Οι γερανοί πετούν νότια: Ο γέρος, ο σκύλος και η άνοια

Ένα φάντασμα πλανάται πάνω από τον πλανήτη. Το φάντασμα της άνοιας. Που δυστυχώς δεν είναι φάντασμα, αλλά ο γείτονας της διπλανής πόρτας.

Ολοένα και περισσότεροι σύγχρονοι συγγραφείς διαπραγματεύονται αυτό το θέμα στα μυθιστορήματά τους. Προφανώς, επειδή και οι ίδιοι έχουν κάποιον στενό συγγενή τους που  βασανίζεται από έλλειψη μνήμης, από αυτό το χαοτικό κενό που σε κάνει να μην αναγνωρίζεις τα παιδιά σου, το σπίτι σου, την ίδια τη ζωή. Θα μου πείτε, τι ζωή είναι αυτή… Δυστυχώς (ένα ακόμα δυστυχώς) οι φαρμακοβιομηχανίες έχουν στήσει πανηγύρι πουλώντας ηθική και φάρμακα σε κοινωνίες και κράτη υποδουλωμένες στα κελεύσματά τους περί δήθεν παράτασης της ζωής. Μα ποιας ζωής;

Στο βιβλίο της «Οι γερανοί πετούν νότια» (εκδ. Μεταίχμιο) η Σκανδιναβή συγγραφέας Λίσα Ρίτσεν έχει για κεντρικό ήρωα έναν ηλικιωμένο άντρα στις αρχές της άνοιας, ο οποίος ζει κάπου στις παρυφές της πόλης του, με τη συνδρομή των φροντιστών υγείας, τη Βοήθεια όπως την ονομάζει ο ήρωας. Η γυναίκα του είναι ήδη τοποθετημένη σε κάποιο οίκο ευγηρίας (οποίος ευφημισμός κι αυτός) όπου αργοσβήνει βυθισμένη  για τα καλά στην άνοια. Δεν αναγνωρίζει ούτε τον γιο της – για τον άντρα της ούτε λόγος, τον έχει ξεχάσει από καιρό.

Ο πρεσβύτης ήρωας, που σημειώνει σε χαρτί τα πράγματα που έχει να κάνει για να μην τα ξεχνάει, αντιμετωπίζει ένα οξύ πρόβλημα. Έχει έναν αγαπημένο σύντροφο, έναν σκύλο, που ο γιος του θέλει να του πάρει επειδή δεν μπορεί πια να τον φροντίσει – όπως ισχυρίζεται αυτός ο άσπλαχνος γιος. Ο γέρος πέφτει σε κατάθλιψη γιατί δεν μπορεί να φέρει πολλές αντιρρήσεις στο τέκνο του, αυτό το κακόβουλο πλάσμα, που δεν κατανοεί ότι ο ηλικιωμένος πατέρας του αντλεί αγάπη από αυτό το ζώο, αγάπη που κανείς πια δεν μπορεί να του δώσει. Μάλιστα, δεν φτάνει που θέλουν να του πάρουν το σκυλί, ο γιος του φροντίζει να τον ξεβολέψει από τον καναπέ του όπου βυθίζεται γλυκά στον ύπνο για να τον εγκαταστήσει σε ένα νοσοκομειακό κρεβάτι στο ίδιο του το σπίτι. Ο γέρος δυστροπεί αλλά δεν μπορεί πια να κάνει κάτι. Υποτάσσεται στη μοίρα του. Και αναπολεί τον δικό του πατέρα, ο οποίος δεν σήκωνε μύγα στο σπαθί του. Ενώ αυτός…

Για κακή του τύχη, μια μέρα, ενώ έχει βγάλει βόλτα τον σκύλο, πέφτει στο δάσος, χάνει τις αισθήσεις του και τον βρίσκουν μετά από ώρες. Αυτή είναι η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι. Ο γιος παίρνει τον σκύλο μακριά. Ο γέρος νιώθει πια ορφανός. Αρνείται να φάει, αρνείται να πάρει τα φάρμακά του, αρνείται να μπανιαριστεί.

Το βιβλίο μπορεί να μοιάζει ζοφερό αλλά δεν είναι. Η συγγραφέας χειρίζεται το υλικό της με τέτοιο τρόπο που ωθεί τον αναγνώστη να γυρίζει τη μια σελίδα μετά την άλλη. Νιώθει συμπόνια για τον γέρο ίσως γιατί σκέφτεται –ο αναγνώστης– τι μπορεί να επιφυλάσσει η μοίρα για τον ίδιο καθώς περνούν τα χρόνια. Και καταλαβαίνει –αμετακλήτως– ότι δεν πρέπει να πάρει σκύλο.