Ο άνθρωπος που νίκησε τον θάνατο: Σκηνές που περνάνε απ’ το μυαλό καθώς αφήνεις τη ζωή

Το βιβλίο «Ο άνθρωπος που νίκησε τον θάνατο» (εκδ. Κριτική) το διάβασα εν μέσω της Μεγάλης Εβδομάδας – κι αυτό ένεκα του τίτλου, που συμβάδιζε με τα αναστάσιμα τροπάρια. Τον συγγραφέα δεν τον ήξερα. Ποιος ήταν αυτός ο Φραντς Βέρφελ που γεννήθηκε στην Πράγα το 1890, ξεκίνησε να γράφει σε νεαρή ηλικία και συνδέθηκε με τον εκεί λογοτεχνικό κύκλο, όπου κυριαρχούσε η μορφή του Φραντς Κάφκα;

Η νουβέλα του, που έφτασε στα χέρια μου μέσα από τα δαιδαλώδη μονοπάτια των ελληνικών εταιρειών διανομής, ήταν ολιγοσέλιδη – 90 όλες κι όλες τυπωμένες σελίδες (ελαφρώς μεγαλύτερη από το Τροπάριο της Κασσιανής). Ο ήρωάς της είναι ένας σεβάσμιος ηλικιωμένος, πρώην θυρωρός σε υπουργείο, που πλέον έχει αποσυρθεί στη φτωχική του κατοικία με τη σύζυγο, τη χαιρέκακη αδελφή της κι έναν γιο που δεν έχει στον ήλιο μοίρα. Ο κύριος Φιάλα –αυτό είναι το όνομά του– ζει με τις αναμνήσεις του από τις χρυσές εποχές, τότε που με την πλουμιστή στολή του φύλαγε την είσοδο της υπηρεσίας. Κάποια στιγμή, ένας επιτήδειος ασφαλιστής τον πείθει να κάνει ασφάλεια ζωής. Ο κύριος Φιάλα βάζει την υπογραφή του, καθώς το μόνο που επιζητά είναι να εξασφαλίσει τη συμβία του και τον γιο του.

Μόνο που είναι σαν να προκαλεί τη μοίρα. Ο κύριος Φιάλα αρρωσταίνει και εισάγεται στο νοσοκομείο. Όλα γύρω του αρχίζουν να καταρρέουν. Τουλάχιστον έχει τακτοποιήσει το μέλλον της οικογένειάς του χάρη στην ασφάλεια ζωής που τόσο σοφά είχε φροντίσει να κάνει. Η χαρά του ωστόσο δεν διαρκεί – κάποιος τον ενημερώνει ότι η ασφάλεια εκείνη θα έχει ισχύ, φτάνει ο κύριος Φιάλα να ζήσει έως μια συγκεκριμένη ημερομηνία. Όμως αυτή η ημερομηνία απέχει πολύ από τον χρόνο ζωής που του δίνουν οι γιατροί του νοσοκομείου. Και τότε αρχίζει για τον κύριο Φιάλα ένας δρόμος αντοχής. Όλοι γύρω του τον θεωρούν ξεγραμμένο – μάλιστα βιάζονται να τους αδειάσει το κρεβάτι για να το πάρει κάποιος ασθενής με πιθανότητες γιατρειάς κι όχι ένα ήδη λείψανο. Ακόμη κι η γυναίκα του, που στην αρχή φρόντιζε να μένει ξάγρυπνη κοντά του, τον εγκαταλείπει, όπως κι οι ελπίδες ανάρρωσής του. Οι πάντες τον θεωρούν νεκρό.

Ωστόσο εκείνος ξεφυλλίζει ένα φτηνό ημερολόγιο που κρύβει κάτω από το μαξιλάρι του και περιμένει ώσπου να έρθει εκείνη η σπουδαία ημερομηνία, η μέρα που θα μπορέσει ν’ αφήσει την τελευταία του πνοή ώστε να εισπράξει η γυναίκα του τα ασφάλιστρα.

Ως εδώ, θα μου πείτε, είναι μια απλή και εύκολα προβλέψιμη ως το τέλος της ιστορία. Έτσι είναι. Αλλά δεν γράφω αυτό το κείμενο για την ίδια τη νουβέλα, που, όπως μόλις είπα, είναι απλή, αλλά για τις τελευταίες σελίδες της. Εκεί περιγράφεται το ψυχορράγημα του κυρίου Φιάλα, οι σκηνές που περνάνε από το μυαλό του καθώς αφήνει πίσω του αυτή τη ζωή, σκηνές που έφεραν δάκρυα στα μάτια μου, σκηνές που αξίζει να διαβάσει κάθε αναγνώστης.