Νέα, «εορταστική» έκδοση του έργου του Νόρμπερτ Βίνερ

Το μνημειώδες έργο του Νόρμπερτ Βίνερ «The Human Use of Human Beings» επανεκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Mariner Books Classics ως «75th Anniversary Edition» με καινούργιο επίμετρο του Brian Christian, στο οποίο αναδεικνύεται η διαχρονική σημασία του Βίνερ στη σύγχρονη εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

Ποιος ήταν ο Νόρμπερτ Βίνερ

Ο Βίνερ (1894–1964) ήταν Αμερικανός μαθηματικός, φιλόσοφος και θεμελιωτής της κυβερνητικής (cybernetics), της επιστήμης που μελετά τα συστήματα ελέγχου και επικοινωνίας σε μηχανές, οργανισμούς και κοινωνίες. Εξήντα ένα χρόνια μετά τον θάνατό του ο Βίνερ παραμένει σταθερά επίκαιρος: τα βιβλία του «Cybernetics: Or Control and Communication in the Animal and the Machine» (1948) και «The Human Use of Human Beings» (1950) παραμένουν θεμελιώδη για την ανάπτυξη υπολογιστικών μοντέλων και γενικότερα για την τεχνητή νοημοσύνη, τη μηχανική μάθηση και τις ηθικές ευθύνες της επιστήμης.

Η «εορταστική» έκδοση ξαναφέρνει στο προσκήνιο το παιδί-θαύμα από το Κολόμπια Μιζούρι. Ήταν γιος Ρωσοεβραίου γλωσσολόγου και καθηγητή στο Χάρβαρντ από όπου ο Νόρμπερτ αποφοίτησε σε ηλικία 14 ετών. Στη συνέχεια έκανε λαμπρή σταδιοδρομία ως μαθηματικός στο MIT· εκεί εργάστηκε σχεδόν όλη του τη ζωή. Ο Βίνερ συμμετείχε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο όπου ασχολήθηκε με πρόβλεψη της τροχιάς των αντιαεροπορικών βλημάτων, εμπειρία που τον οδήγησε στην έννοια της ανατροφοδότησης. Εξάλλου, ήταν από τους πρώτους που προειδοποίησαν για τους κινδύνους της χρήσης μηχανών για κοινωνική καταστολή ή αποξένωση των εργαζομένων, για το ενδεχόμενη της αυτονόμησης των τεχνολογιών χωρίς ηθική λογοδοσία και για τη μετατροπή του ανθρώπου σε εξάρτημα της παραγωγής ή σε «ελεγχόμενο αντικείμενο».

Ο Βίνερ συνέδεσε το όνομά του με τη διεπιστημονική μελέτη των συστημάτων ελέγχου και επικοινωνίας σε ζώντες οργανισμούς, μηχανές και κοινωνικά συστήματα, εστιάζοντας στη ρύθμιση, την ανατροφοδότηση (feedback) και τη σταθερότητα των συστημάτων. Η κυβερνητική εφαρμόστηκε στη συνέχεια στη ρομποτική, αλλά και στα βιολογικά συστήματα (ρυθμίσεις ορμονών, ανοσοποιητικό), στα οικονομικά μοντέλα και στα συστήματα λήψης αποφάσεων, καθώς και στην οργάνωση επιχειρήσεων και στην κοινωνιολογία.

Τη σκυτάλη από τον Βίνερ πήραν επιστήμονες όπως ο Niklas Luhmann που επεξεργάστηκε μια θεωρία της κοινωνίας βασισμένη σε έννοιες κυβερνητικής και επικοινωνίας, ο Stafford Beer που ασχολήθηκε με την κυβερνητική της διοίκησης, ο Kevin Kelly που επικεντρώθηκε στα κυβερνητικά μοντέλα τα οποία διατρέχουν την τεχνολογία, την αγορά και το διαδίκτυο.