Τόνι Έρντμαν

Τα σπουδαία έργα τέχνης μένουν στην ιστορία για διάφορους λόγους. Η πρωτοτυπία, ο μοντερνισμός, η καινοτομία της γραφής, το όραμα του δημιουργού, η τεχνολογική επανάσταση, η ρήξη με το κατεστημένο είναι κάποιοι από αυτούς. Ο «Τόνι Έρντμαν» δεν έχει καμιά σχέση με τα παραπάνω. Είναι μια απλή, συνηθισμένη ιστορία που κινείται γύρω από το χιλιο-ιδωμένο θέμα «γονιού-παιδιού» με το όχημα της δραμεντί. Κι όμως, την ίδια στιγμή καταφέρνει να είναι μια σπουδαία ταινία (σίγουρα μία από τις κορυφαίες πέντε-έξι της χρονιάς) καθώς η αξία της έγκειται αλλού. Το επίτευγμα της 40χρονης γερμανίδας σκηνοθέτιδας Μάρεν Άντε είναι πως βουτάει στην καρδιά της σύγχρονης ευρωπαϊκής πραγματικότητας με την πιο αυθεντική, φρέσκια, ξεκαρδιστική –και ταυτόχρονα συγκινητική– ματιά που έχουμε δει τελευταία στο σινεμά. Η καίρια ανθρωπολογική θέση της κόντρα στην πολιτική ορθότητα ή τη σοβαροφάνεια της εποχής λαμβάνει μοναδικές αλληγορικές διαστάσεις. Η τεχνοκράτισσα γερμανίδα πρωταγωνίστριά της, στρυφνή, εσωστρεφής κι απόμακρη, έχει τον άχαρο ρόλο του να λέει τη «γλώσσα της αλήθειας». Εκτελεί τις αποφάσεις των αφεντικών της, απολύοντας κόσμο και ανακοινώνοντας περικοπές. Ακόμη κι η επιλογή της περιοχής δεν είναι τυχαία: η μετά Τσαουσέσκου Ρουμανία, εκτός από μια αναχρονιστική κοινωνία που παλεύει να βρει τη θέση της στην «πολιτισμένη» Ευρώπη, είναι και η ιδανική αγορά για να βγάλουν γρήγορο κι εύκολο κέρδος οι γερμανικές επιχειρήσεις. Ο ανθρωποκεντρικός προβληματισμός όμως της σκηνοθέτιδας (που ήταν υποψήφια για τον Χρυσό Φοίνικα) δεν παρεκκλίνει από το στόχο της που είναι το στερεότυπο της οικογένειας και οι ρόλοι των μελών της. Ειδικά στον τομέα της αδύνατης πλέον επικοινωνίας του Γουίνφριντ και της κόρης του Ινές, η Μάρεν Άντε κεντάει. Μακριά από προβλέψιμα σχήματα και με μια υπόγεια ειρωνεία να συνοδεύει την πλοκή, προσφέρει μια θαυμάσια αλληγορία για την ενηλικίωση (και των δύο χαρακτήρων), την κομβική σχέση πατέρα-κόρης, την απομυθοποίηση της επαγγελματικής καταξίωσης ως μέσο προσωπικής ευτυχίας, τη σημασία του να «μη χάνεις ποτέ το χιούμορ σου». Αυτός ο μαλλιαρός κύριος  Έρντμαν, με τη χάλια κόμμωση και την απίστευτη μασέλα, συγκλονίζει, συγκινεί, συνεπαίρνει. Δεν είναι γοητευτικός σε όλους. Αλλά όσοι καταφέρουν να δουν πίσω από το θάμνο μαλλιών που σκεπάζει το γεμάτο σοφία και ανθρωπιά βλέμμα του, σίγουρα θα βγουν πιο ωφελημένοι και «πλούσιοι» από την κινηματογραφική αυτή εμπειρία.