Νέα τεχνητή νοημοσύνη αποκαθιστά κατεστραμμένα έργα τέχνης μέσα σε λίγες ώρες

Μια νέα προσέγγιση που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται να μεταμορφώσει τη διαδικασία αποκατάστασης έργων τέχνης.

Η πρωτοποριακή τεχνική αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη και άλλα υπολογιστικά εργαλεία για να δημιουργήσει μια ψηφιακή ανακατασκευή φθαρμένων καλλιτεχνικών έργων.

Οι αιώνες αφήνουν τα σημάδια τους στους ελαιογραφικούς πίνακες: φθορά, αλλοίωση των χρωμάτων, ρωγμές και τμήματα όπου το χρώμα έχει ξεφλουδίσει.

Η παραδοσιακή αποκατάσταση τέτοιων φθορών απαιτεί χρόνια δουλειάς από εξειδικευμένους συντηρητές και γι' αυτό εφαρμόζεται κυρίως σε έργα μεγάλης αξίας. Όμως, μια νέα μέθοδος υπόσχεται να αλλάξει τα δεδομένα, αποκαθιστώντας φθαρμένα έργα τέχνης μέσα σε λίγες ώρες.

Τεχνητή Νοημοσύνη: Επανάσταση στην αποκατάσταση έργων τέχνης

Η μέθοδος συνδυάζει τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακά εργαλεία για τη δημιουργία μιας ψηφιακής ανακατασκευής του κατεστραμμένου έργου. Η εικόνα τυπώνεται σε ένα διαφανές φύλλο πολυμερούς υλικού και τοποθετείται προσεκτικά επάνω στον πίνακα.

Για την επίδειξη της τεχνικής, ο Άλεξ Κάτσκιν (Alex Kachkine), μεταπτυχιακός ερευνητής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT), αποκατέστησε έναν φθαρμένο πίνακα του 15ου αιώνα, αποδιδόμενο στον «Δάσκαλο της Προσκύνησης του Πράδο» (Master of the Prado Adoration), έναν Ολλανδό ζωγράφο του οποίου το όνομα δεν διασώθηκε.

Ο πίνακας, ελαιογραφία σε ξύλο, ήταν εξαιρετικά λεπτομερής, αλλά χωρισμένος σε τέσσερα πάνελ και γεμάτος μικροσκοπικές ρωγμές και χιλιάδες σημεία όπου το χρώμα είχε χαθεί.

«Πολλές ζημιές εντοπίζονται σε μικρά, περίπλοκα σημεία», εξηγεί ο Κάτσκιν, εκτιμώντας ότι η παραδοσιακή αποκατάσταση θα απαιτούσε 200 ώρες εργασίας. «Έχει υποστεί φθορά αιώνων».

Ο ερευνητής ξεκίνησε με τη σάρωση του έργου για να εντοπίσει το μέγεθος, το σχήμα και τη θέση των φθαρμένων περιοχών. Καταγράφηκαν 5.612 ξεχωριστά σημεία που απαιτούσαν αποκατάσταση.

Στη συνέχεια, κατασκευάστηκε μια ψηφιακή «μάσκα» στο Adobe Photoshop. Για τα χαμένα σημεία χρώματος, προστέθηκαν ψηφιακά στίγματα που ταίριαζαν χρωματικά με τα γειτονικά. Για περιοχές με σχέδια, χρησιμοποιήθηκαν επαναλήψεις προτύπων από άλλα σημεία του πίνακα. Ένα χαμένο πρόσωπο βρέφους αντικαταστάθηκε με αντίστοιχο από άλλο έργο του ίδιου καλλιτέχνη.

Η τελική μάσκα εκτυπώθηκε σε φύλλο πολυμερούς, βερνικώθηκε για να προστατευτεί το μελάνι και τοποθετήθηκε πάνω στον πίνακα. Συνολικά, χρησιμοποιήθηκαν 57.314 διαφορετικά χρώματα για την αποκατάσταση των φθορών. «Όταν είδα το τελικό αποτέλεσμα, ένιωσα μεγάλη ανακούφιση», είπε ο Κάτσκιν. «Ήταν αποτέλεσμα χρόνων προσπαθειών».

Η μέθοδος, που περιγράφεται στο περιοδικό Nature, μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε βερνικωμένους πίνακες με λεία επιφάνεια. Το φύλλο μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς να αφήσει ίχνη στο αυθεντικό έργο, είτε με το χέρι είτε με ειδικά διαλυτικά των συντηρητών.

Ανοίγει ο δρόμος για τη διάσωση λιγότερο γνωστών έργων

Ο Κάτσκιν ελπίζει ότι η τεχνική θα επιτρέψει την αποκατάσταση και έκθεση δεκάδων φθαρμένων έργων που μέχρι σήμερα δεν θεωρούνταν αρκετά πολύτιμα για συντήρηση.

Παραδέχεται, ωστόσο, ότι υπάρχουν ηθικά ζητήματα: Είναι θεμιτό να καλύπτεται ένας πίνακας με μεμβράνη; Επηρεάζεται η εμπειρία του θεατή; Είναι αποδεκτό να «αντιγράφονται» χαρακτηριστικά από άλλα έργα;

Σε σχετικό σχόλιο, ο καθηγητής Χάρτμουτ Κούτσκε (Hartmut Kutzke) από το Μουσείο Πολιτιστικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Όσλο, αναφέρει πως η μέθοδος προσφέρει έναν γρήγορο και οικονομικό τρόπο αποκατάστασης.

«Είναι πιθανό να εφαρμοστεί κυρίως σε έργα μικρής αξίας που διαφορετικά θα έμεναν αποθηκευμένα, και όχι σε διάσημα ή πολύτιμα έργα», είπε. «Όμως μπορεί να ανοίξει την πρόσβαση του κοινού στην τέχνη, φέρνοντας πίνακες που θεωρούνταν χαμένοι πίσω στο φως».

(Με πληροφορίες του Guardian)