθενά».

Βαγγέλης Μανουβέλος, Οι έξι πλευρές του τριγώνου, Εκδόσεις Επίκεντρο
Ένα πολυεπίπεδο, ανατρεπτικό, έντονα ψυχογραφικό και βαθιά ανθρώπινο έργο που διαδραματίζεται με φόντο το ατμοσφαιρικό Αργοστόλι της Κεφαλονιάς. Έξι πρόσωπα, τρεις σχέσεις και διαρκώς μεταβαλλόμενο τρίγωνο: η Μάρω, ο Σταύρος, ο Ορέστης, η Νάντια, ο Φάνης κι η Αλεξία έρχονται αντιμέτωποι με τις επιθυμίες, τα μυστικά, τις ματαιώσεις και τις αλήθειες τους. Με φόντο τη γαλαζοπράσινη θάλασσα και το επιβλητικό, μαύρο βουνό του Αίνου, οι χαρακτήρες αναζητούν την αυθεντικότητα και τη λύτρωση, αποδεικνύοντας ότι στη γεωμετρία των ανθρώπινων σχέσεων οι πλευρές δεν είναι ποτέ μόνο τρεις. Μια θαρραλέα ματιά στα λάθη, στα νιάτα, στα γηρατειά και στα απρόβλεπτα σενάρια που γράφει η ίδια η ζωή, όταν προσπαθούμε να τη σχεδιάσουμε.

Αύγουστος Κορτώ, Μια έξαλλη Οδύσσεια, Εκδόσεις Πατάκη
«Ξεχάστε την Οδύσσεια που ξέρατε. Ο Όµηρος τα τραγούδησε, αλλά εγώ τα έζησα». Ο Αύγουστος Κορτώ, ένα παραγνωρισμένο μυθολογικό πλάσμα που γεννήθηκε το 2178 π.Χ., θυμάται τα γεγονότα και η έξαλλη Οδύσσειά του αρχίζει: Πώς ήταν φατσικά οι Λαιστρυγόνες; Και µήπως ο Καβάφης λέει παχιά λόγια; Για ποιον λόγο οι Κύκλωπες τραγουδάνε ακόµα το «Δώδεκα» και το «Ερωτευµενάκι»; Τι σόι µάγισσα ήταν η Κίρκη και πόσο χρέωνε το αναλυτικό ωροσκόπιο; Τι παίχτηκε µε τους λωτούς και µε τα blackangus του Ήλιου; Ποιο ήταν το ρεπερτόριο των Σειρήνων και γιατί άλλος πάει από πέσιµο, κι άλλος από δέσιµο; Τι ήταν η Σκύλλα πριν σκυλλιάσει και γιατί όλα τα αντιόξινα του κόσµου δεν έφταναν για την αδερφή της; Πόσο µαφία ήταν τελικά αυτός ο Ερµής; Και γιατί δεν γνωρίζουµε περισσότερα για τον µυστηριώδη Λάρι; Αράξτε και θα σας τα πει όλα αυτός, ο Οδυσσέας, πολυµήχανος πρωταγωνιστής της ιστορίας.

Νίκος Παργινός, Η τελευταία εκτέλεση, Εκδόσεις Γραφή
1949. Στη σκιά του εμφυλίου πολέμου που δοκιμάζει τη χώρα, ο Λευτέρης Παπάζογλου περιμένει στις φυλακές της Κέρκυρας περιμένοντας την εκτέλεσή του. Το ξημέρωμα θα οδηγηθεί στο Λαζαρέτο, το μικρό νησί λίγο έξω από την Κέρκυρα, όπου θα συναντήσει το εκτελεστικό απόσπασμα. Μόνος, στο σκοτεινό κελί του «Γολγοθά» την τελευταία εκείνη νύχτα θα κληθεί να αναμετρηθεί με το παρελθόν. Πάλεψε με όλους. Με ξένους και ντόπιους, με γείτονες, συγχωριανούς, συγγενείς και αδέρφια. Τώρα, στην ύστατη μάχη του, καλείται να παλέψει και με τον ίδιο του τον εαυτό σε έναν χειρότερο εμφύλιο, εσωτερικό, που χωρίζει το «είναι» του, τα «θέλω» και τα «πρέπει». Ένα βιβλίο-αναφορά στις εκτελέσεις που πραγματοποιήθηκαν στο νησί του Λαζαρέτου, καθώς το 1978, στο πρώτο προσκύνημα στο άβατο του νησιού, θα αποκαλυφθεί το μυστικό αυτής της τελευταίας εκτέλεσης στον μαρτυρικό τοίχο του Λαζαρέτου.

Κλέαρχος Σταματουλάκης, Η Εκδίκηση της Ωραίας Κοιμωμένης - Ένα Αντιπαραμύθι για Μεγάλους, Εκδόσεις Αδράχτι
Η δημοσιογράφος Ελισσάβετ Κυρίτση γράφει: «Η Ωραία Κοιμωμένη ξυπνάει από τον βαθύ της ύπνο ύστερα από τριάντα χρόνια κι αντιλαμβάνεται όλα αυτά που έχουν γίνει για εκείνη – και σ’ εκείνη: έχει πια στην πλάτη τρεις δεκαετίες, είναι μητέρα κι ο κόσμος γύρω της έχει αλλάξει. Λίγα πράγματα έχουν μείνει σταθερά, με κάποιες… προσαρμογές. Ο ωραίος πρίγκιπας, που τώρα είναι βασιλιάς, διατηρεί εξωσυζυγική σχέση. Ο γιος της είναι ένας ευαίσθητος νεαρός που αν σε κάτι δεν της μοιάζει είναι στην ευφυΐα. Το κακό παραμονεύει στους διαδρόμους του παλατιού. Αν κάτι έχει αντισταθεί στο πέρασμα του χρόνου, αυτό είναι η φιλία της με τη Χιονάτη, τη Σταχτοπούτα, την Κοκκινοσκουφίτσα και την Πεντάμορφη. Αυτές την ενημερώνουν για όσα έχει χάσει και μαζί σχεδιάζουν την Εκδίκηση της Ωραίας Κοιμωμένης. Διαβάζοντας πρώτη φορά το βιβλίο ένιωσα πως δεν είναι απλώς ένα “παραμύθι για ενήλικες” αλλά ένα εγχειρίδιο ζωής. Καθώς βυθίζεσαι στις σελίδες του, συνειδητοποιείς ότι ανά πάσα στιγμή στη ζωή μπορεί να ξυπνήσουμε και να ανακαλύψουμε ότι ο κόσμος αλλάζει γύρω μας, χωρίς να μας περιμένει. Και το εντυπωσιακό είναι ότι ο Κλέαρχος κατορθώνει να μιλήσει για τη σκληρή αλήθεια με εύστοχο, κοφτερό χιούμορ. Μέσα από την Αυγή, απευθύνεται στο παιδί που κρύβουμε μέσα μας και του μιλά για τον χρόνο που περνάει αθόρυβα κι αφήνει σημάδια τόσο στο σώμα όσο και στην ψυχή. Του υπενθυμίζει ότι οι προσδοκίες μπορούν να γκρεμιστούν μέσα σ’ ένα ανοιγόκλεισμα του ματιού – η Κοκκινοσκουφίτσα του θα το έλεγε πιο ωμά. Του μιλά για τη φιλία, εκείνη που δεν υπάρχει μόνο για να μας παρηγορεί, αλλά και για να μας συγκρατεί όταν κινδυνεύουμε να χαθούμε».