Ο γρίφος του Βαν Γκογκ: Γιατί ζωγράφισε σωρούς άμμου στο αγαπημένο Κίτρινο Σπίτι του;

Ανάμεσα στους πιο ενδιαφέροντες πίνακες του Βίνσεντ Βαν Γκογκ είναι ο «Κίτρινος Οίκος» (1888), που απεικονίζει το άνετο σπίτι του στην Αρλ, κάτω από έναν υπέροχο βαθυγάλανο ουρανό.

Ωστόσο, οι ακατάστατοι σωροί που είναι στοιβαγμένοι κατά μήκος του δρόμου στο προσκήνιο του πίνακα του Βίνσεντ Βαν Γκογκ φαίνονται να αποσπούν την προσοχή και μοιάζουν παράλογοι.

Όταν ο πίνακας παρουσιάστηκε σε έκθεση το 2000, είχε προταθεί μια εξήγηση: οι σωροί απεικόνιζαν εργασίες για το σκάψιμο ενός χαντακιού με σκοπό την εγκατάσταση αγωγών φυσικού αερίου. Εκείνη την εποχή, ο Κίτρινος Οίκος δεν είχε φωτισμό αερίου στο εσωτερικό και ο Βαν Γκογκ ήθελε να μπορεί να ζωγραφίζει τα βράδια. Ο συνάδελφός του, Πολ Γκογκέν επρόκειτο να φτάσει, γεγονός που τον ώθησε να προχωρήσει στην εγκατάσταση.

Στις 17 Οκτωβρίου 1888, τρεις εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση του πίνακα και έξι ημέρες πριν την άφιξη του Γκογκέν, ο Βαν Γκογκ τον ενημέρωσε ότι οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί. «Έχω βάλει αέριο στο στούντιο, ώστε να έχουμε καλό φως τον χειμώνα», έγραψε.

Τι υποστηρίζει η θεωρία της καθαριστικής άμμου;

Ωστόσο, ο ανώτερος ερευνητής του Μουσείου Βαν Γκογκ, Τέιο Μίεντεντορπ, επισημαίνει ότι ο φωτισμός αερίου δεν θα απαιτούσε το σκάψιμο ολόκληρου του δρόμου έξω από τον Κίτρινο Οίκο. Οι περισσότερες εργασίες θα γίνονταν εντός του κτιρίου, με μια απλή σύνδεση στον δρόμο. Στην Αρλ, οι κύριοι αγωγοί αερίου είχαν τοποθετηθεί ήδη από το 1881 και υπήρχε φωτισμός δρόμου - στοιχεία που φαίνονται και στον πίνακα, με έναν εμφανή φανοστάτη στα αριστερά.

Σχετικό Άρθρο

Εικαστικα Πίνακας του Φράνσις Μπέικον πουλήθηκε 17,6 εκατ. δολάρια σε δημοπρασία του Sotheby's

Newsroom 20.10.2025, 14:57

Σε εργασία που μόλις δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του μουσείου, ο Μίεντεντορπ παρουσιάζει μια καλύτερη απάντηση: οι σωροί είναι στην πραγματικότητα καθαριστική άμμος, που χρησιμοποιούνταν για την αντιμετώπιση της κοπριάς των αλόγων.

Ο ερευνητής επικαλείται μια καρτ ποστάλ του 1902, η οποία δείχνει τη νότια πλευρά της Πλατείας Λαμαρτίν, ο Κίτρινος Οίκος βρισκόταν στη βόρεια πλευρά. Στην καρτ ποστάλ, διακρίνεται ένας παρόμοιος σωρός, παράλληλα προς την άκρη του δρόμου, με έναν άνδρα που κρατά φτυάρι στο απέναντι άκρο. Καθάριζε την κοπριά που είχε πέσει μπροστά σε μία από τις κύριες εισόδους της πόλης, στη διαδρομή από τον σιδηροδρομικό σταθμό.

Όπως επισημαίνει ο Μίεντεντορπ, ο άνδρας «καθαρίζει την κοπριά -κυρίως των αλόγων- που εναποτίθεται καθημερινά στον δρόμο· οι κουτσουλιές είναι πιο ευδιάκριτες στο προσκήνιο». Συμπληρώνει: «Ο δρόμος πίσω από τον άνδρα... έχει ήδη καθαριστεί και έχει στρωθεί με ένα φρέσκο στρώμα άμμου για να απορροφήσει τα ούρα και τη χαλαρή κοπριά που άφηναν τα διερχόμενα ζώα».

Κομμάτια κοπριάς διάσπαρτα στον δρόμο φαίνονται και σε μια άλλη καρτ ποστάλ του 1902, η οποία δείχνει τη βόρεια πλευρά της πλατείας, συμπεριλαμβανομένου του Κίτρινου Οίκου. Ο Βαν Γκογκ επέλεξε να συμπεριλάβει τον μακρύ σωρό άμμου στον πίνακα, ίσως επειδή η διαχείριση της κοπριάς ακριβώς έξω από την πόρτα του σπιτιού και το παράθυρο του στούντιο ήταν απλώς μέρος της καθημερινότητας.

Σχετικό Άρθρο

Εικαστικα «Αποχρώσεις, Ημερολόγια Θέρους»: Ομαδική έκθεση ζωγραφικής και γλυπτικής στην Sotiropoulos Art Gallery

Γιώργος Δήμος 15.10.2025, 15:09

Επιπλέον, την εποχή του Βαν Γκογκ έπρεπε να εξυπηρετούνται όχι μόνο τα άλογα αλλά και οι άνθρωποι. Στη νότια πλευρά της Πλατείας Λαμαρτίν, η καρτ ποστάλ «Arles - entrée de la Ville» περιλαμβάνει ένα εμφανές σιδερένιο ουρητήριο, μια σχετικά πρόσφατη προσθήκη στις αστικές σκηνές των γαλλικών επαρχιών, που τότε θεωρούνταν σημάδι εκσυγχρονισμού.

(Πηγή: The Art Newspaper)