«Ελλάδα 2.0»: Στην τελική ευθεία το μεγαλύτερο επενδυτικό και μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα των τελευταίων δεκαετιών
Στην τελική ευθεία βρίσκεται το Εθνικό Σχέδιο «Ελλάδα 2.0», το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), και αποτέλεσε, σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, όχι μόνο ένα πρωτόγνωρο επενδυτικό πρόγραμμα για τη χώρα, αλλά και έναν ολοκληρωμένο οδικό χάρτη μεταρρυθμίσεων για τον μετασχηματισμό του κράτους, της οικονομίας και της κοινωνίας.
Όπως τονίστηκε από τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο και τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αρμόδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Νίκο Παπαθανάση, κατά την παρουσίαση της προόδου υλοποίησης του προγράμματος στο Υπουργικό Συμβούλιο, έως σήμερα οι συνολικές εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονται σε 24,6 δισ. ευρώ, ενώ έχουν εκπληρωθεί 253 ορόσημα και στόχοι (συμπεριλαμβανομένου του αναθεωρημένου 8ου αιτήματος επιχορηγήσεων και του 7ου αιτήματος πληρωμής δανείων). Οι πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και τα εκταμιευμένα κεφάλαια δανείων ανέρχονται συνολικά σε 28,4 δισ. ευρώ.
Το αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, όμως, πηγαίνει πέρα από τον στόχο της απορρόφησης που επιτυγχάνεται, και αφορά εξίσου στον μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης σε μια σειρά τομέων πολιτικής, αναδεικνύοντας το εύρος των παρεμβάσεων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί σε ολόκληρη τη χώρα.
Σύμφωνα με το υπουργείο, κεντρικό σημείο αναφοράς στον σχεδιασμό τού «Ελλάδα 2.0» αποτέλεσε η έκθεση της επιτροπής υπό τον νομπελίστα οικονομολόγο Χριστόφορο Πισσαρίδη, την οποία ζήτησε η κυβέρνηση το 2020, με αντικείμενο τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, την αύξηση των εισοδημάτων και τον μετασχηματισμό του ελληνικού κράτους.
Η διαφορά με αντίστοιχες εκθέσεις του παρελθόντος ήταν ότι οι προτάσεις δεν έμειναν στο επίπεδο της διάγνωσης. Ενσωματώθηκαν στον σχεδιασμό του «Ελλάδα 2.0» και μετατράπηκαν σε συγκεκριμένες πολιτικές, μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα ορόσημα.
Η πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (Δεκέμβριος 2025) ενισχύει αυτή την εικόνα. Σύμφωνα με την ανεξάρτητη αποτίμησή του, από τις 525 συστάσεις της Έκθεσης Πισσαρίδη σε 23 πεδία δημόσιας πολιτικής, 432 (το 83%), είτε έχουν υλοποιηθεί είτε βρίσκονται σε διαδικασία υλοποίησης χάρη στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Όπως επίσης επισημαίνεται από το υπουργείο, το μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα του «Ελλάδα 2.0» είναι ήδη μετρήσιμο και έχει συμβάλει στη σύγκλιση της Ελλάδας με την ΕΕ σε κρίσιμους δείκτες που αποτελούσαν εξαρχής στόχους του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δηλαδή την πράσινη και ενεργειακή μετάβαση καθώς και την ψηφιοποίηση κράτους και οικονομίας. Ενδεικτικά αναφέρονται ως παραδείγματα τα ακόλουθα:
* Φορολογική συμμόρφωση: 489.370 διασυνδέσεις ταμειακών μηχανών και POS με την ΑΑΔΕ. Τα έσοδα από ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 13,1%, ή κατά 1,69 δισ. ευρώ, στο πρώτο εξάμηνο του 2026 έναντι του αντίστοιχου διαστήματος του 2025 ενώ το κενό ΦΠΑ -δηλαδή τα διαφυγόντα δημόσια έσοδα από μη πληρωμή ΦΠΑ- πλέον έχει συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 9% από 25% το 2019.
* Αγορά εργασίας: χάρη στις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης προστέθηκαν πάνω από 500.000 νέες θέσεις εργασίας στην ελληνική οικονομία, η γενική ανεργία όπως και η ανεργία νέων και γυναικών μειώθηκαν κατά 50%, ενώ η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας οδήγησε σε καταγραφή 4,5 εκατομμυρίων ωρών υπερωρίας στο πρώτο εξάμηνο του 2026 και πάνω από 7 εκατομμύρια το 2025, όταν το 2021 οι δηλωμένες ώρες υπερωρίας δεν υπερέβαιναν τις 1,7 εκατομμύριο ώρες.
* Ψηφιακό κράτος: η Ελλάδα από την 26η θέση μεταξύ 27 κρατών-μελών το 2019 έχει πλέον ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε κρίσιμους δείκτες ψηφιοποίησης του κράτους, των δικτύων 5G και της ψηφιακής υγείας.
* Gov.gr: οι 20 δημοφιλέστερες ψηφιακές υπηρεσίες δημιουργούν εκτιμώμενη εξοικονόμηση περίπου 312,2 εκατ. ευρώ, 62,5 εκατομμύρια λιγότερα φύλλα χαρτιού και 19,1 εκατομμύρια λιγότερες μετακινήσεις.
* Ενέργεια: χάρη στις επενδύσεις που έγιναν σε ΑΠΕ, διασυνδέσεις και δίκτυα, η Ελλάδα έχει πλέον χονδρική και λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ έχει γίνει πλέον καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας από καθαρός εισαγωγέας έως το 2024, γεγονός που συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας, αλλά και στην ενεργειακή μας ασφάλεια και ισχύ.
* Δικαιοσύνη: η εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη σε συνδυασμό με τις αλλαγές στην πολιτική και ποινική δικονομία, την εξωδικαστική επίλυση διαφορών και το σύνολο των δράσεων ψηφιοποίησης της δικαιοσύνης, έχουν οδηγήσει σε σημαντική επιτάχυνση στην έκδοση αποφάσεων με μείωση χρόνου κατά 50% στα πρωτοδικεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης και δείκτη εκκαθάρισης υποθέσεων πάνω από 100%, ενώ πλέον η Ελλάδα έχει μειώσει σε 4 από 7 τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου και συμπεριλαμβάνεται στις χώρες μέλη της ΕΕ που σημείωσαν και εφέτος πρόοδο σε όλες τις συστάσεις.
* Κτηματολόγιο: η κτηματογράφηση έχει φτάσει από 39% το 2019 στο 98,83%, με το 99% της χώρας να διαθέτει πλέον ΚΑΕΚ, ενώ ολοκληρώνεται η μετάβαση σε ένα ενιαίο ψηφιακό Κτηματολόγιο.
* Υγεία: το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» έχει ήδη οδηγήσει σε 6,86 εκατομμύρια προληπτικές εξετάσεις και 274.410 έγκαιρα ευρήματα, πάνω από το 50% των Ελλήνων έχουν εγγραφεί στον προσωπικό του γιατρό, η λίστα των εκκρεμών χειρουργείων έχει σε μεγάλο βαθμό εκκαθαριστεί χωρίς αναμονές άνω των 4 μηνών, ο ψηφιακός φάκελος ασθενούς είναι πλέον παραγωγικός και πάνω από 230 ανακαινίσεις έχουν ολοκληρωθεί σε δομές υγείας, νοσοκομεία και κέντρα υγείας, σε όλη τη χώρα.
* Εκπαίδευση: περισσότεροι από 39.000 διαδραστικοί πίνακες έχουν εγκατασταθεί σε όλες τις σχολικές μονάδες της χώρας από την Ε' Δημοτικού έως την Γ Λυκείου, ενώ 410.000 χρήστες έχουν εγγραφεί στο δωρεάν Ψηφιακό Φροντιστήριο.
* Αναπηρία: η πιλοτική δράση του προσωπικού βοηθού έγινε πλέον μόνιμη πολιτική του κράτους, μαζί με την ψηφιακή κάρτα αναπηρίας και το ειδικό πρόγραμμα λειτουργικής αναβάθμισης της κατοικίας ατόμων με αναπηρία.
Σημαντική είναι η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης και στη στήριξη της επιχειρηματικότητας και την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων. Μέσω των χαμηλότοκων επιχειρηματικών δανείων, των εγγυήσεων InvestEU, των επενδυτικών κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών και των στεγαστικών προγραμμάτων, το ΤΑΑ αναμένεται να κινητοποιήσει συνολικά επενδύσεις και χρηματοδοτήσεις ύψους 46,6 δισ. ευρώ, ενισχύοντας ουσιαστικά την αναπτυξιακή δυναμική της ελληνικής οικονομίας.
Συμπερασματικά, καταλήγει η ανακοίνωση του υπουργείου, το «Ελλάδα 2.0» αφήνει ως παρακαταθήκη όχι μόνο έργα, επενδύσεις και νέες υποδομές, αλλά και ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων που ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Η ολοκλήρωσή του σηματοδοτεί μια σημαντική εθνική επιτυχία και ένα νέο σημείο αναφοράς για τη δυνατότητα της χώρας να σχεδιάζει και να υλοποιεί σύνθετες πολιτικές με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Ο υπουργός Επικρατείας Α.Σκέρτσος, δήλωσε τα εξής: «Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι μια σημαντική εθνική επιτυχία, όχι μόνο γιατί η Ελλάδα αξιοποίησε έναν πρωτοφανή σε μέγεθος ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πόρο, αλλά κυρίως γιατί κατάφερε να ολοκληρώσει στην ώρα του ένα εξαιρετικά απαιτητικό και φιλόδοξο εθνικό σχέδιο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που βασίζεται στις επιδόσεις, με συγκεκριμένα ορόσημα, αυστηρά χρονοδιαγράμματα και διαρκή έλεγχο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το σημαντικότερο όμως είναι το τι αφήνει πίσω του το ”Ελλάδα 2.0”. Δεν αφήνει μόνο σημαντικά έργα και επενδύσεις. Αφήνει μεταρρυθμίσεις που αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας του κράτους, της οικονομίας και της κοινωνίας που ήδη σε πολλά πεδία έχει συγκλίνει αυτά τα χρόνια με την ευρωπαϊκή κανονικότητα. Ψηφιοποίηση, απλούστευση, φορολογική συμμόρφωση, ταχύτερη Δικαιοσύνη, σύγχρονο Κτηματολόγιο, ενεργειακή μετάβαση, πρόληψη στην υγεία, νέες δεξιότητες και καλύτερες υποδομές. Το γεγονός ότι η Ελλάδα ολοκληρώνει στην ώρα του ένα τόσο σύνθετο και απαιτητικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα έχει και μια ευρύτερη σημασία: αποδεικνύει ότι το ελληνικό κράτος μπορεί να θέτει φιλόδοξους στόχους, να τους μετατρέπει σε συγκεκριμένες δράσεις, να μετρά την πρόοδο και τελικά να παραδίδει αποτελέσματα. Αυτή είναι άλλη μια σημαντική παρακαταθήκη τού ”Ελλάδα 2.0”. Η μεγάλη πρόκληση από εδώ και πέρα είναι να διασφαλίσουμε ότι οι μεταρρυθμίσεις θα έχουν διάρκεια και θα συνεχίσουν να παράγουν αποτελέσματα πολύ μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου. Γιατί ο εκσυγχρονισμός της χώρας μας δεν έχει ημερομηνία λήξης και σίγουρα δεν σταματά με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Τώρα που πατάμε σε πιο γερά θεμέλια είναι η ώρα για να κάνουμε το επόμενο μεγάλο άλμα για μια πατρίδα ακόμη πιο ισχυρή, ασφαλή, ελεύθερη και συνεκτική».
Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, τόνισε: «Το ”Ελλάδα 2.0” αποτελεί τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή παρέμβαση που υλοποιήθηκε στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Μέσα από επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που εξελίσσονται παράλληλα, ενισχύουμε την ανθεκτικότητα της οικονομίας και των υποδομών, δημιουργούμε περισσότερες ευκαιρίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, δημιουργούμε περισσότερες θέσεις εργασίας για όλους. Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά σε κάθε τομέα: στην υγεία, την παιδεία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη μετάβαση, τις υποδομές, την αγροτική παραγωγή και την κοινωνική πολιτική. Την ίδια στιγμή, προχωρούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις που εκσυγχρονίζουν το κράτος, απλοποιούν τις διαδικασίες, ενισχύουν τη διαφάνεια και βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών. Η επιτυχία του Ταμείου Ανάκαμψης δεν μετριέται μόνο από τους πόρους που απορροφήθηκαν ή τα έργα που υλοποιούνται, αλλά κυρίως από το μόνιμο αναπτυξιακό και μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα που αφήνει πίσω του. Το ”Ελλάδα 2.0” αποτελεί πλέον μια ισχυρή παρακαταθήκη για την πατρίδα και ένα σταθερό θεμέλιο για τη συνέχιση της ανάπτυξης και την μετατροπή της οικονομικής μεγέθυνσης σε μόνιμο κοινωνικό μέρισμα, και τα επόμενα χρόνια».
Η γενική γραμματέας Συντονισμού, αρμόδια για το μεταρρυθμιστικό σκέλος του ταμείου ανάκαμψης, Εύη Δραμαλιώτη, δήλωσε: «Αισθανόμαστε ιδιαίτερη ικανοποίηση και υπερηφάνεια, καθώς μέσα στις επόμενες ημέρες το μεταρρυθμιστικό σκέλος του Σχεδίου θα έχει ολοκληρωθεί πλήρως επαυξημένο ως προς τον αρχικό του σχεδιασμό, με σημαντικές θεσμικές και διαρθρωτικές αλλαγές που μένουν ως παρακαταθήκη για το μέλλον, όπως η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, η εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη, η καθολική επέκταση του προγράμματος "Προσωπικός Βοηθός" για τα άτομα με αναπηρία, καθώς και τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη Βιομηχανία. Η κατάκτηση αυτού του στόχου συνιστά μια σημαντική κατάκτηση για τη χώρα, καθώς οι διαρθρωτικές αλλαγές που πετύχαμε θα συνεχίσουν να παράγουν υπεραξία τα επόμενα χρόνια προς όφελος των πολιτών, της οικονομίας και των θεσμών. Ταυτόχρονα, μέσα από τη διαχείριση ενός τόσο σύνθετου προγράμματος, η ελληνική δημόσια διοίκηση απέκτησε πολύτιμη τεχνογνωσία στον σχεδιασμό και την υλοποίηση απαιτητικών μεταρρυθμίσεων με αυστηρά χρονοδιαγράμματα, σαφή ορόσημα και μετρήσιμα αποτελέσματα».
Τέλος, ο διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ανάκαμψης Ορέστης Καβαλάκης, ανέφερε: «Το ”Ελλάδα 2.0” αποτελεί μια πρωτόγνωρη άσκηση σχεδιασμού και υλοποίησης δημόσιων πολιτικών, συνδυάζοντας επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα αντανακλά τη συστηματική συνεργασία των υπουργείων, των φορέων υλοποίησης αλλά και του ιδιωτικού τομέα, που είχε καθοριστικό ρόλο τόσο ως ανάδοχος στην υλοποίηση χιλιάδων έργων όσο και ως επενδυτής μέσω της δανειακής δράσης και των λοιπών χρηματοδοτικών εργαλείων του Ταμείου. Το Ταμείο Ανάκαμψης βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωσή του και το σύνολο των εμπλεκόμενων φορέων εργάζονται εντατικά για την έγκαιρη υποβολή των τελικών αιτημάτων πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος είναι η πλήρης αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου ευρωπαϊκού πόρου και η έγκαιρη εισροή των προβλεπόμενων χρηματοδοτήσεων στην ελληνική οικονομία, ώστε να μεγιστοποιηθεί το αναπτυξιακό αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης σε ολόκληρη τη χώρα».
17°
