«Μένουν 6 ευρώ»: Γιατί η Αθήνα είναι μία από τις πιο δύσκολες πόλεις για να ζήσεις από τον μισθό σου

Η Αθήνα δεν είναι η ακριβότερη πρωτεύουσα της Ευρώπης. Είναι όμως μία από τις πιο ακριβές σε σχέση με τον μισθό των κατοίκων της.

Κρατήστε ένα νούμερο: Έξι ευρώ. Τόσα απομένουν στον μέσο κάτοικο της πόλης όταν έχει πληρώσει το νοίκι, το ρεύμα, τα κοινόχρηστα, άλλους λογαριασμούς, το σούπερ μάρκετ, τη μηνιαία κάρτα μετακίνησης και όσα χρειάζεται ένας ενήλικας για να ζει με στοιχειώδη αξιοπρέπεια.

Τι προκύπτει από τα στοιχεία; Κόστος ζωής 1.151 ευρώ τον μήνα, μέσος καθαρός μισθός 1.157 ευρώ. Η διαφορά δεν φτάνει ούτε για ένα γεύμα σε ταβέρνα.

Το νούμερο προκύπτει από ανάλυση της TradingPedia, η οποία συγκρίνει 37 ευρωπαϊκές πρωτεύουσες με δεδομένα κόστους ζωής από το Expatistan και μισθολογικά στοιχεία από το Numbeo. 

Η μεθοδολογία υπολογίζει ένα βασικό μηνιαίο καλάθι διαβίωσης -τρόφιμα, στέγη με λογαριασμούς και ίντερνετ, μετακίνηση, είδη προσωπικής φροντίδας, ψυχαγωγία- και το αντιπαραβάλλει με τον τοπικό μέσο μισθό. Το ζητούμενο δεν είναι ποια πόλη είναι ακριβή, αλλά ποια είναι προσιτή για όποιον ζει μέσα σε αυτήν.

Σε αυτή τη λίστα η Αθήνα βγαίνει τρίτη από το τέλος, λίγο πάνω από τη Λισαβόνα και τα Τίρανα.

Πριν προχωρήσουμε, ένα disclaimer: Καμία διαδικτυακή βάση δεν είναι επίσημη στατιστική υπηρεσία, θα επανέλθουμε σε αυτό. Το ενδιαφέρον όμως είναι τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία όταν μπουν δίπλα.

Το φθηνό νοίκι που… δεν είναι φθηνό

Η στέγη στην Αθήνα υπολογίζεται στα 685 ευρώ τον μήνα για επιπλωμένο στούντιο 45 τετραγωνικών, μαζί με λογαριασμούς και ίντερνετ. Σε απόλυτους αριθμούς είναι από τα χαμηλότερα ποσά της έρευνας. Στη Βαρσοβία το ίδιο πακέτο κοστίζει περίπου 1.300 ευρώ, στη Λισαβόνα 1.226, στη Ρώμη 1.121.

Εδώ ακριβώς κρύβεται η παγίδα κάθε σύγκρισης που κοιτάζει μόνο τιμές.

Τα 685 ευρώ της Αθήνας απορροφούν σχεδόν το 60% ενός μέσου μισθού, περί τα 1.157 ευρώ. Στις Βρυξέλλες ένα αντίστοιχο διαμέρισμα κοστίζει 894 ευρώ, δηλαδή 209 ευρώ ακριβότερα, αλλά αντιστοιχεί μόλις στο 30,4% του τοπικού μισθού των 2.945 ευρώ.

Ο κάτοικος των Βρυξελλών πληρώνει ακριβότερο νοίκι και, αφού καλύψει το σύνολο των μηνιαίων δαπανών του, του περισσεύουν 1.502 ευρώ. Ο Αθηναίος πληρώνει φθηνότερο νοίκι και, με την ίδια αφαίρεση, του μένουν έξι.

Εδώ είναι ο πυρήνας του προβλήματος: Οι τιμές της Αθήνας πλησίασαν την ευρωπαϊκή πραγματικότητα πολύ περισσότερο απ' όσο οι μισθοί.

Η ψυχαγωγία υπολογίζεται (στενά…) στα 249 ευρώ τον μήνα, από τα υψηλότερα ποσά της Νότιας Ευρώπης. Μέσα σε αυτά μετρώνται δύο βραδιές με φαγητό έξω, εισιτήρια για σινεμά και θέατρο, ένας καφές, ένα ποτό και η μηνιαία συνδρομή στο γυμναστήριο. Δεν για πολυτέλεια μα για τη στοιχειώδη δυνατότητα ενός εργαζόμενου να συμμετέχει στην κοινωνική ζωή της πόλης όπου ζει.

Η Σόφια

Η πιο δυσάρεστη σύγκριση της έρευνας δεν αφορά τη Ζυρίχη ή το Άμστερνταμ, αλλά τη Σόφια. Στη βουλγαρική πρωτεύουσα το επιπλωμένο στούντιο με τους λογαριασμούς κοστίζει 504 ευρώ, δηλαδή 181 ευρώ λιγότερα από την Αθήνα. Ο μέσος μισθός που χρησιμοποιείται στη σύγκριση είναι 1.431 ευρώ, δηλαδή 274 ευρώ περισσότερα από τον αθηναϊκό.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ο κάτοικος της Σόφιας δίνει το 35,2% του εισοδήματός του για στέγη και η πόλη μπαίνει στην ευρωπαϊκή πεντάδα των πιο προσιτών πρωτευουσών για ενοικιαστές, δίπλα στη Στοκχόλμη και τη Βέρνη. Σημειώνεται ότι οι πλούσιες πρωτεύουσες τα καταφέρνουν επειδή έχουν υψηλούς μισθούς – η Σόφια επειδή διατηρεί χαμηλά ενοίκια.

Η Αθήνα, πάλι, δεν έχει ούτε τους μισθούς του Βορρά ούτε τα ενοίκια της Σόφιας.

Το Βελιγράδι βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά. Ο μέσος μισθός υπολογίζεται στα 1.084 ευρώ, χαμηλότερα από την Αθήνα, αλλά η στέγη απορροφά το 61,5%, ποσοστό που τοποθετεί τη σερβική πρωτεύουσα ανάμεσα στις πέντε χειρότερες της Ευρώπης ως προς τη σχέση στέγης και εισοδήματος.

Η Νοτιοανατολική Ευρώπη όχι μόνο δεν είναι φθηνή, είναι φτωχή.

Το μοτίβο του Νότου

Η Λισαβόνα είναι η ακραία εκδοχή του ίδιου φαινομένου. Οι μισθοί που χρησιμοποιεί η έρευνα για την πορτογαλική πρωτεύουσα, στα 1.343 ευρώ, είναι υψηλότεροι από τους αντίστοιχους της Αθήνας. Το κόστος ζωής όμως φτάνει τα 1.631 ευρώ, δηλαδή στο 121,4% του εισοδήματος. Το ενοίκιο μόνο του απορροφά πάνω από το 91% του μισθού, πριν μπει στην εξίσωση οτιδήποτε άλλο.

Και η επιδείνωση ήταν απότομη. Μέσα σε έναν χρόνο το κόστος στέγασης ανέβηκε από 991 στα 1.226 ευρώ, ανεβάζοντας τις συνολικές δαπάνες από το 111,6% στο 121,4% του μέσου εισοδήματος.

Η Ρώμη ακολουθεί το ίδιο μονοπάτι, από 83,6% σε 93,5% μέσα σε έναν χρόνο, με το κόστος στέγασης να περνά από τα 948 στα 1.121 ευρώ. Στα Τίρανα έχουν μέσο μισθό 760 ευρώ και κόστος ζωής 853, δηλαδή μόνιμο έλλειμμα 93 ευρώ τον μήνα. Η Βαρσοβία αφήνει στον κάτοικό της περίπου 74 ευρώ.

Η ίδια η έρευνα αποδίδει την πίεση σε διαφορετικά αίτια κατά περίπτωση, στη Λισαβόνα στη ζήτηση από ψηφιακούς νομάδες και διεθνείς εργαζόμενους, στο Άμστερνταμ σε μια στεγαστική έλλειψη δεκαετιών και στον τουρισμό.

Ο μέσος μισθός δεν είναι ο μισθός κανενός

Το πιο ευάλωτο νούμερο ολόκληρης της σύγκρισης είναι ο ελληνικός μέσος μισθός 1.157 ευρώ (καθαρά), γιατί προέρχεται από βάση που στηρίζεται σε καταχωρίσεις χρηστών. 

Αξίζει να ελεγχθεί απέναντι στα επίσημα στοιχεία. Η ετήσια έκθεση της ΕΡΓΑΝΗ για το 2025 δίνει μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα 1.516 ευρώ μικτά, από 1.478 ευρώ το 2024, με το μερίδιο της πλήρους απασχόλησης να ανεβαίνει στο 78,5% και την ανεργία να υποχωρεί στο 7,5% τον Δεκέμβριο, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008.

Με αναγωγή, οι μικτές αποδοχές 1.516 ευρώ μοιρασμένες σε δεκατέσσερις μισθούς αντιστοιχούν σε καθαρό μηνιαίο ποσό της τάξης των 1.170 ευρώ. Το εύρημα της διαδικτυακής έρευνας, με άλλα λόγια, κινείται στο ίδιο πεδίο με την επίσημη εικόνα.

Το πρόβλημα είναι αλλού. Ο μέσος μισθός δεν περιγράφει τον τυπικό εργαζόμενο. Τον ανεβάζουν τα υψηλά κλιμάκια. Σύμφωνα με την ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ πάνω στα ίδια στοιχεία, το 2024 σχεδόν οι μισοί μισθωτοί, το 46,3%, αμείβονταν με λιγότερα από 1.000 ευρώ μικτά, και τα δύο τρίτα με λιγότερα από 1.200.

Ο διάμεσος μισθός, δηλαδή εκείνος που χωρίζει τους εργαζόμενους στη μέση, βρισκόταν λίγο πάνω από τα 1.000 ευρώ μικτά. Τα στοιχεία του 2025 βελτιώνονται, αλλά η τάξη μεγέθους παραμένει: σχεδόν ένας στους τέσσερις μισθωτούς αμείβεται σήμερα με 1.001 έως 1.200 ευρώ.

Αν κάνει κανείς την ίδια αναγωγή για τον διάμεσο και όχι για τον μέσο μισθό, το καθαρό μηνιαίο ποσό πέφτει γύρω στα 950 ευρώ. Το κόστος ζωής στην Αθήνα ανά μήνα, θυμίζουμε, υπολογίζεται στα 1.151 ευρώ.

Για τον μέσο εργαζόμενο περισσεύουν έξι ευρώ. Για τον τυπικό εργαζόμενο όχι μόνο δεν περισσεύουν, αλλά λείπουν πολύ περισσότερα.

Τι λέει ο ΟΟΣΑ

Στο πρώτο τρίμηνο του 2026, το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε κατά 3,6% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Ήταν η μεγαλύτερη πτώση ανάμεσα στις 21 χώρες με διαθέσιμα στοιχεία. Δεύτερη χειρότερη η Αυστρία, με 2,8%.

Την ίδια περίοδο, στο σύνολο του ΟΟΣΑ το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά αυξήθηκε κατά 0,2%. Σε 13 από τις 21 χώρες καταγράφηκε άνοδος και σε οκτώ πτώση. 

Υπάρχει όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια. Ένα τρίμηνο νωρίτερα η Ελλάδα βρισκόταν στο ακριβώς αντίθετο άκρο. Το τελευταίο τρίμηνο του 2025 το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών είχε αυξηθεί κατά 3,3%, από πτώση 1,3% το αμέσως προηγούμενο, μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις ολόκληρου του ΟΟΣΑ.

Η ακολουθία είναι: -1,3%, +3,3%, -3,6%. Και τα δύο ακραία τρίμηνα κινούνται από το ίδιο στοιχείο, το καθαρό εισόδημα από περιουσία.

Ο ΟΟΣΑ αποδίδει την ελληνική πτώση του πρώτου τριμήνου κυρίως σε μειώσεις του καθαρού εισοδήματος από περιουσία και των κοινωνικών παροχών. Δεν σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος έχασε 3,6% του μισθού του. Σημαίνει ότι, συνολικά, η πραγματική οικονομική δυνατότητα των νοικοκυριών υποχώρησε.

Ο συγκεκριμένος δείκτης έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συζήτηση περί ακρίβειας ακριβώς επειδή δεν μετρά ούτε το ΑΕΠ ούτε τις ονομαστικές αυξήσεις. Μετρά το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών σε πραγματικούς όρους, αφού ληφθούν υπόψη οι τιμές, και περιλαμβάνει μισθούς, εισόδημα από αυτοαπασχόληση, συντάξεις, κοινωνικές παροχές και εισοδήματα από επενδύσεις, μείον φόρους και εισφορές.

Η άλλη άκρη

Στην κορυφή της προσιτότητας το μοτίβο αντιστρέφεται. Οι Βρυξέλλες είναι πρώτες, με κόστος ζωής 1.444 ευρώ που αντιστοιχεί στο 49% του μέσου μισθού.

Η Κοπεγχάγη δεύτερη: 2.119 ευρώ έξοδα, 4.204 ευρώ μισθός, 50,4%. Η Βέρνη τρίτη, παρότι είναι ταυτόχρονα η δεύτερη ακριβότερη πρωτεύουσα της Ευρώπης σε απόλυτους αριθμούς, με κόστος 3.244 ευρώ και εισόδημα 6.424.

Στον μέσο κάτοικό της μένουν περίπου 3.180 ευρώ, ποσό μεγαλύτερο από τον συνολικό μηνιαίο προϋπολογισμό των περισσότερων ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Ακολουθούν το Λουξεμβούργο και η Στοκχόλμη.

Το Λονδίνο παραμένει η ακριβότερη πόλη της ηπείρου, με κόστος 3.611 ευρώ και τη στέγη μόνη της στα 2.459. Στον αντίποδα, το φθηνότερο καλάθι βρίσκεται στο Σεράγεβο, στα 584 ευρώ.

Οι οικογένειες

Για νοικοκυριά τεσσάρων ατόμων με δύο μισθούς η εικόνα δεν αλλάζει, απλώς μεγεθύνεται. Στην Αθήνα οι δαπάνες απορροφούν το 82,3% του συνδυασμένου εισοδήματος. Χειρότερα βρίσκονται μόνο η Λισαβόνα, με 95,8%, και τα Τίρανα, με 89%. Στη Ρώμη το ποσοστό είναι 72,4%, στη Βαρσοβία 76,8%.

Στη Βέρνη, την ίδια στιγμή, μια τετραμελής οικογένεια ξοδεύει το 33,8% όσων βγάζει και της περισσεύουν πάνω από 8.500 ευρώ τον μήνα. Στην Κοπεγχάγη το αντίστοιχο υπόλοιπο φτάνει τα 4.734 ευρώ.

Τι δείχνουν οι μετρήσεις

Καμία από αυτές τις μετρήσεις δεν μετρά το ίδιο πράγμα. Η TradingPedia δίνει μια «φωτογραφία» της σχέσης τιμών και μισθών σε 37 πρωτεύουσες, με δεδομένα που στηρίζονται σε καταχωρίσεις χρηστών και με ένα καλάθι που προϋποθέτει συγκεκριμένες καταναλωτικές επιλογές. 

Η ΕΡΓΑΝΗ δίνει μικτές αποδοχές πανελλαδικά, όχι καθαρές και όχι αθηναϊκές. Ο ΟΟΣΑ και η Κομισιόν μετρούν ολόκληρη τη χώρα και τους εθνικούς λογαριασμούς, όχι μια πόλη. Και όποιος έχει ιδιόκτητο σπίτι βρίσκεται σε εντελώς διαφορετική θέση από κάποιον που ψάχνει διαμέρισμα σήμερα.

Δείχνουν όμως όλες προς την ίδια κατεύθυνση. Κι εκεί βρίσκεται η ουσία της συγκεκριμένης μέτρησης. Δεν περιγράφει τον μήνα κάθε νοικοκυριού, αλλά το κόστος για όποιον μετακομίζει, φεύγει από το πατρικό, χωρίζει, γυρίζει από το εξωτερικό ή απλώς προσπαθεί να σταθεί μόνος του. Δηλαδή εκείνους που μια πόλη χρειάζεται για να μη γεράσει.

Το πρόβλημα της Αθήνας δεν είναι ότι ακρίβυνε, αλλά ότι οι τιμές της απομακρύνθηκαν από τις δυνατότητες των ανθρώπων που πρέπει να ζήσουν μέσα σε αυτήν.