Οι Έλληνες αντιμέτωποι με την κλιματική κρίση: Τα συμπεράσματα του δραματικού καλοκαιριού

Tον έντονο προβληματισμό των Ελλήνων για την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και τον ψυχολογικό αντίκτυπο που έχει αυτή καταγράφει μεταξύ άλλων η έρευνα «Τάσεις της κοινωνίας των πολιτών για την Κλιματική Κρίση στην Ελλάδα και τον Κόσμο» της Metron Analysis, η οποία παρουσιάστηκε στην ημερίδα «Climate Era» της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης (ΕΕΠΦ).

Όπως ανέφερε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Metron Analysis, Στράτος Φαναράς, παρά τη συγκυρία του έντονου πολιτικού σκηνικού λόγω των εκλογών, το θετικό κλίμα στην Ελλάδα παρέμενε σταθερά στο 44% μέχρι και το καλοκαίρι.

Ωστόσο, μετά τις πυρκαγιές του καλοκαιριού και λίγο πριν τις καταστροφές από την φονική κακοκαιρία Daniel, το γενικό κλίμα αισιοδοξίας στη χώρα έπεσε στο 37%, ενώ το 57% θεωρεί ότι η Ελλάδα κινείται προς τη λανθασμένη κατεύθυνση. Μάλιστα, το ισοζύγιο κατεύθυνσης (προς τη σωστή ή λανθασμένη) είναι αρνητικό και αγγίζει το -20%. Αυτό κατά τον κ. Φαναρά καταδεικνύει μια πρώτη αίσθηση επιβάρυνσης, ανεξάρτητη από τις πολιτικές συγκυρίες και εντάσεις.

Όσον αφορά στη γενικότερη στάση των Ελλήνων για το περιβάλλον, μπορεί σε εγχώριο επίπεδο η ακρίβεια και η οικονομία να είναι στην πρώτη θέση των προβλημάτων, αλλά πάνω από 1 στους 2 ιεραρχεί ως πρώτα προβλήματα για τον πλανήτη την κλιματική αλλαγή και την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.

Την ίδια ώρα, 3 στους 4 λένε ότι η κλιματική αλλαγή πρέπει να είναι προτεραιότητα για την ελληνική κυβέρνηση.

Γιατί λοιπόν ενώ θεωρούμε την κλιματική αλλαγή τόσο σημαντική προτεραιότητα, δεν κάνουμε τα πάντα για την αντιμετώπισή της; Πέρα από το γεγονός ότι ένα 16% δεν πιστεύει ότι αποτελεί πρόβλημα, ο κ. Φαναράς εξήγησε ότι υπάρχει μια διαφορά μεταξύ των αιτιών του ζητήματος και των επιπτώσεών του.

«Πολλοί θεωρούν ότι οι επιπτώσεις είναι τοπικές μόνο. Ωστόσο, υπάρχει μια αίσθηση ματαιότητας αν πας να αντιμετωπίσεις ένα τόσο μεγάλο ζήτημα μόνο σε τοπικό επίπεδο. Χρειαζόμαστε ισχυρούς μηχανισμούς σε παγκόσμιο επίπεδο για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης», είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας την ανάγκη περισσότερης πληροφόρησης του κοινού για περιβαλλοντικά ζητήματα.

«Όλοι ήξεραν τι να κάνουν»

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας της Metron Analysis, o Εμμανουήλ Πικουλής, κοσμήτορας της σχολής Επιστημών Υγείας του ΕΚΠΑ, τόνισε ότι φέτος διαπιστώσαμε πως η κλιματική αλλαγή έχει επιπτώσεις και στον τουρισμό και την αγροτική ανάπτυξη, ενώ υπάρχει διασύνδεση μεταξύ κλιματικής κρίσης, φυσικών καταστροφών και δημόσιας υγείας.

Όπως είπε, με βάση την έρευνα, το 94% του ελληνικού πληθυσμού εκτιμά ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής πρέπει να είναι προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία, ενώ το 83% πιστεύει ότι το κόστος των περιβαλλοντικών καταστροφών είναι πολύ υψηλότερο από τις επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση.

Έχοντας περιοδεύσει ο ίδιος στις πλημμυροπαθείς περιοχές της Θεσσαλίας, ο κ. Πικουλής διαπίστωσε ότι οι πολίτες έδειξαν ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα απέναντι στο κακό που τους συνέβη – και ειδικά οι μεγαλύτεροι που είχαν την εμπειρία των πλημμυρών του 1994 και του «Ιανού».

«Πολλοί το είχαν ξαναζήσει στη Θεσσαλία. Όλοι έλεγαν ότι ήξεραν τι να κάνουν», είπε χαρακτηριστικά ο κοσμήτορας της σχολής Επιστημών Υγείας του ΕΚΠΑ.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Καταρχάς, σύμφωνα με τον κ. Πικουλή, χρειάζονται περισσότερη ενημέρωση, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση – ειδικά της νέας γενιάς και ατόμων με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο (σύμφωνα με την έρευνα της Metron Analysis οι πιο μεγάλοι ήταν και πιο ευαισθητοποιήμενοι απέναντι σε περιβαλλοντικά ζητήματα). 

Επιπλέον, η τοπική αυτοδιοίκηση και η τοπική κοινωνία θα πρέπει να ενεργοποιηθεί, να εμπλακεί ενεργά στον σχεδιασμό κατάλληλων παρεμβάσων και εν γένει να γίνει ο ακρογωνιαίος λίθος της πρόληψης και της διαχείρισης των φυσικών καταστροφών.

Τα 4+1 ρολόγια της κλιματικής κρίσης

Στην αρχή της ημερίδας, ο πρόεδρος της ΕΕΠΦ και αντιπρόεδρος του FEE, Νίκος Πέτρου, παρουσίασε τα 4 ρολόγια της κλιματικής κρίσης, κατά τον συγγραφέα του βιβλίου «Fire and Flood» Γιουτζίν Λιντεν, προσθέτοντας και ο ίδιος ένα πέμπτο ρολόι:

1. Πρώτο είναι το ρολόι των γεγονότων, την ώρα που συμβαίνουν σε πραγματικό χρόνο.
2. Ακολουθεί λίγο πιο πίσω το ρολόι της επιστήμης. Έχει πλησιάσει πολύ την πραγματικότητα και μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια φυσικές καταστροφές.
3. Πιο πίσω πηγαίνει το ρολόι της κοινωνίας, η οποία δεν έχει αποδεχτεί πολλά πράγματα για την κλιματική αλλαγή λόγω έλλειψης πληροφόρησης και δυσπιστίας προς την επιστήμη.
4. Ακόμα πιο πίσω είναι το ρολόι της οικονομίας και των επιχειρήσεων.
5. Πέμπτο και τελευταίο, κατά τον κ. Πέτρου, είναι το ρολόι των πολιτικών.

Ο ίδιος σημείωσε ότι οι παγκόσμιες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής υστερούν σε μέγεθος, ταχύτητα και φιλοδοξία. Αντιπαρέβαλε, μάλιστα, τα μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού (η οποία κάποια στιγμή θα τελειώσει), σε αντίθεση με αυτά για την κλιματική κρίση η οποία δεν θα τελειώσει ποτέ και αποτελεί απειλεί για τους πάντες και τα πάντα.

Τέλος, ο κ. Πέτρου ανέφερε πως το κόστος της πρόληψης είναι πολύ μικρότερο από αυτό της αποκατάστασης, χωρίς να υπολογίζουμε βέβαια και το κοινωνικό κόστος της ανατροπής της ζωής των ανθρώπων.