Παραβατικοί: Η ληστεία του αιώνα

Λιγομίλητος και φιλήσυχος τραπεζικός υπάλληλος κλέβει ένα σεβαστό ποσό από το χρηματοκιβώτιο της τράπεζας που εργάζεται. Αμέσως μετά, κι ενώ δεν έχει γίνει ακόμη αντιληπτή η πράξη του, ζητά από έναν συνάδελφό του να κρύψει τα χρήματα ώστε να τα μοιραστούν μόλις βγει από τη φυλακή. Στη συνέχεια παραδίδεται στην αστυνομία και το σχέδιό του μπαίνει σε εφαρμογή.

Με τους ήχους ενός ατμοσφαιρικού αργεντίνικου tango και την κάμερα να χαϊδεύει ένα επιβλητικό αρχιτεκτόνημα του Μπουένος Άιρες που φτάνει ως τον… ουρανό, ξεκινά το φιλμ. Όμως τούτη η θαυμάσια λυρική εισαγωγή διακόπτεται απότομα και προσγειωνόμαστε στα μεγέθη μιας άχαρης πραγματικότητας. Στο εσωτερικό της τράπεζας παρατηρούμε τη μονότονη εργασία των υπαλλήλων που περιλαμβάνει μέτρημα χρημάτων, επιβεβαιώσεις υπογραφών, τσεκάρισμα λογαριασμών. Το ανέκφραστο πρόσωπο του κεντρικού ήρωα, του Μοράν, δεν φανερώνει την αγωνία ενός απλού ανθρώπου που τον τρώει η σκέψη πώς θα περάσει όλη του τη ζωή στην τράπεζα μετρώντας τα λεφτά των άλλων, ενώ εκείνος θα ζει με «τρεις κι εξήντα». Αλλά, όπως θα διαπιστώσουμε στη συνέχεια, τα έχει υπολογίσει όλα με ακρίβεια – ακόμη και τον χρόνο που θα περάσει στη φυλακή («θα φάω έξι χρόνια, αλλά θα είμαι ελεύθερος σε τρεισήμισι λόγω καλής διαγωγής»). ‘Η τουλάχιστον έτσι νομίζει. Η ιδέα της κλοπής μιας τράπεζας δεν είναι καινούργια στο σινεμά. Μάλιστα στο πρόσφατο παρελθόν έχει απασχολήσει και άλλους Αργεντίνους δημιουργούς, ενώ το θέμα του δημοφιλούς τηλεοπτικού χιτ «La casa de papel» βασίζεται σε ένα αυθεντικό περιστατικό που συνέβη στην Αργεντινή στα μέσα των 00s. Οι «Παραβατικοί», όμως, έχουν κάποιες ενδιαφέρουσες διαφορές σε σχέση με τα μονοδιάστατα φιλμ του είδους. Η υποτονική αφήγηση και το ψευδοντοκιμαντερίστικο  βλέμμα σε κάθε βηματισμό του ήρωα, προσδίδουν στα καρέ τη λογική μιας υπαρξιακής αναζήτησης κι όχι ενός φιλμ κομπίνας. Η εξιδανίκευση της «επαναστατικής πράξης» του ήρωα δεν είναι στις προθέσεις του σκηνοθέτη που επιμένει να κρατά πεισματικά χαμηλή την ένταση και να καταγράφει με λεπτομέρεια –ίσως σε υπερβολικό κάποιες φορές βαθμό– τα στιγμιότυπα μιας φαινομενικά ανούσιας καθημερινότητας. Όμως ακόμη και στις ανεπαίσθητες λεπτομέρειες ενός βίου που δεν έχει τίποτα ελκυστικό (το διάλειμμα από την εργασία των τραπεζοϋπαλλήλων για ένα τσιγάρο στο πεζοδρόμιο, το φαγητό στο πόδι, οι καθημερινές δουλειές στο σπίτι κ.ά.), ο ικανότατος σκηνοθέτης εντοπίζει εκείνα τα στοιχεία που δείχνουν τη φλόγα για ελευθερία που σιγοκαίει. Με υπόγειο χιούμορ, δηκτική κοινωνικοπολιτική ματιά και ένα ψυχαναλυτικό σενάριο που ανοίγει δρόμους προς μια ιδιότυπη συλλογική φαντασίωση, οι «Παραβατικοί» αξίζουν κυρίως επειδή αναζητούν με ζωντάνια –αλλά και τρυφερή αφέλεια– την υπέρβαση στη θλιβερή ζωή τους. Το φιλμ του Ροδρίγκο Μορένο αποτελεί την επίσημη πρόταση της Αργεντινής για το διεθνές Όσκαρ.