Πατρίδα: Το κομψοτέχνημα του Πάβελ Παβλικόφσκι

Το 1949 ο νομπελίστας Τόμας Μαν φτάνει στην υπό αμερικανική εποπτεία Φρανκφούρτη συνοδευόμενος από την κόρη του, Έρικα, προκειμένου να τιμηθεί για τη συνολική καριέρα του αλλά κυρίως για τη στάση που κράτησε κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ανάλογη, αν όχι ακόμη πιο θερμή, υποδοχή τού επιφυλάσσει και το φιλοσοβιετικό καθεστώς στη Βαϊμάρη. Πάραυτα δεν λείπουν και κάποιες φωνές αντίδρασης για τον «προδότη συγγραφέα».

Λιτός και συνάμα πυκνός νοήματος, ο «νέος» Παβλικόφσκι μοιάζει να συνεχίζει από εκεί που σταμάτησε πριν από οχτώ χρόνια με το «Ψυχρός πόλεμος». Μάλιστα η «Πατρίδα» προηγείται χρονικά από εκείνο το φιλμ, καθώς στη διαλυμένη από τον πόλεμο και διχασμένη Γερμανία, ο Πολωνός δημιουργός εντοπίζει τα πρώτα κεφάλαια του Ψυχρού Πολέμου που έκοψε στα δύο την Ευρώπη για σχεδόν μισό αιώνα. Το ιδιότυπο και αυστηρό road movie, με οδηγό τον εμβληματικό Τόμας Μαν, χρησιμεύει στον στιλίστα Παβλικόφκσι ώστε να μιλήσει για τις μόνιμες θεματικές του: την αναζήτηση ταυτότητας, το συλλογικό τραύμα, τις ενοχές που συνδέονται με την υπαρξιακή αγωνία, το χρέος του καλλιτέχνη και κυρίως τις αξίες που κληροδοτούνται όχι μόνο από γενιά σε γενιά, αλλά πρωτίστως μέσω του πατρικού φίλτρου, το οποίο εδώ έχει την αυστηρή μορφή του βλοσυρού και ανεπηρέαστου από τα κοσμογονικά γεγονότα Τόμας Μαν. Τον τελευταίο υποδύεται εξαίσια ο Χανς Ζίσλερ με μια μεθοδικά χτισμένη ερμηνεία, που αποκαλύπτει τη βασανιστική μοναξιά του καλλιτέχνη ο οποίος προβαίνει σε ένα είδος απολογισμού ζωής (ανάλογη με εκείνη του μπεργκμανικού ήρωα στις «Άγριες φράουλες») που σημαδεύεται κυρίως από τους πνευματικούς σταθμούς της μοναχικής διαδρομής –η αγάπη για  τον Γκαίτε και τον Βάγκνερ–, παρά από την ανάγκη να θίξει τις πολιτικές ζυμώσεις οι οποίες προκαλούνται στο κουφάρι της διχασμένης χώρας του ή τις τραγωδίες της θρυμματισμένης οικογένειάς του. Βραβείο Σκηνοθεσίας στις Κάννες, λοιπόν, για το λιτό, ασπρόμαυρο και ουσιώδες πέρα ως πέρα κομψοτέχνημα του Παβλικόφκσι.