Μέση Ανατολή 1945-2025: Η τυραννία των προσδοκιών και των πεποιθήσεων

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση που οργάνωσε ο δημοσιογράφος Μάκης Προβατάς με τρεις ειδήμονες στις διεθνείς σχέσεις —τους καθηγητές Κώστα Υφαντή και τον Κωνσταντίνο Φίλη και τον αντιναύαρχο Αλέξανδρο Διακόπουλο— κυκλοφόρησε σε βιβλίο με τίτλο «Μέση Ανατολή 1945-2025: Η τυραννία των προσδοκιών και των πεποιθήσεων» από τις εκδόσεις Πατάκη. Κι όπως συμβαίνει σε κάθε σοβαρή και νηφάλια συζήτηση, εδώ τίθενται ερωτήματα σε ορισμένα από τα οποία δίνονται κάποιες απαντήσεις ενώ άλλα μένουν σε εκκρεμότητα. Είναι η αντίληψή μας για τη Μέση Ανατολή προϊόν μιας επίμονης δυτικοκεντρικής οπτικής; Υπάρχουν διαφορετικά αξιακά συστήματα στην ευρύτερη περιοχή τα οποία αποτυγχάνουμε να αναγνωρίσουμε; Μήπως θεωρούμε τη Μέση Ανατολή ενιαία, ή σχεδόν ενιαία, υποτιμώντας τις εσωτερικές της συγκρούσεις; Προπάντων, μπορεί να λυθεί το περιβόητο «μεσανατολικό»; Μπορούν να συνυπάρξουν οι Άραβες, οι Ιρανοί και οι αριθμητικά πολύ λιγότεροι Εβραίοι μολονότι επικεντρώνονται στις διαφορές τους και παραμερίζουν τις πολλές ομοιότητες που έχουν μεταξύ τους;

Αν και συγγραφείς προσπαθούν να αναδείξουν ψήγματα αισιοδοξίας, στην πραγματικότητα παραδέχονται ότι δεν υπάρχει λύση. Ενώ στους συνήθεις πολέμους παρατηρούμε την επιβολή της θέλησης της μίας πλευράς στην άλλη, εδώ παρατηρούμε προσπάθεια επιβολής μιας διαφορετικής πραγματικότητας η οποία δεν αφήνει κανένα περιθώριο ύπαρξης στην αντίθετη πλευρά. Πρόκειται για πόλεμο εξόντωσης, όχι σύγκρουση με σκοπό την επίτευξη πολιτικών στόχων· ο σκοπός είναι η ολοκληρωτική καταστροφή του αντιπάλου, ο αφανισμός του.

Όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή δεν περιορίζονται στη Μέση Ανατολή. Η «Παλαιστίνη», η διχασμένη «Γη της Επαγγελίας», είναι μια περιοχή όπου η πραγματικότητα τροφοδοτεί βίαιη μυθολογία και αυτή η μυθολογία ανατροφοδοτεί την πραγματικότητα με ακόμη υψηλότερα επίπεδα ακραίας βίας. Στο βιβλίο διαφαίνονται μικρές διαφορές γνωμών και εκτιμήσεων, αλλά το κύριο στοίχημά του δεν είναι οι γνώμες των συγγραφέων, αλλά η ενημέρωση, η ιστορική, διαχρονική και συγχρονική ανάλυση: ο αναγνώστης, που, για να παρακολουθήσει τη συζήτηση, πρέπει είτε να έχει βασικές πρότερες γνώσεις, είτε να αναζητεί πληροφορίες κατά την ανάγνωση, καλείται να εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα. Τι έχει συμβεί από το τέλος του Β’ παγκοσμίου πολέμου; Ποιος και τι φταίει για το αιματοκύλισμα που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά; Οι θρησκείες; Ο εθνικισμός; Οι έμμονες ιδέες περί των περιούσιων λαών; Η διεθνής κοινότητα; Η εξωτερική πολιτική των «μεγάλων δυνάμεων»; Η αποικιοκρατία του παρελθόντος; Το Ολοκαύτωμα; Το πολιτικό Ισλάμ; Η εξίσωση αποκτά υπερβολικά πολλούς άγνωστους παράγοντες.

Την Τετάρτη 21 Ιανουαρίου, στο Αμφιθέατρο του Πολεμικού Μουσείου Αθηνών (Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας & Ριζάρη 2) και στις 19.00, θα μιλήσουν για το βιβλίο ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, η Πρόεδρος της δεξαμενής σκέψης ΔΙΚΤΥΟ, πρώην Επίτροπος Ε.Ε. και πρώην Υπουργός Άννα Διαμαντοπούλου, ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς, οι συγγραφείς του βιβλίου Κώστας Υφαντής, Κωνσταντίνος Φίλης και Αλέξανδρος Διακόπουλος, και ο δημοσιογράφος Μάκης Προβατάς.