Η μεγάλη γιορτή της φάβας στη Σχοινούσα και ο χορός του 89χρονου Γιώργου Κωβαίου που έγινε viral

Η Σχοινούσα είναι ένα από τα πιο μικρά νησιά των Μικρών Κυκλάδων με έκταση μόλις 9 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Βρίσκεται νοτιοδυτικά της Νάξου και σ’ ελάχιστη απόσταση από τα Κουφονήσια και την Ηρακλειά. Χαμηλοί λόφοι, αμμουδερές παραλίες με βαθυγάλανα νερά και μια Χώρα που αναπτύσσεται κατά μήκος ενός δρόμου. Οι κάτοικοί της δεν ξεπερνούν τα 150 άτομα και, σε αντίθεση με τα Κουφονήσια που ασχολούνται κυρίως με την αλιεία, εδώ η κύρια απασχόλησή τους είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία.

Ξαφνιάζεται κανείς αν μάθει τις καλλιέργειες του νησιού, που ήταν ανέκαθεν αυτάρκες σε τροφές. Χωράφια με στάρια και κριθάρια, 3.000 ελιές δίνουν στους ντόπιους το λάδι τους, 2.000 αιγοπρόβατα εξασφαλίζουν το κρέας και τα τυροκομικά, μικρά μποστάνια με οπωρικά και ζαρζαβατικά.

Η πιο χαρακτηριστική όμως καλλιέργεια του νησιού είναι το φάβα, το σπάνιο ψυχανθές κατσούνι (pisum sativum), που δίνει την πιo γλυκιά, φίνα και πεντανόστιμη φάβα της Ελλάδας. Παλαιότερα, κάθε σπίτι καλλιεργούσε τα χωράφια του για να έχει την οικογενειακή φάβα της χρονιάς. Εξαιτίας διάφορων δυσκολιών η καλλιέργειά του είχε σχεδόν εγκαταλειφθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Μόνο την τελευταία δεκαετία ξεκίνησαν κάποιοι νέοι καλλιεργητές να αναστήσουν την καλλιέργεια και να γνωρίσουν τη φάβα (ή το φάβα κατά τους ντόπιους) στο κοινό.

Ο Θοδωρής Νομικός και ο Μανώλης Κωβαίος είναι οι δύο πιο σημαντικοί καλλιεργητές φάβας, οι οποίοι έχουν το 70% της ντόπιας παραγωγής και το υπόλοιπο έχουν καμιά δεκαριά μικρότεροι. Μάς μίλησαν για τη δυσκολία της παραγωγής, αλλά και για την προσπάθειά τους να γνωρίσουν στην ελληνική αγορά το προϊόν τους, τυποποιώντας το.

Η ετήσια παραγωγή της σχοινουσιώτικης φάβας κυμαίνεται από 60 ως 15 τόνους – ανάλογα τον καιρό – και με μια φύρα 20% για τη συλλογή του σπόρου της επόμενης χρονιάς, οδηγούμαστε σε μια μέση ετήσια παραγωγή 40 τόνων, που μ’ αυτούς ξεκινά η Σχοινούσα το αγώνα για την ανάδειξη της Φάβας της. Πενήντα χιλιάδες καλόγουστα φακελάκια των 400 γραμμαρίων ταξιδεύουν σ’ όλη την Ελλάδα και κάνουν τη Σχοινούσα γνωστή ως παραγωγό της, ίσως, καλύτερης φάβας της χώρας.

Είναι φυσικό η Σχοινούσα να τιμά το προϊόν που την ανέδειξε και έτσι κάθε χρόνο τον Ιούνιο γίνεται η γιορτή της Σχοινουσιώτικης φάβας που περιλαμβάνει περιπάτους στα φαβοχώραφα, μαγείρεμα φάβας σε μεγάλα καζάνια, έκθεση φωτογραφίας γλέντι και χορό.

Φέτος, η ένατη γιορτή της φάβας γιορτάστηκε μετά από 2 χρόνια διακοπής λόγω της πανδημίας, ο κόσμος ήταν διψασμένος για γλέντι, φάβα και χορό και έτσι υπολογίζεται ότι πάνω από 700 άτομα πέρασαν από το πανηγύρι. Με τα ποστάλια αλλά και με καΐκια, ιδιωτικά σκάφη και φουσκωτά, για χάρη της φάβας της Σχοινούσας, του Νίκου Οικονομίδη του μεγάλου Σχοινουσιώτη μουσικού και γλεντιστή και της Κυριακής Σπανού, κατέφθασαν από τα τριγύρω νησιά (Αμοργό,  Ηρακλειά, Κουφονήσια, Νάξο και Πάρο) κόσμος και κοσμάκης.

Το γλέντι ξεκίνησε στις 10 το βράδυ με το μοίρασμα του φαγητού και τελείωσε το πρωί στις 7.00, με την καμπάνα της εκκλησίας που καλούσε τον κόσμο για την Κυριακάτικη λειτουργία. Ο κόσμος ξαναθυμήθηκε τους μπάλους, τους μπαλαριστούς, τους συρτούς και τους ικαριώτικους χορούς. Οι εθελοντές και τα μέλη των δυο συλλόγων της Σχοινούσας, σύνολο περίπου 25 άτομα, διαχειρίζονταν με μεγάλη επιτυχία την απρόσμενη κοσμοσυρροή (κάτοικοι νησιού: 150, συμμετέχοντες στη γιορτή: 700).

Μια από τις πιο όμορφες στιγμές  του χορού ήταν όταν ο Γιώργος Κωβαίος, ο πατέρας των πέντε Κωβαίων (Αντώνη, Χρήστου, Δημήτρη, Άγγελου και Μανώλη) κοντά στα 90 χόρεψε με την εγγονή του Ποθητή έναν συναρπαστικό μπάλο.

Διαβάστε περισσότερα για αυτή τη νόστιμη γιορτή πατώντας εδώ.

*Για την κυρά Ποθητή την παλαιότερη ταβέρνα στη Χώρα της Σχοινούσας διαβάστε εδώ.

**Για την παραδοσιακή κουζίνα των Μικρών Κυκλάδων διαβάστε εδώ.