Έφηβοι και social media: Σημαντική άνοδο σημειώνει η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους νέους, σύμφωνα με νέα επιστημονική έκθεση.
Η ψηφιακή παρουσία των εφήβων στην Ελλάδα ενισχύεται διαρκώς, με τα social media να αποτελούν ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι της καθημερινότητάς τους.
Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν, ωστόσο, ότι η επίδραση της ψηφιακής ζωής στην ανάπτυξη των νέων δεν κρίνεται αποκλειστικά από τον χρόνο που περνούν στο διαδίκτυο, αλλά και από το περιεχόμενο που βλέπουν στα social media, τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες και τις δραστηριότητες που ενδέχεται να παραμερίζονται εξαιτίας της χρήσης τους.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό αυξήθηκε από 36,1% το 2015 σε 48% το 2024.
Εντονότερη η ψηφιακή παρουσία στην Ελλάδα
Τα στοιχεία για την Ελλάδα αποτυπώνουν παράλληλα τη μεγαλύτερη εξάρτηση της καθημερινότητας των εφήβων από το διαδίκτυο. Η καθημερινή χρήση του από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αυξήθηκε από 77% το 2019 σε 86% το 2025.
Οι κίνδυνοι, πάντως, δεν κατανέμονται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους νέους. Σύμφωνα με την έκθεση, μεγαλύτερη ευαλωτότητα εμφανίζουν οι μεγαλύτεροι έφηβοι, τα κορίτσια και όσοι αντιμετωπίζουν ήδη άγχος, κατάθλιψη ή άλλες δυσκολίες.
Το ψηφιακό περιβάλλον, από την άλλη πλευρά, δεν συνδέεται μόνο με κινδύνους. Μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες για κοινωνική σύνδεση, συμμετοχή σε κοινότητες και πρόσβαση σε πληροφορίες, ιδιαίτερα για νέους που είναι κοινωνικά απομονωμένοι, ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές ή ανήκουν σε περιθωριοποιημένες ομάδες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι απόψεις των ίδιων των νέων που συμμετείχαν στην έρευνα. Συνολικά 85 έφηβοι ηλικίας 13 έως 17 ετών από πέντε ελληνικές πόλεις μίλησαν για την εμπειρία τους από την ψηφιακή ζωή.
Αναγνώρισαν τα οφέλη που προσφέρουν τα social media και το διαδίκτυο, όπως η διατήρηση των κοινωνικών σχέσεων, η συμμετοχή σε κοινότητες και η εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες. Παράλληλα, όμως, ανέδειξαν τις προκλήσεις και τους κινδύνους που συνοδεύουν την έντονη ψηφιακή παρουσία.
Οι έφηβοι θεωρούν απαραίτητη την προστασία και την καθοδήγηση, ειδικά στις μικρότερες ηλικίες. Παράλληλα, εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε οριζόντιους περιορισμούς που, όπως επισημαίνουν, μπορούν εύκολα να παρακαμφθούν ή να μην αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων.
Η έκθεση δεν επιχειρεί να δώσει απόλυτες απαντήσεις, αλλά συγκεντρώνει τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, επισημαίνοντας παράλληλα τα σημεία στα οποία η έρευνα συνεχίζεται και τα κενά που παραμένουν.
Όπως επισημαίνεται, η αβεβαιότητα δεν αποτελεί λόγο για αδράνεια. Τα υπάρχοντα στοιχεία μπορούν ήδη να αξιοποιηθούν για παρεμβάσεις με στόχο ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον και την προστασία της ψυχικής υγείας των εφήβων.
Με βάση τα συμπεράσματα της έκθεσης, μεγαλύτερες πιθανότητες αποτελεσματικότητας έχουν οι παρεμβάσεις που εστιάζουν σε συγκεκριμένους μηχανισμούς κινδύνου, όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και η διαταραχή του ύπνου.
Οι περιορισμοί στη χρήση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία φαίνεται να μειώνουν τους περισπασμούς όταν εφαρμόζονται με συνέπεια. Τα ηλικιακά όρια για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν επίσης ένα πιθανό πεδίο παρέμβασης, αν και η σχετική επιστημονική τεκμηρίωση εξακολουθεί να εξελίσσεται.
Η προστασία των εφήβων, σύμφωνα με την έκθεση, αναμένεται τελικά να απαιτήσει έναν συνδυασμό μέτρων που θα προσαρμόζονται στις γρήγορες αλλαγές του ψηφιακού περιβάλλοντος, θα αξιολογούνται στην πράξη και θα αναπροσαρμόζονται όπου χρειάζεται. Κεντρικό στοιχείο αυτής της διαδικασίας είναι και η συμμετοχή των ίδιων των εφήβων, ώστε οι πολιτικές να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές εμπειρίες και τις απόψεις τους.
Ο αστροφυσικός και πρώην πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών μιλά στην ATHENS VOICE για έναν πλανήτη που «τρέχει πίσω από τα γεγονότα», τη μάχη για τη Σελήνη και το μέλλον του ανθρώπου πέρα από τη Γη
Το μέλος του Special Panel της Κομισιόν Κωνσταντίνος Καραχάλιος μιλά για τη «μεγάλη αιχμαλωσία των παιδιών», ενώ η φον ντερ Λάιεν προαναγγέλλει το EU Kids Act και νέα ηλικιακά όρια για τα social media
21°
