Κάποιοι άνθρωποι είναι απόλυτα συνεπείς, άλλοι όχι και τόσο. Ο λόγος είναι ότι ο καθένας σχετίζεται με το ρολόι του με διαφορετικό τρόπο
Για κάποιους ανθρώπους, η συνέπεια στα ραντεβού τους είναι αδιαπραγμάτευτη. Για άλλους, τα χρονοδιαγράμματα λειτουργούν περισσότερο ως κατευθυντήριες γραμμές παρά ως αυστηροί κανόνες.
Αυτές οι διαφορετικές συνήθειες απέναντι στον χρόνο συχνά προκαλούν εντάσεις στις προσωπικές σχέσεις, στη δουλειά και στην καθημερινότητα. Σύμφωνα με ειδικούς που μελετούν τη συμπεριφορά και τη διαχείριση του χρόνου, πίσω από τη συνήθεια της καθυστέρησης ή της απόλυτης ακρίβειας στα ραντεβού κρύβονται οι διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο και οι διαφορετικές «προσωπικότητες χρόνου».
Οι κοινωνικοί επιστήμονες αφιερώνουν σχεδόν έναν αιώνα προσπαθώντας να κατανοήσουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις μας απέναντι στο ρολόι. Τη δεκαετία του 1950, ο ανθρωπολόγος Έντουαρντ Τ. Χολ εισήγαγε τους όρους «μονοχρονικός» και «πολυχρονικός» για να περιγράψει διαφορετικές πολιτισμικές αντιλήψεις σχετικά με τη διαχείριση του χρόνου.
Στη Βόρεια Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, τις οποίες ο Χολ χαρακτήρισε «μονοχρονικές» κοινωνίες, οι άνθρωποι έδιναν έμφαση στις προθεσμίες και εργάζονταν διαδοχικά, ολοκληρώνοντας μία εργασία πριν περάσουν στην επόμενη.
Αντίθετα, στη Λατινική Αμερική, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, εντόπισε αυτό που ονόμασε «πολυχρονικές» κοινωνίες, όπου οι άνθρωποι φαίνονταν πιο άνετοι να αλλάζουν δραστηριότητα στη μέση μιας εργασίας και λιγότερο αυστηροί ως προς την τήρηση ενός προγράμματος.
Οι παρατηρήσεις του Χολ ενέπνευσαν γενιές θεωρητικών οργανώσεων και ειδικών στη διοίκηση. Και παρότι αρχικά αναφερόταν σε κοινωνίες, τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι ερευνητές παρατήρησαν ότι και τα άτομα διαφέρουν σημαντικά ως προς τον τρόπο που χρησιμοποιούν τον χρόνο τους.
Η κατανόηση της προσωπικής σας σχέσης με τον χρόνο μπορεί να κάνει τη ζωή σας ευκολότερη και να σας βοηθήσει να διαχειρίζεστε καλύτερα τις συγκρούσεις με τους ανθρώπους γύρω σας.
Ένα πράγμα κάθε φορά ή όλα μαζί;
Ένας καλός τρόπος να αξιολογήσετε τις αξίες σας σχετικά με τη διαχείριση του χρόνου είναι να παρατηρήσετε πώς αντιδράτε στις διακοπές.
Αν ετοιμάζετε μια παρουσίαση και ένας συνάδελφος σας τηλεφωνήσει για να συζητήσει κάτι διαφορετικό, θα απαντήσετε λέγοντας ότι είστε απασχολημένοι ή θα αφιερώσετε χρόνο σε μια συζήτηση που μπορεί να διαρκέσει 20 λεπτά;
Οι άνθρωποι που διαχειρίζονται τον χρόνο τους ως μια σειρά εργασιών που πρέπει να διαγραφούν από τη λίστα υποχρεώσεων τείνουν να ζουν με βάση το ρολόι και, τουλάχιστον κατά τις ώρες εργασίας, να δίνουν προτεραιότητα στις υποχρεώσεις αντί στις σχέσεις.
Για τέτοιους ανθρώπους, «μια διακοπή είναι σχεδόν εξ ορισμού ενοχλητική», δήλωσε ο Άλεν Σ. Μπλούντορν, ομότιμος καθηγητής Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι και συγγραφέας του βιβλίου «Η Ανθρώπινη Οργάνωση του Χρόνου».
Πρόσφατα, μια ξαδέλφη της κυρίας Κελς την επισκέφθηκε από άλλη πόλη. Παρότι είχε μια επαγγελματική υποχρέωση να ολοκληρώσει, αποφάσισε να την αναβάλει για μία ημέρα ώστε να πάνε μαζί πεζοπορία.
Όπως είπε η ίδια, δεν είναι όλες οι προθεσμίες πραγματικά επείγουσες, επομένως «όταν προκύπτουν διακοπές και νιώθω ότι έχουν αρκετή αξία, επαναπροσδιορίζω τις προτεραιότητές μου».
Η διατήρηση αυτών των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων αντί της απόρριψής τους μπορεί να απορρυθμίσει το πρόγραμμα κάποιου — μια ενόχληση που ορισμένοι είναι πρόθυμοι να αποδεχθούν.
«Αν τείνετε να αργείτε επειδή προσπαθείτε να καλύψετε τις ανάγκες πολλών ανθρώπων μέσα στην ημέρα σας, τότε είστε πολυχρονικός τύπος», εξήγησε η δρ Μπάλαρντ, συγγραφέας του επερχόμενου βιβλίου «Χρόνος από Σχεδιασμό: Πώς η Αργή Επικοινωνία Μας Επιτρέπει να Πηγαίνουμε Γρηγορότερα».
Τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του κάθε στυλ διαχείρισης χρόνου
Κάθε προσέγγιση έχει τα θετικά και τα αρνητικά της.
Η Μάρα Γουόλερ, ανώτερη ερευνήτρια στη Σχολή Επιχειρήσεων του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Κολοράντο, απολαμβάνει τη μονοχρονική της φύση.
«Η έντονη συγκέντρωση μάς δίνει την ευκαιρία να εμβαθύνουμε πραγματικά στις εργασίες μας και να τις προσεγγίσουμε με σκέψη», είπε.
Αυτό το στυλ επιτρέπει επίσης στους ανθρώπους να ολοκληρώνουν ένα έργο από την αρχή έως το τέλος.
«Για ορισμένες εργασίες είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό, επειδή αποκλείεις όλα τα υπόλοιπα», σημείωσε η δρ Μπάλαρντ.
Το μειονέκτημα, σύμφωνα με τον δρ Μπλούντορν, είναι ότι μπορεί να «κολλήσεις τόσο πολύ στο σχέδιο» ώστε να χάσεις ευκαιρίες και απρόσμενες εξελίξεις που εμφανίζονται στην πορεία.
Η δρ Γουόλερ, η οποία μελετά τη λειτουργία ομάδων υπό έντονη πίεση, τρέφει επίσης μεγάλο θαυμασμό για τους ανθρώπους που μπορούν να διαχειρίζονται πολλά πράγματα ταυτόχρονα.
Πριν από χρόνια, στο πλαίσιο ερευνητικού έργου, παρακολουθούσε ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας στο αεροδρόμιο που σήμερα είναι γνωστό ως Διεθνές Αεροδρόμιο Τζορτζ Μπους του Χιούστον κατά τη διάρκεια πολυσύχναστων βραδινών βαρδιών Σαββατοκύριακου.
Τους έβλεπε να επεξεργάζονται κρίσιμα δεδομένα και να δίνουν οδηγίες χωρίς να χάνουν την ψυχραιμία τους.
«Όταν βλέπεις κάποιον πραγματικά πολυχρονικό σε μια κατάσταση πολυδιεργασίας και να την ελέγχει αποτελεσματικά, μερικές φορές μοιάζει με μπαλέτο», είπε.
Γιατί οι ευέλικτοι άνθρωποι αντέχουν καλύτερα το χάος
Οι άνθρωποι που μεταπηδούν εύκολα από εργασία σε εργασία διαθέτουν επίσης πλεονέκτημα όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν την ακαταστασία της καθημερινής ζωής.
«Ένα από τα οφέλη είναι ότι έχουν μια ρεαλιστική αντίληψη της ζωής και έτσι δεν αγχώνονται όταν τα πράγματα δεν ταιριάζουν στο χρονοδιάγραμμά τους», είπε η δρ Μπάλαρντ.
Επίσης, είναι λιγότερο πιθανό να εξαντληθούν ψυχικά επειδή εμμένουν υπερβολικά σε μία μόνο εργασία, πρόσθεσε ο δρ Μπλούντορν.
Μια μελέτη του 2023 σε άτομα που συνδύαζαν πανεπιστημιακές σπουδές με σχεδόν πλήρη απασχόληση έδειξε ότι όσοι είχαν φυσική τάση να αναλαμβάνουν πολλές εργασίες ταυτόχρονα μπορούσαν να ισορροπούν καλύτερα μεταξύ ανταγωνιστικών υποχρεώσεων χωρίς να εξαντλούνται συναισθηματικά.
Από την άλλη πλευρά, αυτοί οι πιο ευέλικτοι άνθρωποι αποσπώνται εύκολα και ενδέχεται να πέφτουν σε αυτό που ο δρ Μπλούντορν αποκαλεί «μη παραγωγική αναποφασιστικότητα», δυσκολευόμενοι να ολοκληρώσουν όσα ξεκινούν.
Πώς να αξιοποιήσετε το προσωπικό σας στυλ διαχείρισης χρόνου
Τα στυλ διαχείρισης του χρόνου αποτελούν προτίμηση και όχι έμφυτο χαρακτηριστικό, δήλωσε η δρ Γουόλερ. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι μπορούν να υιοθετήσουν διαφορετική προσέγγιση — απλώς δεν θα τους φαίνεται τόσο φυσική.
Ωστόσο, η προσαρμογή όταν είναι απαραίτητη μπορεί να τους κάνει πιο αποτελεσματικούς, σύμφωνα με τη δρ Μπάλαρντ.
«Αν ο στόχος σας είναι να χτίσετε σχέσεις, τότε γίνετε πολυχρονικοί», είπε. «Αν ο στόχος σας είναι να ολοκληρώσετε μια εργασία, τότε χρειάζεται να λειτουργήσετε μονοχρονικά για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και να αποκλείσετε κάθε περισπασμό.»
Για όσους οργανώνουν τη ζωή τους με αυστηρό πρόγραμμα, η δρ Μπάλαρντ προτείνει να ενσωματώνουν περιόδους ασφαλείας έως και μίας ώρας ανάμεσα στις υποχρεώσεις τους.
Έτσι, «αν κάτι διαρκέσει περισσότερο απ’ όσο περιμένατε, δεν θα αγχωθείτε».
Αντίθετα, όσοι αποκλίνουν συχνά από το πρόγραμμά τους μπορούν να δοκιμάσουν το αντίστροφο: να σημειώνουν τα ραντεβού τους μισή ώρα νωρίτερα από την πραγματική ώρα.
Για τους υπερβολικά συνεπείς ανθρώπους που εκνευρίζονται εύκολα όταν οι άλλοι καθυστερούν, η δρ Μπάλαρντ προτείνει να έχουν μαζί τους δουλειά ή ένα βιβλίο.
Έτσι, μπορούν να παραμένουν παραγωγικοί όσο περιμένουν και να νιώθουν λιγότερο ότι ο χρόνος τους χάνεται.
Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τη δρ Μπάλαρντ, είναι να μην έχουμε κριτική διάθεση.
«Και για τους δύο τύπους προσωπικότητας, αυτό που θα βοηθήσει είναι να αναγνωρίσουν ότι δεν βλέπουν όλοι τον χρόνο με τον ίδιο τρόπο.»
Ένα επεισόδιο για τους φόβους που μας προστατεύουν, για εκείνους (τις φοβίες) που μας φυλακίζουν και για τη στιγμή που αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε όχι «πώς θα σταματήσω να φοβάμαι», αλλά «τι είναι αυτό που φοβάται μέσα μου;».
Πώς οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης δεν περιορίζονται στην ατομική δυσφορία, αλλά επεκτείνονται στην εργασία, τη μάθηση και στην ευρύτερη λειτουργία της κοινωνίας.
17°
