Ο Κολτρέιν χρησιμοποιεί τη δεξιοτεχνία ως εργαλείο για να εκφράσει ένταση, αγωνία, τρυφερότητα, κάθε συναίσθημα και κατάσταση που βιώνει.
Στις 23 Σεπτεμβρίου συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη γέννηση του Τζον Κολτρέιν, ενός από τους σημαντικότερους σαξοφωνίστες της τζαζ. Η ουσία του παιξίματος του Τζον Κολτρέιν βρίσκεται στη σύνθεση των αντιθέτων. Είναι τεχνικά άρτιος, αλλά ακούγεται σαν να ρισκάρει τα πάντα. Είναι υπερβατικός, αλλά την ίδια στιγμή πατάει στη γη. Είναι εκρηκτικός, αλλά την επόμενη στιγμή μπορεί να γίνει απόλυτα τρυφερός.
Ο ήχος του στο τενόρο είναι γεμάτος πάθος, συχνά τραχύς, ύστερα απαλός, βελούδινος. Εκείνο που μετράει στο τέλος είναι ότι πρόκειται για έναν ήχο βαθύτατα βιωμένο, βαθύτατα σωματικό.
Ο Κολτρέιν γεννήθηκε σε μια οικογένεια με έντονη θρησκευτική και μουσική παράδοση. Ο πατέρας του ήταν ράφτης και μουσικός, ενώ ο παππούς του ιεροκήρυκας. Στα δώδεκά του χρόνια χάνει –μέσα σε λίγους μήνες– τον πατέρα, τον παππού, τη γιαγιά και μια θεία του. Το τραύμα είναι τεράστιο, αλλά τον κερδίζει η μουσική, που γίνεται το απόλυτο καταφύγιό του.
Το 1943 μετακομίζει στη Φιλαδέλφεια, μια πόλη με έντονη αφροαμερικάνικη μουσική ζωή, γεμάτη κλαμπ, μπάντες, εκκλησίες· γεμάτη μεγάλες ευκαιρίες για έναν νέο μουσικό. Εκεί, συνεργάζεται με τον Τζόνι Χότζες και τον Ντίζι Γκιλέσπι, και μάλιστα ο Γκιλέσπι είναι αυτός που τον στρέφει οριστικά προς το τενόρο σαξόφωνο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 μπλέκεται με την ηρωίνη, όπως συνέβη με αρκετούς μουσικούς της γενιάς του, και το 1955 έρχεται η συνεργασία που θα τον κάνει γνωστό: ο Μάιλς Ντέιβις τον καλεί στο κουιντέτο του. Τον διαλέγει γιατί διακρίνει τον ήχο του σαξοφώνου που μπορεί να λειτουργήσει εξαιρετικά δίπλα στη λιτή, υπαινικτική τρομπέτα του. Ο Κολτρέιν από την άλλη, βρίσκει στον Μάιλς έναν δάσκαλο που δεν του προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, αλλά χώρο για να ανακαλύψει τη δική του φωνή.
Δύο χρόνια αργότερα, ο Μάιλς τον απολύει εξαιτίας της χρήσης ουσιών. Ο Κολτρέιν κόβει μονομιάς την ηρωίνη και την ίδια χρονιά συνεργάζεται για ένα διάστημα με τον Τελόνιους Μονκ, από τον οποίο μαθαίνει να συνδέει μεταξύ τους τα πάντα: τη θεωρία, την παράδοση, την τεχνική, την καινοτομία, τη μουσικότητα.
Ως προς την προσωπική του δισκογραφία, το «Blue Train» του 1958 δείχνει πόσο δυνατός συνθέτης και αυτοσχεδιαστής έχει ήδη γίνει. Δύο χρόνια αργότερα, το «Giant Steps» οδηγεί την αρμονική πολυπλοκότητα στα άκρα. Οι αλλαγές των συγχορδιών είναι τόσο απαιτητικές και πυκνές, ώστε το άλμπουμ γίνεται σημείο αναφοράς για κάθε μουσικό που θέλει να κατανοήσει τη σχέση ανάμεσα στην παράδοση και τον προχωρημένο αυτοσχεδιασμό. Όμως η τεχνική δεν είναι ποτέ ο τελικός σκοπός. Ο Κολτρέιν χρησιμοποιεί τη δεξιοτεχνία ως εργαλείο για να εκφράσει ένταση, αγωνία, τρυφερότητα, κάθε συναίσθημα και κατάσταση που βιώνει. Η κορύφωση της πιο ώριμης περιόδου του είναι το «A Love Supreme» του 1965. Πρόκειται για μια σουίτα με τέσσερα μέρη – ομολογία πίστης, προσευχή και ευχαριστία προς τον Θεό, αλλά και μια έντονα προσωπική κατάθεση. Όμως, ο σπουδαίος σαξοφωνίστας προχωράει ακόμη πιο μακριά. Η μουσική του γίνεται πιο πυκνή. Στα «Ascension» και «Meditations» η αυτοσχεδιαστική διαδικασία γίνεται συλλογική και πλησιάζει τη free jazz.
Ο Τζον Κολτρέιν πέθανε στις 17 Ιουλίου 1967, μόλις σαράντα ετών, μην έχοντας ολοκληρώσει την αναζήτησή του, την εποχή που εξακολουθούσε να αναρωτιέται για τα πάντα. Ίσως γι’ αυτό η μουσική του ακούγεται τόσο φρέσκια, τόσο ζωντανή μέχρι σήμερα. Η σημασία του δεν έγκειται στο ότι άφησε πίσω του μερικούς σπουδαίους δίσκους, αλλά κυρίως στο ότι έδειξε ότι η παράδοση, αντί για φυλακή, μπορεί να γίνει αφετηρία. Ξεκινώντας από το bebop και το hardbop, πέρασε στη modal jazz, μελέτησε μουσικές της Ινδίας και της Αφρικής και έφτασε στα όρια της free jazz. Δεν ακολούθησε ευθεία πορεία· άλλαζε συνεχώς, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε ότι θα απογοήτευε ένα μέρος του κοινού του.
Επηρέασε σαξοφωνίστες, συνθέτες, ροκ μουσικούς, αυτοσχεδιαστές από κάθε ιδίωμα αλλά και ανθρώπους που δεν είχαν καμία ειδική γνώση της τζαζ, ανθρώπους που άρχισαν να τη νιώθουν μέσα από το φύσημα του σαξοφώνου του. Με το προσωπικό του παράδειγμα έδωσε πολύτιμες συμβουλές σε κάθε νεότερο μουσικό αλλά και σε κάθε άνθρωπο: να δουλεύεις αδιάκοπα, να μην επαναπαύεσαι σε όσα έχεις ήδη πετύχει, να χρησιμοποιείς την τεχνική για να πλησιάσεις ό,τι πιο αληθινό έχεις μέσα σου και να δέχεσαι ότι η αναζήτηση δεν τελειώνει ποτέ.
Στη συναυλία θα συμμετέχουν πάνω από 250 μουσικοί από διάφορες ορχήστρες και χορωδίες -ανάμεσά τους η Διαπολιτισμική Χορωδία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής
21°
