Γεωργία: Μια πρώτη δυνατή εμπειρία από την Τιφλίδα και την ευρύτερη περιοχή

Με παρέσυραν δυο καλοί φίλοι, δεινοί ταξιδευτές, που πήγαν πρόσφατα: μιμητισμός και περιέργεια... Έτσι βρέθηκα τέλη Απριλίου στην Τιφλίδα. Πτήση σύντομη και απ’ ευθείας, αλλά νυκτερινότατη: διαταραχή ύπνου.

Με στενούς θρησκευτικούς-πολιτισμικούς δεσμούς με το Βυζάντιο, η Γεωργία υπέστη διαδοχικές εισβολές από Άραβες, Σελτζούκους, Μογγόλους, Πέρσες, Οθωμανούς: σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης. Οι βυζαντινίζοντες ναοί και τα καφασωτά στα σπίτια πιστοποιούν αυτήν την ιστορική διαδρομή. Οικείο θέαμα, εν αντιθέσει με το εξόχως εξωτικό διασκεδαστικό-διακοσμητικό αλφάβητο και την ακατανόητη γλώσσα. Θρησκευτικά, υπάρχει αυτοκέφαλη ορθόδοξη εκκλησία, που κάποτε υπαγόταν στο Πατριαρχείο Αντιοχείας.

Η ξεχωριστή περίπτωση της Τιφλίδας

Πρωτεύουσα άνω του ενός εκατομμυρίου σε μια χώρα που αριθμεί 3,7 εκατ. κατοίκους και έχει το μέγεθος της Μακεδονίας, η πρωτεύουσα Τιφλίδα είναι ενδιαφέρουσα και γραφική. Ποτάμι, παλιά πόλη, λόφοι, πρασινάδα, πάρκα, εκκλησίες ιδιαίτερης βυζαντινής τεχνοτροπίας, κτίρια ποικίλων εποχών και ρυθμών που δεν έχουν υποστεί παρά τη φθορά του χρόνου - ορισμένα σουλουπώνονται σιγά-σιγά. Στην όλη ατμόσφαιρα, διάσπαρτα μελαγχολικά απομεινάρια της σοβιετικής κληρονομιάς. Περπάτημα ευχάριστο, διαβάσεις πεζών, ευγενική συμπεριφορά των οδηγών. Όπως και αλλού στη χώρα, ήρεμοι φιλικοί αδέσποτοι σκύλοι. Στους τοίχους γκράφιτι, συχνά με σημαίες της Ε.Ε. ή της Ουκρανίας: ενδιαφέρον στοιχείο να ανακαλύπτεις έναν φιλο-ευρωπαϊσμό νεολαιίστικο και αντισυστημικό που υιοθετεί πρακτικές που προσιδιάζουν περισσότερο σε περιθωριακές ομάδες.

Μπροστά στο βαρύ άγαρμπο κτίριο του Κοινοβουλίου, κατασκηνώνει ομάδα διαμαρτυρόμενων νέων. «Αυτό είναι το Ρωσικό Κοινοβούλιο!», μου λέει θυμωμένη μια εξ αυτών. Ο πληθυσμός, με γνώμονα ηλικία, πόλη ή επαρχία και μορφωτικό επίπεδο, κάπως διχασμένος: φιλοδυτική ή φιλορωσική στάση. Στην παρούσα συγκυρία, κατανοητή μια διάθεση προσεκτικής εξισορρόπησης ανάμεσα στην Ευρώπη (με την οποία δεν υπάρχει χερσαίο σύνορο-μεσολαβεί η Μαύρη Θάλασσα) και τον επίφοβο Βόρειο μεγάλο γείτονα-αρκούδα. Στην κεντρική πλατεία Ελευθερίας, υπό το άγρυπνο βλέμμα γιγάντιου ολόχρυσου αγάλματος του Αη Γιώργη, ένα επίσημο κτίριο ενημέρωσης για Ε.Ε. και ΝΑΤΟ. Μαζί - ίδιο συνδικάτο!

Το πρώτο βράδυ, καλεσμένοι από γνωστούς μας σε τοπική μεγάλη ταβέρνα (με ολίγον καραόκι…), πήραμε γεύση τόσο των εδεσμάτων όσο και της ατμόσφαιρας: δίπλα μας γλεντοκοπούσε μια μεγάλη παρέα, φάση-φάτσες που θύμιζαν Μεσόγειο.

Ένα οδοιπορικό με έντονο ιστορικό υπόβαθρο

Την τρίτη μέρα οδεύσαμε προς Βορρά, στον «στρατιωτικό αυτοκινητόδρομο» που χάραξαν οι Ρώσσοι κατακτητές τον 19ο αιώνα επί Τσαρικής αυτοκρατορίας. Συνοδοιπόρος και ταλαντούχα χειρίστρια του πλοηγού, η Ντίνα. Κατεύθυνση το Κασμπέγκι, ανάμεσα στα χιονισμένα ακόμη βουνά του Καυκάσου, λίγα χιλιόμετρα από τα ρωσογεωργιανά σύνορα. Ουρές από φορτηγά περνάνε καθημερινά τα σύνορα, τα οποία λόγω εμπάργκο έχουν καταστεί βασική πύλη εισόδου στη Ρωσία. (Πάνω σε νταλίκα, από το Ουζμπεκιστάν, διαβάσαμε απορώντας: Memento mori). Στη διαδρομή, το φρούριο Ανανούρι (16ου αιώνα) και το χοντροκομμένο μνημείο ρωσογεωργιανής φιλίας.

Την επομένη, μέσα στην παγωνιά, σύντομη επίσκεψη στην εντυπωσιακή παλιά μονή-εκκλησία της αγίας Τριάδος (14ου αιώνα) πάνω στο βουνό. Στη συνέχεια, αντίστροφη πορεία (χιόνια, νταλίκες, βροχή), με κατάληξη την πεδινή περιοχή Κασκέτι, στα Νοτιοανατολικά: κατ' εξοχήν ζώνη του κρασιού, με αμπελώνες, συμπαθητικές παλιές πόλεις (Τελάβι, Σινγάγι) και την οροσειρά του Καυκάσου να δεσπόζει στο βάθος. Παντού πινακίδες «Δρόμος του κρασιού». Άλλωστε, η Γεωργία θεωρείται κοιτίδα της οινοπαραγωγής. Το όλο σκηνικό παραπέμπει μακρόθεν σε αντίστοιχες περιοχές στη Μεσόγειο (Γαλλία-Ιταλία). Ακόμα νοτιότερα, κοντά στο Αζερμπαϊτζάν, σε τοπίο που κάπως θυμίζει Καππαδοκία, το παλιό μοναστηριακό σύμπλεγμα Νταβίντ Γκαρέχα, που υπήρξε κέντρο μοναστισμού: ορισμένα κτίσματα είναι μη επισκέψιμα, καθότι βρίσκονται στην άλλη πλευρά των συνόρων…

Τελευταία στάση, η μεσαιωνική Μονή Τσβάρι πάνω σε λόφο (ωραία θέα) και η γειτονική Μτσένκα: παραποτάμια γραφική παλιά πρωτεύουσα στην Γεωργίας που την ημέρα γεμίζει τουρίστες και το βράδυ καταλαγιάζει. Στα πέριξ της κεντρικής ιστορικής εκκλησίας που περιβάλλεται από τείχος, μαύρες λιμουζίνες και επισήμως ενδεδυμένοι προσκεκλημένοι γαμήλιας τελετής. Την επομένη, ημερήσια εκδρομή στον εντυπωσιακό αρχαιολογικό χώρο Ουπλίστσικε, με σπηλιές που κατοικούνταν επί αιώνες. Ακολουθεί επίσκεψη στο Γκόρι, γενέτειρα του Στάλιν: βλέπεις το σπίτι όπου γεννήθηκε και ένα σοβιετικών προδιαγραφών και περιεχομένου μουσείο, που εν πολλοίς τον καθαγιάζει.

Επάνοδος στην Τιφλίδα: πολύωρο περπάτημα, επίσκεψη στα θειούχα ιαματικά λουτρά και στην εθνική πινακοθήκη με έργα του Πιροσμάνι- τοπικού ζωγράφου ναΐφ (σαν Ντουανιέ Ρουσώ-Θεόφιλο). Την ίδια νύχτα, άυπνοι, νυκτερινή/πρωινή πτήση προς Αθήνα.

Πρακτικά: Βίζα δεν χρειάζεται. Τοπική κάρτα SIM εύκολη. Φτηνή διαμονή/διατροφή. Φαγητό και κρασί πολύ ικανοποιητικό. Τοπικές σπεσιαλιτέ: πουγκιά στον ατμό με κιμά ή τυρί, φασολάδες με κόλιανδρο, πίτες με τυρί, μελιτζάνες με πάστα καρύδι. Το δυνατό λευκό-πορτοκαλί κρασί που παράγεται παραδοσιακά σε πήλινα πιθάρια δυσεύρετο - δεν το δοκιμάσαμε. Ένας παραγωγός πήγε να μας πουλήσει, κατόπιν ντεγκυστασιόν, το μετριότατο κρασί του σε τρελή τιμή: αποχωρήσαμε αμήχανα, ευγενικά, αποφασιστικά.

Δυτικότερα βρίσκεται, οκτώ ώρες δρόμο, η ενδιαφέρουσα ορεινή περιοχή Σβανέτι και άλλα αξιοθέατα, καθώς και το λιμάνι Μπατούμ στη Μαύρη Θάλασσα. Αλλά γι’ αυτά απαιτούνται άλλες δέκα μέρες… Η πρόσβαση στην αποσχισθείσα Νότια Οσσετία δύσκολη, ευκολότερη κατά τα φαινόμενα στην Αμπχαζία. Ενοικίαση αυτοκινήτου χρήσιμη, σου δίνει μεγάλη ανεξαρτησία. Εμπεριστατωμένος και επικαιροποιημένος ο ταξιδιωτικός οδηγός Wander- Lush στο Διαδίκτυο. Διότι παρήλθαν οι χρόνοι που πήγαινες με βιβλία και χάρτες…