Τι αναζητούμε κάθε φορά; Απόσπαση από το άγχος; Επιβεβαίωση; Ελπίδα;
Το σκέφτομαι συχνά και προσπαθώ να το κατανοήσω χωρίς να το κρίνω. Δεν πιστεύω ότι πρόκειται για επιπολαιότητα ούτε για ένα απλό κοινωνικό trend. Πιστεύω ότι αγγίζει βαθύτερες ανάγκες μας, ανάγκες που σχετίζονται με την ταυτότητα, την αναγνώριση και την αίσθηση ότι ανήκουμε κάπου.
Όταν ακολουθούμε έναν influencer, στην πραγματικότητα δεν ακολουθούμε μόνο ένα πρόσωπο. Ακολουθούμε μια εκδοχή ζωής. Ακολουθούμε μια αφήγηση που υπόσχεται επιτυχία, ελευθερία, οικονομική άνεση, ερωτική πληρότητα ή κοινωνική αποδοχή. Σε μια κοινωνία όπως η ελληνική, που έχει περάσει παρατεταμένη οικονομική πίεση και αβεβαιότητα, αυτές οι αφηγήσεις αποκτούν ιδιαίτερη δύναμη. Λειτουργούν σαν απόδειξη ότι «γίνεται», ότι κάποιος τα κατάφερε και άρα ίσως μπορούμε να τα καταφέρουμε κι εμείς.
Ο νους και το σώμα καταγράφουν αυτή την επαναλαμβανόμενη έκθεση σαν μορφή σχέσης, ακόμη κι αν δεν υπάρχει πραγματική αλληλεπίδραση.
Παρατηρώ επίσης ότι η σχέση που αναπτύσσεται είναι ιδιότυπη. Δεν είναι αμοιβαία, αλλά βιώνεται ως οικεία. Ο influencer μιλά απευθείας στην κάμερα, μοιράζεται στιγμές της καθημερινότητάς του, εκφράζει προσωπικές σκέψεις. Δημιουργείται έτσι μια αίσθηση γνωριμίας και εγγύτητας. Ο νους και το σώμα καταγράφουν αυτή την επαναλαμβανόμενη έκθεση σαν μορφή σχέσης, ακόμη κι αν δεν υπάρχει πραγματική αλληλεπίδραση.
Ταυτόχρονα, η συνεχής έκθεση σε επιμελημένες εικόνες ζωής ενεργοποιεί αναπόφευκτα τη σύγκριση. Η σύγκριση είναι ανθρώπινος μηχανισμός. Μέσα από τους άλλους αξιολογούμε τον εαυτό μας. Όταν όμως η σύγκριση γίνεται καθημερινή και ενισχύεται από εικόνες επιτυχίας, ομορφιάς και αφθονίας, μπορεί να διαβρώσει αθόρυβα την αυτοεκτίμηση. Δεν συμβαίνει πάντα με έντονο τρόπο. Συχνά αφήνει ένα λεπτό αίσθημα ανεπάρκειας, μια αδιόρατη σκέψη ότι «οι άλλοι προχωρούν πιο γρήγορα».
Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος όπου η προσοχή μας κατευθύνεται προς πρόσωπα που κρατούν το βλέμμα μας, είτε μέσω θαυμασμού είτε μέσω ζήλιας είτε ακόμη και μέσω κριτικής.
Παράλληλα, η ίδια η δομή της πλατφόρμας ενισχύει αυτή τη δυναμική. Το περιεχόμενο που προβάλλεται περισσότερο είναι εκείνο που προκαλεί έντονο συναίσθημα. Όσο περισσότερο αντιδρούμε, τόσο περισσότερο εκτιθέμεθα σε παρόμοιο υλικό. Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος όπου η προσοχή μας κατευθύνεται προς πρόσωπα που κρατούν το βλέμμα μας, είτε μέσω θαυμασμού είτε μέσω ζήλιας είτε ακόμη και μέσω κριτικής.
Ωστόσο, δεν θεωρώ ότι το φαινόμενο είναι αποκλειστικά αρνητικό. Υπάρχουν άνθρωποι που αντλούν έμπνευση, που κινητοποιούνται, που νιώθουν ότι βλέπουν νέες δυνατότητες. Το ερώτημα για μένα δεν είναι αν πρέπει ή δεν πρέπει να ακολουθούμε influencers. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι τι συμβαίνει μέσα μας όταν το κάνουμε.
Να μην αφήνουμε τη σύγκριση να γίνεται κριτήριο αξίας.
Αξίζει να αναρωτηθούμε τι αναζητούμε κάθε φορά που ανοίγουμε την εφαρμογή. Αναζητούμε απόσπαση από το άγχος; Αναζητούμε επιβεβαίωση; Αναζητούμε ελπίδα; Αν παρατηρήσουμε ειλικρινά την απάντηση, ίσως κατανοήσουμε καλύτερα και τη δική μας ανάγκη.
Πιστεύω ότι το κρίσιμο σημείο είναι να διατηρούμε επαφή με τον εαυτό μας. Να μην αφήνουμε τη σύγκριση να γίνεται κριτήριο αξίας. Να μπορούμε να απολαμβάνουμε, να εμπνεόμαστε, αλλά ταυτόχρονα να θυμόμαστε τη δική μας πορεία, τις δικές μας συνθήκες και τα δικά μας μέτρα επιτυχίας.
Τελικά, το ζήτημα δεν είναι γιατί ακολουθούμε. Το ζήτημα είναι αν, μέσα σε αυτή τη διαρκή παρακολούθηση, συνεχίζουμε να ακούμε τη δική μας φωνή και να επενδύουμε στη δική μας ζωή.
Ο διακεκριμένος γενετιστής εξηγεί γιατί το DNA δεν είναι η μοίρα μας, πώς η Ιατρική Ακριβείας αλλάζει την πρόληψη και γιατί ο τρόπος ζωής καθορίζει όχι μόνο πόσα χρόνια θα ζήσουμε, αλλά και πώς.
Ο καθηγητής ψυχιατρικής και διευθυντής της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής του Αιγινητείου Νοσοκομείου εξηγεί τι είναι και πώς θεσμοθετήθηκε η Πολιτιστική Συνταγογράφηση
17°
