Οι δύο σκήνες της ταινίας που έκαναν Βατικανό και κριτικούς να εμποδίσουν την ολοκληρωμένη κυκλοφορία της από το 1971
Μια ταινία τρόμου που για δεκαετίες βρισκόταν στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων, μέχρι και δημόσιας καταδίκης από το Βατικανό, προβάλλεται πλέον κανονικά στις κινηματογραφικές αίθουσες.
Δεν είναι συνηθισμένο μια ταινία ηλικίας 55 ετών να λαμβάνει, για πρώτη φορά, άδεια νόμιμης κινηματογραφικής προβολής στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, το The Devils αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση. Η αποκατεστημένη εκδοχή του έκανε πρεμιέρα στις 16 Οκτωβρίου και έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τους σινεφίλ, οι οποίοι έσπευσαν να τη δουν πριν από την ευρεία προβολή της στη Βρετανία στις 30 Οκτωβρίου.
Η ταινία, που σήμερα θεωρείται από πολλούς κινηματογραφικό αριστούργημα, αντιμετώπισε ακραία λογοκρισία όταν κυκλοφόρησε το 1971.
Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, οι κανόνες ταξινόμησης και λογοκρισίας έχουν χαλαρώσει αισθητά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Salò, το οποίο επανεκδόθηκε πρόσφατα από το BFI, παρά το γεγονός ότι παρέμενε απαγορευμένο για περισσότερες από δύο δεκαετίες.
Κι όμως, το Salò δεν ήταν η μόνη ταινία που χτυπήθηκε από τη λογοκρισία
Κι όμως, ακόμη και το περιβόητο Salò, που συχνά χαρακτηρίζεται ως «η πιο ενοχλητική ταινία που γυρίστηκε ποτέ», δεν αντιμετώπισε το ίδιο επίπεδο λογοκρισίας με το The Devils.
Τη σκηνοθεσία του φιλμ υπογράφει ο αμφιλεγόμενος αλλά ιδιαίτερα αγαπητός Βρετανός δημιουργός Ken Russell. Η υπόθεση εκτυλίσσεται στη Γαλλία του 17ου αιώνα και ακολουθεί έναν καθολικό ιερέα με αντισυμβατικές απόψεις γύρω από τη θρησκεία και τη σεξουαλικότητα, ο οποίος στοχοποιείται ως «σατανιστής» από έναν καρδινάλιο που επιδιώκει να ενισχύσει την πολιτική του εξουσία.
Το The Devils υπέστη εκτεταμένες περικοπές προκειμένου να εξασφαλίσει άδεια προβολής, ενώ η σκηνοθετική εκδοχή του Russell δεν επιτράπηκε ποτέ να προβληθεί. Οι ωμές σκηνές σεξ, η βία και η προκλητική χρήση θρησκευτικών συμβολισμών προκάλεσαν θυελλώδεις αντιδράσεις ήδη από την πρώτη του κυκλοφορία.
«Πολλά μέλη του συμβουλίου θεωρούσαν ότι η ταινία ξεπερνούσε τα όρια, ότι ήταν ντροπιαστική, ανήθικη και κάτι που δεν θα έπρεπε να υποστηρίξουμε. Πίστευαν ότι έπρεπε να υποστεί πολύ εκτεταμένες περικοπές».
Όσοι είδαν άκοπη την ταινία, κάνουν λόγο για αριστούργημα
Ο ίδιος, ωστόσο, υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε ο τότε γραμματέας του BBFC, John Trevelyan, ο οποίος στάθηκε στο πλευρό του Russell και απέτρεψε ακόμη μεγαλύτερες παρεμβάσεις στην ταινία. Δεν συνέβη το ίδιο στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο σκηνοθέτης είχε καταγγείλει ότι η εκδοχή που κυκλοφόρησε στις αίθουσες είχε ουσιαστικά αλλοιώσει το καλλιτεχνικό του όραμα εξαιτίας των περικοπών που επιβλήθηκαν από τη λογοκρισία.
Οι συγκεκριμένες σκηνές, μαζί με αρκετές ακόμη, αφαιρέθηκαν από την κινηματογραφική εκδοχή της ταινίας. Παρά τη μακροχρόνια εκστρατεία του γνωστού κινηματογραφικού κριτικού Mark Kermode για την αποκατάστασή τους, το φιλμ δεν είχε προβληθεί ποτέ ολόκληρο μέχρι φέτος. Ύστερα από χρόνια πιέσεων και αιτημάτων, η πλήρης σκηνοθετική εκδοχή, με τίτλο Ken Russell’s The Devils, παρουσιάστηκε νωρίτερα μέσα στη χρονιά στο Cannes Film Festival.
Πλέον, το BFI ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιήσει ειδική προβολή της ταινίας στις 30 Οκτωβρίου 2026, ενώ το 2027 θα ακολουθήσει μεγάλη αναδρομική έκθεση στο BFI Southbank αφιερωμένη στο έργο του Russell.
Όπως δήλωσε ο διευθυντής Προγράμματος και Διανομής του BFI, Stuart Brown: «Το The Devils του Κεν Ράσελ είναι ένα από τα σπουδαιότερα αριστουργήματα του βρετανικού κινηματογράφου. Μια ταινία εκπληκτικής φαντασίας, συντριπτικής δύναμης και εντυπωσιακής κινηματογραφικής δεξιοτεχνίας».
18°
