Κορνήλιος Μιχαηλίδης: Στις Κυκλάδες η μουσική είναι τόσο παλιά όσο και ο πολιτισμός

Το Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής Κουφονησίων είναι ένας θεσμός που ξεκίνησε πριν από 10 χρόνια, με στόχο να επανασυνδέει τον τόπο με το πλούσιο πολιτιστικό του παρελθόν, αφήνοντας τον ήχο να γίνεται κοινό βίωμα των κατοίκων του νησιού αλλά και τον επισκεπτών του. Το 2025 γιορτάζει τα δέκα χρόνια του με ένα επετειακό πρόγραμμα που κορυφώνεται, στις 9 Σεπτεμβρίου, με τη συναυλία στη νήσο Κέρο, σε σκηνοθεσία του Μιχαήλ Μαρμαρινού. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής Κορνήλιος Μιχαηλίδης μάς μίλησε για την ιστορία του θεσμού, τη φετινή θεματική «Πέντε χιλιετίες ελληνικού ήχου» και τη σπουδαιότητα της νήσου που φιλοξενεί την καταληκτική συναυλία του φεστιβάλ. 

Συνέντευξη με τον Κορνήλιο Μιχαηλίδη για το 10ο Επετειακό Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής Κουφονησίων

Μιλήστε μας για το 10ο Επετειακό Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής Κουφονησίων. Πώς προέκυψε η ιδέα της θεματικής «Πέντε χιλιετίες ελληνικού ήχου»;
Η ιδέα αυτού του αφιερώματος έχει τις ρίζες της πολύ παλιά και δεν ανήκει σε εμάς. Προϋπήρχε, αιωρούμενη στην ατμόσφαιρα για χιλιετίες, από την στιγμή που ο ήχος εκείνης της εποχής αποτυπώθηκε σε δύο κομμάτια μάρμαρο: τα ειδώλια του αρπιστή και του αυλητή που βρέθηκαν στην Κέρο πριν από πέντε χιλιάδες χρόνια. Εμείς είμαστε οι συνεχιστές και οι υμνητές εκείνης της παράδοσης, που εξελίσσεται, μεταλλάσσεται και εμπλουτίζεται, αλλά διατηρεί ατόφιες τις πρώτες της ύλες: τη λιτότητα, την κομψότητα και την καλαισθησία. Τα ειδώλια αυτά, τα αρχαιότερα τεκμήρια μουσικής στον τόπο, μας θυμίζουν πως εδώ, στις Κυκλάδες, η μουσική είναι τόσο παλιά όσο κι ο πολιτισμός. Από εκεί ξετυλίξαμε ένα ταξίδι πέντε χιλιάδων χρόνων, με επτά συναυλίες που διατρέχουν την αρχαιότητα και το Βυζάντιο, μέχρι την παράδοση και τη σύγχρονη δημιουργία. Στόχος μας δεν είναι μια απλή «ιστορική αναδρομή», αλλά να δείξουμε ότι ο ελληνικός ήχος παραμένει ζωντανός, διαχρονικός και πάντα έτοιμος να αναγεννηθεί.

© Παναγιώτης Πλατής

Φέτος προστίθεται η νήσος Κέρος στο επετειακό πρόγραμμα ως ο χώρος της μεγάλης συναυλίας του φεστιβάλ, υπό την καλλιτεχνική σας διεύθυνση, σε σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού και σε ζωντανή αναμετάδοση. Πώς συνδέεται η αρχαιολογική βαρύτητα του χώρου με τη θεματική του φεστιβάλ και τη συναυλία; Τι περιλαμβάνει η συναυλία;
Η Κέρος είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας τόπος· είναι ένα μυθολογικό σώμα που κουβαλά μνήμη και μυστήριο. Η αρχαιολογική της σημασία γίνεται εφαλτήριο για να ξανασυστηθούμε με τον ήχο εκεί όπου πρωτογεννήθηκε. Δεν υπάρχει «μουσική διεύθυνση» ούτε «σκηνοθεσία» με την κλασική τους έννοια, αλλά μια συλλογική και συνεργατική ταπεινότητα με την οποία προσεγγίζουμε έναν χώρο που αντιστέκεται στην ανθρώπινη παρουσία. Η συναυλία είναι υφασμένη σαν τελετουργία: αρχαία όργανα, βυζαντινές ψαλμωδίες, παραδοσιακοί θρήνοι, ποιητικός λόγος, μαζί με αυτοσχεδιασμούς και μουσικές που διατρέχουν τον χρόνο. Όλα μαζί συνθέτουν μια εμπειρία που μοιάζει περισσότερο με συνομιλία με τον ίδιο τον τόπο παρά με συναυλία.

Το Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής Κουφονησίων αποτελεί ουσιαστικά μια ιδιωτική πρωτοβουλία της οικογένειάς σας, που πλέον έχει εξελιχθεί σε θεσμό, έχοντας φιλοξενήσει σπουδαίους καλλιτέχνες. Πώς ξεκίνησε η ιδέα 10 χρόνια πριν;
Όλα ξεκίνησαν απλά, από την ανάγκη να μοιραστούμε τη μουσική μας με το νησί που είχε ήδη γίνει κομμάτι της ζωής μας. Οι πρώτες βραδιές πραγματοποιήθηκαν στην αυλή του σπιτιού μας, σχεδόν σαν ένα πείραμα, χωρίς να φανταζόμαστε την εξέλιξή τους. Η συγκίνηση των κατοίκων και η αμεσότητα της εμπειρίας μάς έδωσαν τη δύναμη να συνεχίσουμε. Σταδιακά, με την παρουσία σπουδαίων καλλιτεχνών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, το πείραμα μεταμορφώθηκε σε θεσμό. Σήμερα, δέκα χρόνια μετά, το Φεστιβάλ παραμένει πιστό στην αρχική του πρόθεση: να αφήνει τον ήχο να συναντά τον τόπο και να γίνεται κοινό βίωμα, που επανασυνδέει την περιοχή με το πολιτιστικό της παρελθόν και εμπλουτίζει τη ζωή τόσο των κατοίκων όσο και των επισκεπτών της.

Κορνήλιος Μιχαηλίδης