Βιβλία που έγραψαν οι φίλοι μου

Τέσσερα βιβλία διαβαστερά αν και πολύ διαφορετικά μεταξύ τους (πιο διαφορετικά, πεθαίνεις), αυτή είναι η πρόσφατη παραγωγή φίλων μου – και δεν ξέρετε πόσο μεγάλη ανακούφιση είναι το να διαβάζεις βιβλίο φίλου και να σου αρέσει (αντίθετα, είναι μεγάλο ζόρι αν δεν σου αρέσει ντιπ καθόλου… δεν το εύχεσαι ούτε στον εχθρό σου!)

Διάβασα λοιπόν το «σχεδόν εντελώς αυτοβιογραφικό» βιβλίο του Γιώργου Ευσταθίου, «Πρόσωπα και σκιές» – αρκετά από τα κείμενά του τα είχα διαβάσει με πολύ κέφι παλαιότερα, πριν τα συγκεντρώσει σε έναν ωραίο, μεγαλούτσικο τόμο και τα εκδώσει στην «Οδό Πανός» του Γιώργου Χρονά. Γενικά είμαι φαν του Ευσταθίου εκτός από φίλη του, τον άκουγα χρόνια στα καταπληκτικά «Πι της αγάπης» στο 3ο πρόγραμμα, την εκπομπή του την οποία για κάποιο λόγο είχα πάντα στο νου μου ως «Πι του έρωτα», ψάξε βρες. Έχει μεγάλη αγάπη (και ιστορία) στο ελληνικό τραγούδι ο Ευσταθίου, μια και έχει γράψει στίχους μελοποιημένους μεταξύ άλλων από τον Σταμάτη Κραουνάκη και τον Δημήτρη Παπαδημητρίου. Το βιβλίο όμως/λοιπόν… είναι πεζά κείμενα που τρέχουν σε γειτονιές με αλάνες, σε εφηβικούς έρωτες, σε στρατόπεδα, στο Άγιο Όρος, σε σπουδαία πρόσωπα από τον καλλιτεχνικό χώρο, σε ιστορίες με γέλιο, κλάμα, τραύματα, ανατάσεις και περιπέτειες – όλα όσα έζησε ο Γιώργος που δεν θα μας άγγιζαν τόσο αν δεν τα έζησε κι η Ελλάδα όλα αυτά ή σχεδόν όλα, κατά το «σχεδόν εντελώς αυτοβιογραφικά», όπως χαρακτηρίζει ο ίδιος τα κείμενά του. Σαν καλός δημοσιογράφος πατάει στον ρεαλισμό και σαν ακόμα καλύτερος ποιητής σε κάνει βόλτες στα αστέρια. Κι όλα αυτά, ενώ αναγνωρίζεις/γνωρίζεις πρόσωπα και πράγματα μέσα από τις σελίδες του, ή ακόμα και τον εαυτό σου κρυμμένο ανάμεσα στις παραγράφους.

Άλλο: «Τσάι από μέντα» της Χριστίνας Μανιά, η οποία γράφει υπέροχα παιδικά παραμύθια, έχουμε υπάρξει συνάδελφοι σε εκδοτικό οίκο και φίλες σε γάμους, χωρισμούς και σχέσεις, καλά, όχι και πάρα πολλές, μη φανταστεί κανείς τις Χίλιες και μια γκομενο-ιστορίες. Η Χριστίνα έγραψε το πρώτο της «ενήλικο» μυθιστόρημα, και είναι ιστορικό, με την ιστορία της οικογένειάς της ως κορμό, από την Τυνησία του 1918 όπου μεγάλωσε η γιαγιά της μέχρι την Αθήνατου σήμερα. Την εποχή εκείνη έστελναν εύκολα ένα από τα παιδιά τους οι Αθηναίοι στην Βόρεια Αφρική σε ευκατάστατους συγγενείς, και ο δικός μας ένας παππούς πήγε πακέτο στον νονό του στην Αλεξάνδρεια, «για καλύτερη ποιότητα ζωής και περισσότερες ευκαιρίες». Η Χριστίνα πιάνει την ιστορία της οικογένειάς της και την δένει με ένα κομμάτι της Ιστορίας και μάλιστα της Ελληνικής που δεν είναι τόσο γνωστό, όπως κι οι Έλληνες της Αφρικής του 20ου αιώνα: οι ζωές τους, εξωτικές και ρομαντικές για τους απέξω, είχανε μια σκληρότητα και μια περιπετειώδη γοητεία, την οποία αγγίζει πολύ καλά η Χριστίνα – μέσα από το παραδοσιακό τσάι με μέντα που σερβίρουν οι γυναίκες της οικογένειάς της, και μέσα από ζωές που μοιάζουν παραμυθένιες αλλά κατά 90% ήταν αληθινές…

Φανταστική ιστορία, από την άλλη, με την έννοια της μυθοπλασίας, έγραψε η Μαρία Μαρσέλου στο «Όλα όσα ψιθυρίσαμε», ρομαντικό ερωτικό μυθιστόρημα που θα έπρεπε να βγει καλοκαίρι γιατί θα έσκιζε στις παραλίες αλλά οκέι, και τώρα διαβάζεται τσακ μπαμ. Η Μαρία… έχει κάνει πολλά πράγματα στη ζωή της, είναι πολύ ταλαντούχο παιδί, έχω διαβάσει ένα σούπερ σενάριό της π.χ. που αναζητάει παραγωγό, άσχετο, απλώς το αναφέρω γιατί είναι μεν καινούργια στο μυθιστόρημα, δεν είναι δε καινούργια στο γράψιμο. Έχει φτιάξει μια μοιραία και ωραία ηρωίδα που ζει τις δικές της περιπέτειες στη σημερινή Αθήνα, με οικογενειακά γεύματα και δράματα, με πολύ έρωτα και πάθος αλλά με γρήγορη ροή που δεν σε αφήνει να το αφήσεις, λες κι έχει καταπιεί την Τζάκι Κόλλινς.

Τέλος διάβασα το μικρό αλλά καλοδεμένο «Περιπλανώμενος, ο μονόλογος ενός συγγραφέα» του Φώτιου Θαλασσινού και χάρηκα ακόμα πιο πολύ γιατί έχει βρει έναν τρόπο να γράφει για το σεξ εντελώς δικό του – το δυσκολότερο πράγμα, λένε οι πεπειραμένοι συγγραφείς, είναι να γράψεις για το σεξ. Για μένα δεν ήταν ποτέ κανένα μεγάλο ζόρι, αλλά το αναγνωρίζω, διαβάζοντας συχνά (ξένα) κείμενα που ΔΕΝ, ενώ στον «Περιπλανώμενο» βρήκα έναν ερωτισμό (με χαλάει η λέξη γιατί κάνει ακαδημαϊκιά ενώ δεν θα έπρεπε…), τέλος πάντων μια ορμητικότητα που ξεπερνάει όλες τις σκοπέλους και πηδάει με φόρα στη θάλασσα. Δεν είναι η δομή και η τεχνική αυτό που σε κερδίζει παρά η ορμή και το σεξ-απίλ, κι αυτά έχουνε μεγάλη σημασία στα βιβλία, δεν τα βρίσκεις συχνά, οπότε μπράβο του.

Ωραία, περιμένω κι άλλους φίλους να γράψουν ωραία βιβλία για να τα προτείνω σε παραέξω φίλους, με την έννοια ότι όλοι όσοι διαβάζουμε βιβλία είμαστε φίλοι στην τελική… κι ας μην είμαστε πάρα πάρα πολλοί: είμαστε καλοί, επειδή διαβάζουμε ακόμα, και αυτό μετράει.