Η ζάχαρη βρέθηκε στο επίκεντρο μιας επιστημονικής μελέτης που εξέτασε αν η μειωμένη κατανάλωσή της αλλάζει την προτίμηση στο γλυκό. Τα συμπεράσματά της ίσως σας εκπλήξουν.
Η ζάχαρη είναι εθιστική σαν ναρκωτικό, λένε, και δεκαετίες τώρα τη θεωρούν τον βασικό ένοχο πίσω από τη (μόνιμη) επιθυμία για «κάτι γλυκό». Πολλοί μάλιστα πιστεύουν ότι, αν τη βγάλουν εντελώς από τη διατροφή τους, μπορούν στην ουσία να επανεκκινήσουν τους γευστικούς τους κάλυκες, να συντονίσουν εκ νέου τον ουρανίσκο και να σβήσουν οριστικά τις «αμαρτωλές» σκέψεις από το μυαλό. Έτσι απλά…
Η ιδέα μοιάζει λογική: όσο λιγότερο εκτίθεται ο οργανισμός στη ζάχαρη, τόσο λιγότερο αποζητά τις γλυκές γεύσεις. Όμως το σώμα και ο εγκέφαλος είναι πολύπλοκες και εντυπωσιακά σύνθετες «μηχανές», δεν υπάρχει τίποτε «απλό» στη λειτουργία τους.
Σε έναν κόσμο που δαιμονοποιεί τη ζάχαρη, η επιθυμία για γλυκό συχνά συνοδεύεται από ενοχές. Κι όμως, η αγάπη για τα γλυκά είναι σχεδόν ταυτόσημη της ανθρώπινης φύσης. Είναι μια βαθιά βιολογική «κλίση», συνδεδεμένη με την επιβίωση και την ευχαρίστηση. Στην εξέλιξη του ανθρώπου, το «γλυκό» σήμαινε ασφαλή και ενεργειακά πλούσια τροφή. Γι’ αυτό και η προσπάθεια να καταπιέσουμε πλήρως την επιθυμία για γλυκό συχνά οδηγεί σε απογοήτευση (και ίσως δεν έχει και ιδιαίτερο νόημα)…
Παρά τις διατροφικές διαφορές, η μελέτη στο τέλος δεν κατέγραψε ουσιαστικές αλλαγές, ούτε στην επιθυμία για γλυκό, ούτε στο σωματικό βάρος, ούτε στην ευαισθησία στην ινσουλίνη, ούτε σε άλλους μεταβολικούς δείκτες υγείας. Με άλλα λόγια, το αν σου αρέσει η ζάχαρη ή όχι, και το πόσο συχνά τρως γλυκά δεν είναι συνθήκες που «εκπαιδεύουν» τον εγκέφαλο να τα θέλει λιγότερο ή περισσότερο.
Γιατί, τότε, νιώθουμε ότι μειώνονται οι λιγούρες όταν περιορίζουμε τη ζάχαρη;
Παρόλο που η επιθυμία για γλυκό δεν εξαφανίζεται, πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι οι έντονες λιγούρες μειώνονται όταν περιορίζουν τη ζάχαρη. Αυτό οφείλεται σε έναν συνδυασμό άλλων παραγόντων, που κάνουν πιο πιθανή την περίπτωση να αγνοήσεις ένα λαχταριστό κομμάτι σοκολατόπιτας, ακόμη κι αν, στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλός σου δεν έπαψε ποτέ να αγαπά τη ζάχαρη:
Αισθητηριακή προσαρμογή. Όταν μειώνεις τη ζάχαρη, οι γευστικοί σου κάλυκες γίνονται πιο… «ευαίσθητοι». Ένα πλακάκι σοκολάτας μπίτερ θα σου φανεί πολύ πιο γλυκό απ’ ό,τι πριν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν σου αρέσουν πια τα γλυκά, απλώς τώρα απολαμβάνεις την ίδια γευστική «έκρηξη» με μικρότερη ποσότητα ή μέσω μιας λιγότερο συμπυκνωμένης πηγής ζάχαρης.
Σταθερότερα επίπεδα σακχάρου. Η υπερβολική ζάχαρη προκαλεί απότομες αυξομειώσεις γλυκόζης στο αίμα, οι οποίες μπορούν να πυροδοτήσουν έντονη πείνα ή/και λιγούρες. Όταν αυτές οι διακυμάνσεις «ομαλοποιούνται», μειώνεται και η ανάγκη για άμεση ενεργειακή ενίσχυση (συνήθως κάτι…γλυκό).
Ο «ροζ ελέφαντας». Οι λιγούρες είναι (περισσότερο) θέμα ψυχολογίας. Ένας αυστηρός κανόνας τύπου «δεν τρώω ζάχαρη», μπορεί να σε απαλλάξει από το βασανιστικά διλήμματα να φας ή να μη φας το ντόνατ, κι αυτό προσωρινά βάζει τις διατροφικές σου προτεραιότητες σε τάξη. Βέβαια, εδώ η λέξη-κλειδί είναι το «προσωρινά». Γιατί, μόλις η στέρηση αρχίσει να γίνεται συνείδηση, η ιδέα των απαγορευμένων γλυκών κάνει την επιθυμία εντονότερη, και ξαφνικά μια μικρή και αθώα γλυκιά απόλαυση μπορεί να μετατραπεί σε κατανάλωση… δίχως αύριο.
Φρόντισε τα γεύματά σου να είναι πλήρη. Συνδυασμοί πρωτεΐνης, φυτικών ινών και καλών λιπαρών συμβάλλουν στον κορεσμό και στη σταθερή ενέργεια, μειώνοντας τις ξαφνικές λιγούρες.
Μη δαιμονοποιείς τα γλυκά. Όταν κάτι απαγορεύεται αυστηρά, γίνεται πιο ελκυστικό. Μάθε, λοιπόν, πως η περιστασιακή κατανάλωση χωρίς ενοχές βοηθά στον έλεγχο ποσότητας… και ποιότητας.
Απόλαυσέ το συνειδητά. Φάε το γλυκό σου αργά, νιώσε την υφή και τη γεύση των επιμέρους υλικών. Η επίγνωση αυξάνει την ικανοποίηση και μειώνει την ανάγκη για υπερκατανάλωση.
Δώσε προτεραιότητα στον ύπνο και στη διαχείριση άγχους. Η έλλειψη ύπνου και το στρες αυξάνουν την επιθυμία για γλυκά, καθώς ο οργανισμός προσπαθεί να αποκαταστήσει τα επίπεδα ενέργειας γρήγορα.
Αναγνώρισε τα πραγματικά αίτια της λιγούρας. Μερικές φορές δεν πρόκειται για πείνα, αλλά για κούραση, βαρεμάρα ή συναισθηματική ανάγκη.
