Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Σημειώσεις ενός νεαρού γιατρού: Ιστορίες από τη ρωσική επαρχία

Κι ενώ αναρωτιόμουν πώς θα ταίριαζε να ξεκινήσω αυτό το κείμενο για τον αγαπημένο Ρώσο συγγραφέα, που αναφέρεται στις σημειώσεις ενός νεαρού γιατρού, θυμήθηκα αίφνης ότι κι εγώ, στα τελευταία χρόνια του εξατάξιου τότε γυμνασίου, προετοιμαζόμουν ψυχικά αλλά και φροντιστηριακά για να δώσω εισαγωγικές εξετάσεις για την Ιατρική. Την ύστατη ώρα άλλαξα γνώμη κι έδωσα για τη Νομική. Η αλλαγή αυτή, που προκάλεσε εγκεφαλικό στη μάνα μου –ήθελε, βλέπετε, γιο γιατρό–, οφειλόταν στον ξαφνικό μου έρωτα προς νεαρά συνομήλικη η οποία θα έδινε για τη Νομική. Περάσαμε και οι δύο, ωστόσο ούτε δικηγόρος έγινα – προς ακόμη μεγαλύτερο κακοφανισμό της μάνας μου. Όμως αυτή είναι μια άλλη ιστορία.

Τον Μπουλγκάκοφ τον γνωρίζουμε όλοι από το περίφημο «Ο μαιτρ και η Μαργαρίτα», λιγότεροι ίσως από τη «Λευκή Φρουρά» κι ίσως ακόμα λιγότεροι από τη «Διαβολιάδα» ή την «Καρδιά ενός σκύλου». Το βιβλίο «Σημειώσεις ενός νεαρού γιατρού», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οξύ και που μόλις διάβασα απνευστί, ήταν από τα πρώτα λογοτεχνικά έργα του. Ο συγγραφέας ήταν 26 ετών όταν ξέσπασε η Οκτωβριανή Επανάσταση, που τον βρήκε, μόλις απόφοιτο της Ιατρικής, να εξασκεί το λειτούργημά του νεοδιόριστος σε κάποιο απομονωμένο χωριουδάκι της ενδοχώρας. Μακριά από τον πολιτισμό, χωρίς ηλεκτρικό, αντιμέτωπος με την αγραμματοσύνη και τις προκαταλήψεις των χωρικών, έντρομος μπροστά στα περίπλοκα περιστατικά που έχει να αντιμετωπίσει για πρώτη φορά στη ζωή του, ο νεαρός γιατρός βουτάει στη ζωή και τις ασθένειές της.

Καλείται να επισκεφτεί μια πληγωμένη γυναίκα μέσα σε μια φοβερή χιονοθύελλα, που λίγο έλειψε να του στοιχίσει τη ζωή. Και τι να πούμε για τις διφθερίτιδες στα χωριατόπαιδα, για τις πυώδεις σκωληκοειδίτιδες, τις τραχειοτομές, τα γεννητούρια; Ο νεαρός γιατρός περπατάει πάνω κάτω στο γραφείο του και σκέφτεται τι τον περιμένει την επόμενη μέρα. Ψάχνει στα ιατρικά εγχειρίδια, προετοιμάζεται ψυχολογικά, σκύβει πάνω από κιτάπια φαρμακολογίας. Χωρίς κανέναν μεγαλύτερο συνάδελφο να τον συμβουλεύσει, πρέπει να τα βγάλει πέρα μόνος. Κι ύστερα, ένας φίλος του, συμφοιτητής του στην Ιατρική, εθίζεται στη μορφίνη και οδηγείται στην αυτοκτονία. Ένας άλλος του εξομολογείται έναν φόνο που έκανε στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης για να γλιτώσει από το δικαστήριο για λιποταξία – μα δεν μπορεί να γλιτώσει από τις ενοχές του.

Αχ, αυτή η εκπληκτική ρώσικη λογοτεχνία! Ποτέ δεν την χορταίνω. (Έχω ήδη ενημερώσει κάθε ενδιαφερόμενο ότι θα ήθελα στο φέρετρό μου να υπάρχει τουλάχιστον ένας Ντοστογιέφσκι). Εύγε στη μεταφράστρια Αλεξάνδρα Ιωαννίδου και συγχαρητήρια στις εκδόσεις Οξύ που ετοίμασαν αυτή τη σειρά με τίτλο «Απνευστί», μια σειρά με μικρά αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Και βέβαια, σαπό στον επιμελητή της σειράς, τον πεζογράφο Ξενοφώντα Μπρουντζάκη, από τους συγγραφείς μας εκείνους που δεν σταματάνε ποτέ να διαβάζουν.

Στο μεταξύ, κι ενώ τέλειωνα την ανάγνωση, συνειδητοποίησα πόσα δεινά γλίτωσα αποφασίζοντας να μη γίνω γιατρός. Μανούλα, συγχώρεσέ με…