Γιατί δεν έχουμε τον σιδηρόδρομο που θέλουμε;

Αντί να γράψω μία ακόμη βιβλιοκριτική, που το πιθανότερο είναι να περάσει απαρατήρητη, προτίμησα να παρουσιάσω το νέο βιβλίο του Αχιλλέα Χεκίμογλου «Αιχμάλωτοι στις ράγες – Γιατί δεν έχουμε τον σιδηρόδρομο που θέλουμε;» (εκδ. Παπαδόπουλος) μέσα από bullets. Σύντομα, καθαρά, όπως του αξίζει. Το κάνω σε μια περίοδο που η ένταση γύρω από τα Τέμπη δεν έχει κοπάσει, αλλά μεταμορφώνεται: από τις απολογίες των υπευθύνων μέχρι τη διαχείριση του Μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη. Δεν θα μπορούσε να εκδοθεί καταλληλότερη στιγμή αυτό το βιβλίο. Θα έπρεπε να είναι υποχρεωτικό ανάγνωσμα για όσους υπηρέτησαν ή φιλοδοξούν να υπηρετήσουν στο Υπουργείο Μεταφορών και για εκείνους που ετοιμάζονται να μας ξαναζητήσουν την ψήφο, για να θυμούνται πως οι εκτροχιασμοί δεν είναι πάντα θέμα μηχανικής ή ανθρώπινου λάθους.

Γιατί να διαβάσεις το βιβλίο «Αιχμάλωτοι στις ράγες – Γιατί δεν έχουμε τον σιδηρόδρομο που θέλουμε;» του Αχιλλέα Χεκίμογλου

• Γιατί εξηγεί πώς φτάσαμε στα Τέμπη, όχι ως μοιραίο δυστύχημα, αλλά ως το τελικό αποτέλεσμα ενός αιώνα παραλείψεων, μικροπολιτικών και διοικητικής τύφλωσης.
• Γιατί δείχνει τη συνέχεια της ελληνικής παθογένειας. Από το Σχέδιο Μάρσαλ μέχρι τα Μνημόνια, η ίδια γραφειοκρατική λογική επανέρχεται με νέα προσωπεία.

• Γιατί φωτίζει το όραμα που χάθηκε στη διαδρομή. Το δεκαετές σχέδιο του Μεταξά και του στρατηγού Σπυρίδωνος θα μπορούσε να είχε αλλάξει ριζικά τον ενεργειακό και συγκοινωνιακό χάρτη της χώρας.
• Γιατί αποκαλύπτει τη μάχη «τρένο εναντίον αυτοκινήτου». Ένας αιώνας πολιτικού φόβου απέναντι στο αυτοκινητιστικό λόμπι και στις ψήφους των επαγγελματιών οδήγησε στην απαξίωση των σιδηροδρόμων.
• Γιατί διαβάζεται σαν πολιτικό ντοκιμαντέρ σε μορφή ανάγνωσης. Με αληθινά στοιχεία, αρχεία και πρόσωπα, ξεδιπλώνει τη διοικητική ιστορία της χώρας με ρυθμό μυθιστορήματος.
• Γιατί δεν χαρίζεται στην εξουσία. Ανατέμνει τη διαχρονική ανευθυνότητα των πολιτικών, την απουσία θεσμικής συνέχειας και τον φόβο μπροστά σε κάθε μακροπρόθεσμο σχέδιο.
• Γιατί δεν είναι βιβλίο για τα τρένα, αλλά για το κράτος. Ο Χεκίμογλου δείχνει πως οι ράγες είναι καθρέφτης της ελληνικής διοίκησης αλλά και της δικής μας ανοχής.
• Γιατί συνδέει το τότε με το τώρα. Οι επιθεωρητές του Σχεδίου Μάρσαλ και οι ελεγκτές της Τρόικας μιλούν με την ίδια φρασεολογία: «ιδιοκτησία του προγράμματος».
• Γιατί καταρρίπτει τη ρομαντική ιδέα του «ανθρώπινου λάθους». Τίποτα δεν είναι τυχαίο όταν επί δεκαετίες το σύστημα προγραμματίζει την αποτυχία του.
• Γιατί προσφέρει κάτι σπάνιο: ιστορική αυτογνωσία. Κι αυτό, σε μια χώρα που προτιμά να ξεχνά τα ατυχήματά της, είναι ίσως το πιο ριζοσπαστικό μήνυμα.
• Γιατί ο συγγραφέας δεν παίρνει θέση για όσα συμβαίνουν σήμερα. Κομματικά και ιδεολογικά αχρωμάτιστος.

Το βιβλίο του Αχιλλέα Χεκίμογλου είναι μια πολιτική ακτινογραφία της χώρας μέσα από τις υποδομές της. Δείχνει πώς ένα σύστημα μπορεί να επιβιώνει επί δεκαετίες παρ’ όλη την αποτυχία του και γιατί, ίσως, δεν έχουμε ακόμα μάθει να ξεχωρίζουμε το ανθρώπινο λάθος από τη θεσμική συνενοχή. Δεν πρέπει να λείπει από τη βιβλιοθήκη μας και, κυρίως, από τις βιβλιοθήκες των Ελλήνων βουλευτών.