- CITY GUIDE
- PODCAST
-
15°
Τζάνγκο Ράινχαρντ: Ο ήχος της ευρωπαϊκής τζαζ
Ο σπουδαίος κιθαρίστας της τζαζ γεννήθηκε πριν από ακριβώς 115 χρόνια
Τζάνγκο Ράινχαρντ: ο Ευρωπαίος που χάραξε έναν εντελώς δικό του δρόμο πάνω στις χορδές της κιθάρας
Αγαπώ τον Τζάνγκο Ράινχαρντ, γιατί κάθε φορά που ακούω τη μουσική του νιώθω ότι η τζαζ είναι ένα ποτάμι που μπορεί να με οδηγήσει μακριά. Ο Τζάνγκο δεν με κέρδισε μόνο με την τεχνική του, αλλά και με τον τρόπο που έκανε τη χαρά, τη μελαγχολία και την ελευθερία να συνυπάρχουν σε κάθε λεπτό της μουσικής του. Με το Quintette du Hot Club de France, σε μια εποχή που η τζαζ κυριαρχούνταν από πνευστά και μεγάλες ορχήστρες, ο Τζάνγκο τόλμησε να βάλει την κιθάρα στο επίκεντρο. Μία ή δύο ακουστικές κιθάρες, βιολί –συνήθως από τον Στεφάν Γκραπελί–, μπάσο, συχνά χωρίς ντραμς – κι όμως, το σουίνγκ είναι εκεί, ζωντανό, αδιαμφισβήτητο. Ακέραιο!
Αυτό που μου αρέσει πιο πολύ είναι ότι ο Τζάνγκο δεν έπαιζε «σωστά» με την ακαδημαϊκή έννοια. Ήξερε άριστα την αρμονία, τις συνηθισμένες αλλαγές των συγχορδιών, αλλά δεν εγκλωβίστηκε ποτέ σε αυτές. Οι φράσεις του συχνά ξεκινούν με τον πιο απλό τρόπο και ξαφνικά εκρήγνυνται σε απρόσμενες γραμμές, χρωματίζονται με τσιγγάνικο ύφος κι ένα βιμπράτο που δεν έχεις ιδέα από πού ήρθε. Κάθε σόλο του τραγουδάει μια μικρή ιστορία, δεν είναι μια επίδειξη δεξιοτεχνίας.
Όταν ήταν 18 ετών (το 1928), το τροχόσπιτο όπου έμενε μαζί με τη σύζυγό του, Φλορίν «Μπέλα» Μάιερ, τυλίχτηκε στις φλόγες. Και μπορεί τελικά να σώθηκαν, αλλά ο ίδιος υπέστη σοβαρά εγκαύματα σε μεγάλο μέρος του σώματός του. Όμως εκείνο που μας ενδιαφέρει κυρίως είναι το αριστερό του χέρι: Το τέταρτο και το πέμπτο δάχτυλο του χεριού που πατάει τις νότες στην κιθάρα αχρηστεύτηκαν. Θα περίμενε κανείς ότι μετά απ' αυτό θα τα παρατούσε. Αντί γι’ αυτό, εκείνος σπούδασε από την αρχή το όργανό του και διαμόρφωσε ένα απολύτως προσωπικό στιλ. Καταφέρνοντας να χρησιμοποιεί τα δύο δάχτυλα όπου δεν χρειάζεται ιδιαίτερη πίεση στις χορδές, δηλαδή στα ακόρντα, κάθε σόλο του γίνεται μόνο με τον δείκτη και τον μέσο. Έτσι, έχουμε πολλά παιξίματα σε μία μόνο χορδή, πολλά γλιστρήματα, πολλά αρπέζ. Ένας τρόπος να ακούγεται η κιθάρα όπως ποτέ πριν.
Ο Τζάνγκο γεφυρώνει κόσμους. Είναι ταυτόχρονα παραδοσιακός και μοντέρνος, λόγιος και λαϊκός, του σαλονιού και του λιμανιού. Μπορείς να ακούσεις τη μουσική του σε ένα καφέ, αλλά και να τον μελετήσεις προσεκτικά από μια παρτιτούρα. Ο Τζάνγκο μάς θυμίζει ότι δεν χρειάζεται να ορίσεις τη μουσική ως σοβαρή ή διασκεδαστική· μπορεί να είναι ταυτόχρονα και τα δύο. Κι επιπλέον, μας έμαθε να προσέχουμε τον ρυθμό της κιθάρας, το λεγόμενο «la pompe», να αντιλαμβάνομαστε πώς η συνοδεία μπορεί να είναι εξίσου ενδιαφέρουσα με το σόλο.
Το «la pompe», η «αντλία», είναι η χαρακτηριστική τεχνική της ρυθμικής κιθάρας στην gypsy jazz, όπου η κιθάρα αντικαθιστά τα ντραμς, δημιουργώντας έναν σταθερό, ελαστικό και swingy ρυθμό. Δηλαδή: πρώτο, κοφτό χτύπημα –χωρίς να αφήνεις τη συγχορδία να «ανοίξει»–, δεύτερο, πιο τονισμένο χτύπημα –ελαφρώς πιο δυνατό και γεμάτο–, κόβεις πάλι τον ήχο του ακόρντου με το αριστερό χέρι, κι έχεις το απόλυτο swing feeling χωρίς ντραμς, που γίνεται η βάση πάνω στην οποία στήνονται τα σόλο της άλλης κιθάρας, του βιολιού ή του κοντραμπάσου.
Ο Τζάνγκο Ράινχαρντ αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της παγκόσμιας τζαζ και είναι ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της ευρωπαϊκής συμβολής στο είδος. Η σημασία του δεν περιορίζεται στη δεξιοτεχνία του, αλλά φτάνει μέχρι τη δημιουργία ενός νέου ύφους, τη διεύρυνση των ορίων της τζαζ και τη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής μουσικής κληρονομιάς, που περιλαμβάνει το αμερικάνικο σουίνγκ, τη μουσική παράδοση των Ρομά (Manouche), ρομαντικές μελωδίες και στοιχεία της γαλλικής μουσικής και προσωπική αφηγηματικότητα στον αυτοσχεδιασμό. Έτσι, ξέρουμε πια ότι η τζαζ δεν είναι αποκλειστικά αμερικάνικο φαινόμενο, αλλά παράγεται και παίρνει ιδιαίτερο σχήμα ανάλογα με το πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται.
Ένας από τους πιο αγαπημένους μου δίσκους είναι το «The Great Artistry Of Django Reinhardt», που επανακυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα από τη Sam Records στην καταπληκτική σειρά Artisan. Αυτό το άλμπουμ ηχογραφήθηκε στο Παρίσι περίπου έναν μήνα πριν από τον θάνατο του Ράινχαρντ και τον συνοδεύουν ο Μορίς Βαντέρ στο πιάνο, ο Πιέρ Μισελό στο μπάσο και ο Ζαν-Λουί Βιάλ στα ντραμς. Θα έλεγε κανείς ότι αυτό που συμβαίνει σε αυτή την ηχογράφηση είναι η ουσία της μουσικής του Ράινχαρντ.
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, μας υποδέχεται με αγαπημένα κομμάτια από το Great American Songbook
Από τη Σμύρνη του 1925 στο TikTok του 2026 με το πείραμα του Νίκου Πέτικα
Το ιδρυτικό μέλος των Van der Graaf Generator θα εμφανιστεί στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος του ΚΠΙΣΝ, με πιάνο, κιθάρα και τραγούδια από διαφορετικές περιόδους της πορείας του
Ποιοι καλλιτέχνες έμειναν εκτός
Η 19χρονη εκπρόσωπος των Φιλιππίνων κέρδισε την πρώτη Eurovision Asia με 211 βαθμούς, κατακτώντας την κορυφή στην ψηφοφορία των επιτροπών και του κοινού
Η Βρετανίδα τραγουδίστρια ισοφαρίζει το ρεκόρ της Μπιγιονσέ
Μαζί με την εισαγωγή του, ο καλλιτέχνης τιμήθηκε και από την πόλη του Λος Άντζελες
Το συγκρότημα του Ντέιβ Γκρολ θα εμφανιστεί στις 2 Ιουλίου στο TELEKOM Center μαζί με Architects και Frenzee
Από το TikTok και τα παγκόσμια charts στη σκηνή του Markopoulo Complex
Η τραγουδίστρια απέσπασε συνολικά πέντε βραβεία
Ο καλλιτέχνης έδωσε το δικό του ξεχωριστό στίγμα σε ένα πολυαγαπημένο τραγούδι
Ο Θεσσαλονικιός καλλιτέχνης επιστρέφει με τον πέμπτο προσωπικό του δίσκο
Καταγγελίες για εργασιακή εκμετάλλευση και παράνομη κράτηση
Ο 83χρονος μουσικός παντρεύτηκε την Καμίλα Τσάβις το 2021 μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας
Λίγο πριν από το live στην Αθήνα, στις 13 Νοεμβρίου, ο D3lta μιλά στον Voice Radio
Λίγο πριν από την εμφάνισή τους στο Ρομάντσο, το αυστραλιανό τρίο μιλά στην ATHENS VOICE για τη μουσική, την πρόκληση, τα live και την απρόβλεπτη διαδρομή του
O 77χρονος τραγουδιστής εμφανίστηκε το βράδυ της Τετάρτης στο Λας Βέγκας
«Μία από τις δυσκολότερες αποφάσεις που χρειάστηκε να πάρω», δήλωσε ο 66χρονος ντράμερ
Το CBS και το Paramount+ αποκάλυψαν το τρέιλερ για το φινάλε των εμφανίσεων της σταρ στο Λας Βέγκας
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.