Άμνετ ή αλλιώς επί της οθόνης ιερουργία

Άμνετ ή αλλιώς επί της οθόνης ιερουργία. Άμνετ ή αλλιώς o υπό της οθόνης καθαρμός. Αυτό που είδα να κάνει η Κλόι Ζάο σε αυτή την ταινία, ισορροπώντας υπέροχα πάνω στη σεναριακή πλοκή, ήταν να πηγαίνει τελικά, και τελειωτικά, με τον πιο βαθύ, ελεγειακό, αισθητηριακό τρόπο στον πρωταρχικό άνθρωπο. Στην εποχή όπου η ψυχική τροφοδοσία ερχόταν απευθείας από ρίζες, χυμούς, δέντρα, σπαρτά, ορίζοντες, μια ατομική σύνδεση με την πλάση, έναν κόσμο που υπήρχε πριν κλείσουν οι κουρτίνες της φυλακής.

Η ταινία αφορά τα πρώιμα χρόνια της ζωής του Σαίξπηρ. Τότε που, ενόσω Άμλετ και Μακμπέθ τριγύρναγαν στον κόσμο ψάχνοντας τη φωνή τους, ο Σαίξπηρ ήταν απασχολημένος, υπό τις παιδαγωγικές βρισιές του πατέρα του -«τι να σε κάνω έτσι άχρηστος που είσαι»-, με το να προσπαθεί να φτιάξει γάντια στην οικογενειακή επιχείρηση. Είναι φορτωμένος όμως από μια άγνωστη δύναμη που δεν τον αφήνει σε ησυχία, ένα ψυχανέμισμα, μια πεισματική αυταπάτη αναπόδραστη όσο και ο ουρανός που στέκει πάνω από το κεφάλι του.

Σ’ αυτόν τον ουρανό, με τον ίδιο αναπόδραστο τρόπο -με μια ψυχική ανάγκη που, αν δεν σκάσει, θα συντρίψει-, η Άγκνες εκπαιδεύει ένα γεράκι. Είναι η γυναίκα την οποία θα ερωτευτεί ο Σαίξπηρ και θα κάνει μαζί της τρία παιδιά. Η Άγκνες είναι συνδεδεμένη με τη φύση μέσω του σώματός της, και γκρεμίζει, όχι με ιδέες, αλλά με ζωή, τα τείχη και τα κάστρα της κοσμοαντίληψης του πολιτισμένου και λογικού ανθρώπου τού τότε και του σήμερα. Η Άγκνες είναι ένα σαιξπηρικό πλάσμα, που έζησε πριν ο Σαίξπηρ μάς συστήσει τα φαντασιακά του πλάσματα. Η Άγκνες βλέπει σημάδια, κρατάει ανοιχτό έναν δίαυλο (που εκεί βρίσκεται η ευφυΐα της Κλόι Ζάο) που δεν οδηγεί κάπου συγκεκριμένα, μα υπάρχει, αφουγκράζεται, στέλνει σήματα από αυτό που δεν φαίνεται. Ο Σαίξπηρ φαντάζεται, επινοεί, ενώ η Άγκνες διαισθάνεται.

Ακολουθώντας κυρίως την Άγκνες κι όχι τον Σαίξπηρ, η Ζάο μάς προετοιμάζει. Μας οδηγεί χωρίς μουσική (σε μεγάλο μέρος της ταινίας), μόνο με άνεμο, με ήχους από κλαριά, χόρτα, βήματα, ορίζοντα, στον πυρήνα του συλλογικού υπαρξιακού, χρησιμοποιώντας έξυπνα από την αρχή της ταινίας, εκτός από τη φύση και την αφήγηση. Ο Σαίξπηρ κερδίζει την Άγκνες λέγοντάς της ιστορίες, με πρώτη και καλύτερη, αυτήν του Ορφέα και της Ευρυδίκης. Δεν ξεκινά τυχαία από την ιστορία με τον Κάτω Κόσμο. Η Ζάο μάς προετοιμάζει. Απλώνει στοιχειά και φαντάσματα στην αίθουσα όπου από ένα σημείο και ύστερα δεν ακούγεται κιχ. Όταν ο μικρός γιος του Σαίξπηρ, ο Άμνετ, βλέπει τον θάνατο να έρχεται και λέει στην αδερφή του να μην τον κοιτάζει για να μπερδευτεί ο θάνατος και να πάρει εκείνον, το κοινό είναι προετοιμασμένο. Έχει μεταφερθεί μακριά από τον 21ο αιώνα, ο θεατής έχει αφήσει όλη τη λογική σκευή του, έχει μεταφερθεί εκεί απ’ όπου έρχονται όλοι οι μύθοι, εκεί απ’ όπου έρχεται το τραγούδι του νεκρού αδερφού, του νεκρού αδερφού που βγαίνει από τον κάτω κόσμο για να μεταφέρει πάνω στο άλογό του, την Αρετή, τον Ορφέα που κατεβαίνει στον Άδη να φέρει την Ευρυδίκη, ο θεατής επιστρέφει στο κέντρο του κόσμου, δηλαδή στους μεγάλους μύθους και τη μεγάλη αγάπη, είτε αυτή είναι αδερφική, είτε είναι ερωτική.

Στη συνέχεια της ταινίας η Ζάο πραγματεύεται την απώλεια του αγαπημένου. Και πού καταλήγει; Πάλι στον μύθο. Ο Σαίξπηρ, ψάχνοντας τον γιο του, γίνεται ο ίδιος φάντασμα. Το φάντασμα του πατέρα του Άμνετ. Δεν έχει άλλα όπλα ούτε για να θρηνήσει, ούτε για να εξηγήσει, ούτε για να ξεπεράσει την απώλεια, ούτε για να συνεχίσει να ζει. Μόνο τον μύθο και τις ιστορίες του. Όπως δεν έχουμε κι εμείς. Ο μύθος, οι ιστορίες μας είναι η ύψιστη και μόνη παρηγοριά μας.