Δημόσιος Φωτισμός: Πώς η ποιότητα του φωτισμού επηρεάζει την αστική ζωή, την εγκληματικότητα και την οδική ασφάλεια. Τι γίνεται με τους συχνούς βανδαλισμούς στο δίκτυο του Δήμου Αθηναίων
Ο δημόσιος φωτισμός αποτελεί έναν αόρατο, αλλά ταυτόχρονα ιδιαίτερα καθοριστικό παράγοντα για τις μεγαλουπόλεις. Δεν είναι απλά η ομαλή κυκλοφορία πεζών και οχημάτων που διασφαλίζεται, καθώς τα τελευταία αρκετά χρόνια αναδεικνύονται όλο και περισσότερες περιπτώσεις διαφόρων μορφών παρενόχλησης, οι οποίες φτάνουν μέχρι και τον αποτροπιασμό του βιασμού και σχετίζονται άμεσα με τον φωτισμό της κάθε περιοχής. Δήμοι όπως αυτός της πρωτεύουσας δέχονται κατά καιρούς καταγγελίες για ελλιπή φωτισμό, οι οποίες συνδέονται άμεσα με τον φόβο ατυχημάτων, κλοπών, επιθέσεων, καθώς και με κάθε εμπόδιο ως προς την ομαλή μετακίνηση των πεζών, ηλικιωμένων ή μη. Είναι σαφής η ανάγκη για επαρκή φωτισμό κατά τη διάρκεια της νύχτας, σε απομονωμένες γειτονιές και δημόσια πάρκα, φωτισμό ο οποίος θα αποτρέπει κάθε επίδοξο φορέα παράνομης συμπεριφοράς να προβεί σε αυτήν. Την ίδια στιγμή, υπάρχει και το ποσοστό των συμπολιτών μας που εκφράζει παράπονα για τον έντονο LED φωτισμό και την πιθανότητα να προκαλέσει ατυχήματα στους δρόμους.
Δημόσιος Φωτισμός: Οι ανάγκες και η πραγματικότητα
Στατιστικά στοιχεία
Τα νούμερα που συνοδεύουν το θέμα του δημοσίου φωτισμού δεν αφήνουν περιθώρια προς εφησυχασμό. Σύμφωνα με την Έκτη Ετήσια Έκθεση για τη Βία κατά των Γυναικών (Μάρτιος 2026, Γενική Γραμματεία Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), το 2024 υπήρξαν στην Ελλάδα 14.217 θύματα σωματικής βίας, 21.428 θύματα ψυχολογικής βίας και 1.130 θύματα σεξουαλικής βίας (προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας). Τα αντίστοιχα νούμερα για το 2022 ήταν 7.430, 7.754 και 630. Παρά το γεγονός ότι η έκθεση δεν προσδιορίζει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τελέστηκαν τα όποια αδικήματα, μπορεί ο καθένας να κατανοήσει την ανάγκη για ένα άκρως ασφαλές εξωτερικό περιβάλλον, τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας, όσο και της νύχτας. Όσον αφορά τα τροχαία ατυχήματα και σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, τα νούμερα είναι πιο σαφή και καταδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος. Για το 2024, το 17% των τροχαίων πανελλαδικά σχετιζόταν με ανεπαρκή, αμυδρό ή ανύπαρκτο φωτισμό, ακόμα και με την πλήρη απουσία κάποιας εγκατάστασής του. Στην Αττική αναφέρθηκαν 112 σχετικές περιπτώσεις σε σύνολο 1.673 τροχαίων ατυχημάτων. Για το 2023, τα αντίστοιχα νούμερα ήταν 19,48% και 112 περιπτώσεις σε σύνολο 1.659 τροχαίων.
Για να διερευνήσουμε εάν πέντε χρόνια αργότερα η Αθήνα φωτίζεται επαρκώς ή έχει ακόμα περιοχές που μένουν στο σκοτάδι, απευθυνθήκαμε στον ίδιο τον Δήμο και το Τμήμα Συντήρησης του Δικτύου Ηλεκτροφωτισμού. Ανάμεσα στα θέματα για τα οποία ζητήσαμε πληροφορίες ήταν το ωράριο του φωτισμού, η επάρκεια της φωτεινότητας, οι βλάβες και η συντήρηση, ο τύπος των φωτιστικών, οι ανάγκες για εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς φυσικά και τυχόν παράπονα η σχετικές αναφορές των κατοίκων της πρωτεύουσας. Καθώς οι απαντήσεις του τμήματος ήταν άμεσες, προστέθηκε στην έρευνα και ο παράγοντας των συχνών βανδαλισμών. Πιο συγκεκριμένα και σύμφωνα με τους υπευθύνους του τμήματος:
Τύπος Φωτιστικών & Εξοικονόμηση Ενέργειας: Ο Δήμος βρίσκεται σε μια φάση πλήρους μετάβασης στην τεχνολογία LED. Το δίκτυο περιλαμβάνει πλέον ένα ευρύτατο φάσμα 21 διαφορετικών μοντέλων LED, με αποτέλεσμα τη μείωση της κατανάλωσης κατά 46,02%. Η εξοικονόμηση ανέρχεται σε 1.654.039,71 KWh, γεγονός που αντιστοιχεί σε οικονομικό όφελος περίπου 248.105 € έως σήμερα.
Τηλεδιαχείριση, Ωράριο & Φωτεινότητα: Το σύστημα LMS επιτρέπει τον έλεγχο και τη συλλογή στατιστικών σε πραγματικό χρόνο ανά φωτιστικό σώμα, ενώ η έναυση και η σβέση του δικτύου εξακολουθούν να γίνονται κεντρικά από τον ΔΕΔΔΗΕ. Όσον αφορά την ένταση του φωτισμού, αυτή δεν είναι ομοιόμορφη καθώς κάθε φωτιστικό έχει διαφορετική φωτεινότητα, ρυθμισμένη με ακρίβεια βάσει σχετικής μελέτης του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου.
Συντήρηση, Βλάβες & Αποκατάσταση: Τη συντήρηση του δικτύου συνδιαχειρίζονται ο ανάδοχος METLEN, η LM και η ΩΡΙΩΝ, μαζί με τους τεχνικούς της Διεύθυνσης Ηλεκτρολογικού του Δήμου. Από τις 1/1/2026 έχουν καταγραφεί συνολικά 6.620 περιπτώσεις βλαβών ή αποκαταστάσεων, ενώ το μεγαλύτερο «αγκάθι» στην ταχύτητα αποκατάστασης δεν είναι οι τεχνικές αστοχίες, αλλά ο βανδαλισμός. Έχουν καταγραφεί ήδη 5.000 μέτρα κλοπής καλωδίων και εκτεταμένες καταστροφές σε πίλαρ.
Αναφορές Κατοίκων: Υπάρχει το σύστημα Novoville καταγράφει καθημερινά τα όποια παράπονα. Οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται συχνά οφείλονται στις ανάγκες επανεγκατάστασης υποδομών που έχουν υποστεί δολιοφθορά. Όσον αφορά τον ελλιπή φωτισμό, παρόλο που η εγκατάσταση προχωρά βάσει του χάρτη σε όλο το Λεκανοπέδιο, υπάρχουν «τυφλά» σημεία λόγω βανδαλισμών ή περιοχών όπου εκκρεμεί η ολοκλήρωση της μελέτης του ΕΜΠ.
Σε δεύτερο χρόνο, ζητήσαμε από τους υπευθύνους του Δήμου Αθηναίων να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες για το θέμα των βανδαλισμών. Σχετικά φαινόμενα παρατηρούνται καθημερινά σε περιοχές όπως το κέντρο, η Ακαδημία Πλάτωνος, το Θησείο, η Ιερά Οδός, ο Σταθμός Πελοποννήσου και η γύρω περιοχή, η Πλατεία Αυδή, ο Νέος Κόσμος, καθώς και σε υπόλοιπες περιοχές του αστικού ιστού. Υπολογίζεται ότι από το τέλος Αυγούστου του 2025 κι έπειτα, έχουν κλαπεί περί τα 5000 μέτρα υπογείου καλωδίου. Ενδεικτικά και από τις αρχές του 2026, έχουν πραγματοποιηθεί οι κάτωθι εργασίες για την αποκατάσταση των προβλημάτων που σχετίζονται με τους βανδαλισμούς:
Αποκατάσταση πόρτας πίλαρ
Απομάκρυνση αντικειμένου από το δίκτυο
Έλεγχος κρεμασμένου καλωδίου
Αποκατάσταση βανδαλισμένου πίλαρ
Αποκατάσταση κομμένου καλωδίου παροχής
Αυτοψία για κομμένο καλώδιο
Αυτοψία για εκτεθειμένα καλώδια
Αυτοψία και μάζεμα κομμένων καλωδίων
Αποκατάσταση βανδαλισμένων ιστών
Αυτοψία για κοπή καλωδίων και βανδαλισμό «γκοφρέ» και τοποθέτηση πορτάκι
Στο εργοτάξιο της Γραμμής 4 του Μετρό, η επ. καθηγήτρια ΕΜΠ, Χρυσόθεμις Παρασκευοπούλου, καταγράφει την αθέατη κλίμακα ενός υπόγειου έργου και τη μεταφέρει στην αίθουσα διδασκαλίας
Ο δημοσιογράφος και αθηναιογράφος Νίκος Βατόπουλος, η αρχιτέκτονας Μυρτώ Κιούρτη και ο καθηγητής Κοινωνικής Γεωγραφίας Θωμάς Μαλούτας περιγράφουν το φαινόμενο.
17°
