Ανασκόπηση 2023: 11 εκθέσεις που ξεχωρίσαμε

Θεματικά και αναδρομικά αφιερώματα που κέντρισαν την προσοχή μας τη χρονιά που φεύγει. Ορισμένα «τρέχουν» ακόμα και αξίζει να τα προλάβετε.

Λήδα Παπακωνσταντίνου. Χρόνος στα χέρια μου. Αναδρομική. Επιμέλεια: Τίνα Πανδή (Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης)

Το αφιέρωμα στην καλλιτέχνιδα με την πολυσχιδή δημιουργική κατάθεση –από τις σημαντικότερες στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα και από τις πρώτες που πειραματίστηκαν με το αναδυόμενο μέσο της περφόρμανς από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 –, αναδεικνύει τους καίριους προβληματισμούς της στη διάρκεια μισού αιώνα.

ΝοΗΜΑΤΑ, Προσωποποιήσεις και Αλληγορίες από την αρχαιότητα έως σήμερα. Επιμέλεια: Νίκος Σταμπολίδης (Μουσείο Ακρόπολης)

Τι πρόσωπο έχουν ο χρόνος, η τύχη, ο πόνος, η αδικία; Εκατόν εξήντα πέντε έργα από μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού αναδεικνύουν προσωποποιήσεις και συμβολισμούς στην τέχνη μέσα από πολύτιμα αντικείμενα και εικαστικές δημιουργίες από δημιουργούς της αρχαιότητας, καλλιτέχνες της Αναγέννησης καθώς και νεότερους.

Χαιρώνεια, 2 Αυγούστου 338 π.Χ.: Μια μέρα που άλλαξε τον κόσμο. Επιμέλεια: Παναγιώτης Ιωσήφ, Ιωάννης Φάππας (Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης)

Μια ατμοσφαιρική έκθεση, με σύγχρονη προσέγγιση, η οποία εστιάζει στη σημαντική μάχη που έφερε στην προσκήνιο της Ιστορίας τον Μέγα Αλέξανδρο, μέσα από 240 αρχαιότητες και τεκμήρια –πολλά εκ των οποίων εκτίθενται για πρώτη φορά.

Αστυγραφία. Η ζωή της πόλης της δεκαετίες 1950-1970. Επιμέλεια: Συραγώ Τσιάρα (Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου)

Ο μικρόκοσμος της καθημερινότητας, το γιαπί σ’ ένα αστικό περιβάλλον που αλλάζει, η διασκέδαση, τα όνειρα και οι συγκρούσεις. Με τον χρωστήρα και την κάμερα, 78 δημιουργοί καταγράφουν τον ραγδαίο μετασχηματισμό της ζωής στην πόλη τις μεταπολεμικές δεκαετίες 1950-1970.

Έξω φρενών από ευχαρίστηση. Επιμέλεια: Νάντια Αργυροπούλου (κτίριο Νόμπελ Δήμου Χαλανδρίου)

Μια εικαστική διερεύνηση για τη σύνδεση της ευχαρίστησης με αγώνες για κοινωνική ισότητα και δικαιοσύνη και αιτήματα της εποχής μας μέσα από τη ματιά καλλιτεχνών και επιμελητών με διαφορετική γραφή –ανάμεσά τους και φωνές από το περιθώριο της ιστορίας της σύγχρονης ελληνικής τέχνης.

Μιχαήλ Καρίκης, Γιατί είμαστε μαζί. Επιμέλεια: Σταμάτης Σχιζάκης (Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης)

Focus στην ιδιαίτερη ποιητική ενός εξέχοντα καλλιτέχνη της διασποράς, που μέσα από τη συμμετοχική πρακτική και συνδυάζοντας βίντεο και ήχο, στοχεύει στην ανάδειξη κοινωνικών, πολιτικών και περιβαλλοντικών εντάσεων από το παρόν και την πρόσφατη ιστορία.

Γιώργος Χατζημιχάλης, Έργα από το 1966 έως το 2022. Επιμέλεια: Γιώργος Χατζημιχάλης (Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138)

Επίμονος ανατόμος της μνήμης, της σημασίας του αρχείου και της σχέσης μεταξύ του παρελθόντος και της σύγχρονης εικαστικής πραγματικότητας, ο καλλιτέχνης αναπτύσσει σε ολόκληρο το κτίριο του μουσείου, σε δύο μέρη, έργα του που έχουν παρουσιαστεί σε μεγάλες εκθέσεις όπως και κάποια που συναντούν το κοινό για πρώτη φορά.

Nelly’s. Επιμέλεια: Αλίκη Τσίργιαλου (Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138)

Μια αναδρομή στην πορεία της επιδραστικής ιστορικής φωτογράφου, με άξονες τις τρεις πόλεις όπου διαμόρφωσε το καλλιτεχνικό της βλέμμα, από τη μαθητεία της στη Δρέσδη στις αρχές του 1920 και τη δυναμική της παρουσία στα φωτογραφικά δρώμενα της Αθήνας έως τη δραστηριότητά της στη Νέα Υόρκη.

Nouveau Realisme. Eπιμέλεια: Μαρία Κουτσομάλλη-Μορό (Μουσείο Β. &. Ε. Γουλανδρή)

Μια έκθεση για το νεανικό, πληθωρικό και διασκεδαστικό πνεύμα των διάσημων καλλιτεχνών του Νέου Ρεαλισμού, του πρωτοπόρου εικαστικού κινήματος της δεκαετίας του 1960 που κατέθεσε προβληματισμούς δυναμικά επίκαιρους και σήμερα.

Λουκία Αλαβάνου, Στον δρόμο για τον Κολωνό, επιμέλεια: Heinz Peter Schwerfel, (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση)

Η ελληνική συμμετοχή στην 59^η Μπιενάλε της Βενετίας επιχειρεί ένα ταξίδι στα χνάρια του Οιδίποδα με όχημα την εικονική πραγματικότητα και πρωταγωνιστές μέλη της κοινότητας των Ρομά από τη Νέα Ζωή Ασπροπύργου.

Απόλλωνας Γλύκας & Ηλίας Σιψάς, Συζυγία. Στέρεο φως & άχρονη κίνηση, επιμέλεια: Γιάννης Μπόλης (MOMus-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά)

Από τους πιο ενδιαφέροντες καλλιτέχνες της γενιάς τους, δημιουργούν με «εργαλεία» τους τη φωτογραφία και τη γλυπτική ένα αμφίσημο περιβάλλον στο οποίο συνδιαλέγονται το ατομικό με το συλλογικό, το ιδιωτικό με το δημόσιο.

Παράλληλη θέαση, επιμέλεια: Χάρις Κανελλοπούλου (Ίδρυμα Β.&Μ. Θεοχαράκη)

Εβδομήντα έργα ιστορικών και σύγχρονων καλλιτεχνών από τη Συλλογή της Τράπεζας της Ελλάδος αναδεικνύουν δημιουργικούς διαλόγους και όψεις της νεοελληνικής τέχνης με αναφορά σε τόπους και χώρους, μορφές της πραγματικότητας και της φαντασίας, καθημερινές ή συμβολικές ιστορίες.