Από τα δηλητήρια στα αντισυλληπτικά: Πώς αλλάζει ο πόλεμος κατά των αρουραίων
Οι αρουραίοι φαίνεται πως είναι ανάμεσα στους απρόσμενους «κερδισμένους» της κλιματικής αλλαγής, καθώς οι πιο ήπιοι χειμώνες τους επιτρέπουν να αναπαράγονται για μεγαλύτερο μέρος του έτους.
Ο Ρόμπερτ Κόριγκαν, ένας από τους πιο γνωστούς ειδικούς στον κόσμο στη μελέτη των τρωκτικών, έχει αφιερώσει σχεδόν ολόκληρη την επαγγελματική του ζωή στους αρουραίους και στη δύσκολη συμβίωσή τους με τον άνθρωπο.
Πέρυσι, ο ίδιος και άλλοι δέκα επιστήμονες δημοσίευσαν μελέτη για την επίδραση της υπερθέρμανσης του πλανήτη στους πληθυσμούς αρουραίων. Σε 16 πόλεις εντόπισαν σημαντική αύξηση των αριθμών τους, με τα δεδομένα να δείχνουν συσχέτιση ανάμεσα στην άνοδο της θερμοκρασίας και την εξάπλωσή τους.
Το πρόβλημα είναι αρκετά απλό: οι δύο πιο κοινές μορφές αρουραίων, ο μαύρος και ο καφέ, δεν πέφτουν σε χειμερία νάρκη, αλλά στους ψυχρούς χειμώνες η αναπαραγωγή τους επιβραδύνεται ή σταματά. Όσο οι χειμώνες γίνονται θερμότεροι, αυτό το φυσικό «φρένο» εξασθενεί.
Όπως εξηγεί ο Κόριγκαν, η διαφορά για μία μόνο οικογένεια αρουραίων μπορεί να είναι μικρή. Όταν όμως αυτή πολλαπλασιάζεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ζώα, το αποτέλεσμα γίνεται πολύ μεγαλύτερο.
Οι άνθρωποι προσπαθούν εδώ και αιώνες να περιορίσουν τους αρουραίους, κυρίως επειδή μπορούν να μεταφέρουν ασθένειες, να καταστρέφουν καλλιέργειες και να διαταράσσουν οικοσυστήματα.
Ο Κόριγκαν, όμως, υποστηρίζει ότι ένα βασικό λάθος είναι ότι συχνά αντιμετωπίζονται σαν οποιοδήποτε άλλο παράσιτο.
«Είναι έξυπνα θηλαστικά με εγκέφαλο θηλαστικού», είναι η βασική του θέση.
Ο ίδιος πρωτογνώρισε πραγματικά τους αρουραίους όταν εργαζόταν ως εξολοθρευτής στους υπονόμους της Νέας Υόρκης για να χρηματοδοτήσει τις μεταπτυχιακές του σπουδές. Αργότερα πέρασε αμέτρητα Σαββατοκύριακα παρατηρώντας τους σε αχυρώνες.
Όπως έχει περιγράψει, έχει δει αρουραίους να δείχνουν τόσο επιθετικότητα όσο και συμπεριφορές που μοιάζουν με φροντίδα, όπως να μεταφέρουν τροφή σε άρρωστα ζώα.
Η στάση του απέναντί τους είναι αντιφατική: ως επιστήμονας τους σέβεται, αλλά θεωρεί ότι δεν μπορούν να συνυπάρχουν ανεξέλεγκτα με τον άνθρωπο, καθώς μπορούν να μεταφέρουν παθογόνα όπως η λεπτοσπείρωση, ο hantavirus και άλλες λοιμώξεις.
Γιατί το δηλητήριο δεν είναι πάντα η λύση
Η κλασική απάντηση στις αυξανόμενες προσβολές είναι οι παγίδες και τα τρωκτικοκτόνα.
Ο Κόριγκαν θεωρεί, ωστόσο, ότι το δηλητήριο λειτουργεί περισσότερο σαν προσωρινό «μπάλωμα» παρά σαν πραγματική λύση.
Τα τρωκτικοκτόνα μπορούν να προκαλέσουν αργό και επώδυνο θάνατο στα ζώα, να δηλητηριάσουν άλλα είδη που τρώνε τους αρουραίους και να οδηγήσουν ακόμη και σε περιστατικά ανθρώπινης δηλητηρίασης.
Για αυτό, όλο και περισσότεροι ειδικοί στρέφονται στην πρόληψη και σε αυστηρότερους κανόνες καθαριότητας, ώστε να μην δημιουργούνται οι συνθήκες για ανεξέλεγκτη αύξηση των πληθυσμών.
Αντισύλληψη για αρουραίους;
Μία από τις πιο ασυνήθιστες ιδέες που δοκιμάζονται είναι ο έλεγχος της γονιμότητας. Στις ΗΠΑ αυξάνεται το ενδιαφέρον για ουσίες που λειτουργούν σαν αντισυλληπτικά και επιβραδύνουν την αναπαραγωγή των αρουραίων, περιορίζοντας την ανάγκη για εκτεταμένη χρήση δηλητηρίων.
Ο Ρίτσαρντ Παρ, διευθυντής του βρετανικού Center for Wild Animal Welfare, θεωρεί ότι η ανάπτυξη αποτελεσματικών μεθόδων αντισύλληψης μπορεί να γίνει βασικό εργαλείο, ειδικά καθώς αυξάνεται η ανθεκτικότητα ορισμένων πληθυσμών στα δηλητήρια.
Ο Στίβεν Μπέλμεϊν, καθηγητής Οικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Γκρίνουιτς, θεωρεί ότι η τεχνολογία δεν είναι ακόμη αρκετά ώριμη για να αντικαταστήσει τις παραδοσιακές μεθόδους.
Το επιχείρημά του είναι πρακτικό: αν υπάρχει αρουραίος μέσα σε ένα σπίτι, εστιατόριο ή νοσοκομείο, κανείς δεν θα περιμένει απλώς να σταματήσει να αναπαράγεται.
Η περιοχή που σχεδόν εξαφάνισε τους αρουραίους
Υπάρχει, πάντως, ένα μέρος που έχει καταφέρει κάτι εντυπωσιακό. Η Αλμπέρτα του Καναδά είναι μία από τις ελάχιστες πολυπληθείς περιοχές στον κόσμο με σχεδόν μηδενικό πληθυσμό αρουραίων.
Το πρόγραμμα ελέγχου ξεκίνησε το 1950, όταν αρουραίοι εμφανίστηκαν στα ανατολικά σύνορα της επαρχίας με το Σασκάτσουαν.
Οι αρχές δημιούργησαν περιπολίες, επέβαλαν στους κατοίκους να αναφέρουν και να αντιμετωπίζουν κάθε εμφάνιση τρωκτικών και ξεκίνησαν μεγάλη εκστρατεία ενημέρωσης.
Τη δεκαετία του 1950 καταγράφονταν εκατοντάδες εστίες τον χρόνο. Το 2025, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, υπήρχαν μόλις πέντε.
Το μυστικό, σύμφωνα με την υπεύθυνη του προγράμματος Κάρεν Γουίκερσον, δεν είναι μόνο τα δηλητήρια και οι παγίδες αλλά η συλλογική επαγρύπνηση.
Ακόμη και εκεί, όμως, υπάρχει ανησυχία για το μέλλον. Τα περισσότερα ταξίδια, η ανάπτυξη των πόλεων και οι θερμότεροι χειμώνες αυξάνουν τον κίνδυνο νέων εισβολών.
Και ο Κόριγκαν συνοψίζει το πρόβλημα με λίγες λέξεις: «Ο πλανήτης αλλάζει και οι αρουραίοι επωφελούνται».
17°
