Πώς η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η αποχή και η υποβάθμιση της δημόσιας ζωής δοκιμάζουν τη δημοκρατία στην Ελλάδα.
Σαν άλλη ορχιδέα, η Δημοκρατία είναι ένα όμορφο μα και ευαίσθητο, εύθραυστο και ευάλωτο πολίτευμα, που απαιτεί την προσήκουσα περιποίηση και φροντίδα- γεωπόνων και κηπουρών η μια, πολιτών και θεσμών η άλλη.
Άλλο κοινό τους γνώρισμα είναι ότι είναι αμφότερες πολύτιμες. Απόδειξη αυτού, η ίδια η απόδειξη του ανθοπωλείου για τη μια, το βαρύ τίμημα που πληρώσαμε για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974 από την άλλη: η απώλεια σχεδόν της μισής Κύπρου.
Παρά τη φαινομενικά εύρυθμη λειτουργία της κατά τις τελευταίες δεκαετίες, με την (καθόλου δεδομένη σε πρωθύστερους καιρούς) ομαλή διεξαγωγή των εκλογών και την επακόλουθη εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, εσχάτως παρατηρούνται αρκετές αρρυθμίες. Προεξάρχον σύμπτωμα των αρρυθμιών αυτών αποτελεί το διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό αποχής των πολιτών από την πεμπτουσία και την ιερότερη στιγμή των δημοκρατικών διαδικασιών, τις εκλογές, αποχή που στις επόμενες εθνικές αναμένεται να αγγίξει- ή ακόμα και να υπερβεί- το ήμισυ.
Αναμφίβολα όχι απλά ένα ηχηρό ράπισμα στο κύρος της Δημοκρατίας, αλλά και ένα πλήγμα και μια ουσιαστικά έμμεση ηθική απονομιμοποίηση του αποτελέσματος των εκλογών.
Τι την καθιστά μη- ελκυστική για τους σύγχρονους ψηφοφόρους της χώρας που τη γέννησε;
Παρά το εντυπωσιακό παρουσιαστικό της, η ορχιδέα φημίζεται για την ευκολία με την οποία μαραίνεται. Για να προληφθεί αυτό, το απαιτητικό, «φιλήδονο» μονοκοτυλήδονο χρειάζεται 3 βασικά πράγματα: νερό, φως, ενίοτε και λίγο λίπασμα.
Ξεκινώντας από τον πρώτο πολίτη της χώρας, τι σήμα εκπέμπεται στην κοινωνία όταν ως τέτοιος επιλέγεται κάποιος με μηδαμινά επαγγελματικά και κοινωνικά ένσημα και εύσημα και με αποκλειστικό κριτήριο την κομματική του πίστη και συνέπεια; Ένας άνθρωπος που παρότι γαλουχήθηκε παιδιόθεν στα στενά κομματικά πλαίσια και ανδρώθηκε εντός της Βουλής, όταν κλήθηκε να ασκήσει το (πρακτικά μοναδικό) καθήκον του, να κάνει μια εθιμοτυπική δήλωση για την 25η Μαρτίου, φάνηκε εντελώς απροπαρασκεύαστος, κάνοντας απανωτά σαρδάμ και μπερδεύοντας το 1821 με το… 1981;!
Σ’ ό,τι αφορά την κυβέρνηση, τι εμπιστοσύνη μπορούν να εμπνέουν στην κοινωνία υπουργοί που επιχειρούν να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα, ερμηνεύοντας όρους όπως το «χεράτα» κατά το δοκούν και που συναγελάζονται ανερυθρίαστα με τύπους του υπόκοσμο (βλ. «φραπέδες», «χασάπηδες» και «Πόπες- Φεράρες») ουσιαστικά νομιμοποιώντας τους;
Σε επίπεδο κομμάτων, δίνει καλό παράδειγμα στην κοινωνία ένα κόμμα που παρότι οι εξελίξεις το έχουν ξεπεράσει, αρνείται να διαλυθεί όχι επειδή εξακολουθεί να εκφράζει κοινωνικές ανάγκες- σκοπός για τον οποίο κανονικά υφίστανται τα κόμματα- αλλά για να συνεχίσει να λαμβάνει την (αθρόα) κρατική επιδότηση;
Τι σήμα εκπέμπει ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης όταν επί δεκαετίες νοικιάζει στο Δημόσιο ακίνητα (έναντι αδρού τιμήματος, που έρχεται να προστεθεί στους διόλου ευκαταφρόνητους μισθούς που λάμβανε το ίδιο διάστημα από το ευρωκοινοβούλιο) ως αν να μην υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων, ενώ παράλληλα στο πόθεν έσχες του λησμόνησε να δηλώσει τραπεζικούς λογαριασμούς που διατηρεί στην αλλοδαπή;
Και τέλος, ποιο μήνυμα στέλνει στην κοινωνία ένας πρωθυπουργός που λαμβάνει ετησίως αγροτικές επιδοτήσεις λίγων χιλιάδων ευρώ- ως αν να τις είχε ανάγκη και ως αν να μην μπορούσε να τις διαθέσει για συμβολικούς σε κάποιο ευαγές ίδρυμα (ή για προσωπικούς του επικοινωνιακούς λόγους προς γεωργική έρευνα)- από το «ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε και ό,τι αρπάξουμε… γενικότερα» ως στάση ζωής;
(Επι-) Ζούνε έτσι οι δημοκρατίες;
«Φως, περισσότερο φως»
Ό,τι είναι ο ήλιος για την ορχιδέα, είναι η διαφάνεια για τη Δημοκρατία.
Πόση από δαύτη διαθέτει μια κοινωνία η οποία αμείβει αδρά (συγκριτικά με τις υπόλοιπες επαγγελματικές ομάδες) σχετικά πολλούς (συγκριτικά με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε.) δικαστικούς λειτουργούς και παρ’ όλ’ αυτά έχει το δεύτερο βραδύτερο χρόνο απονομής Δικαιοσύνης στην Ε.Ε. (μας περνά μόνο η Μάλτα), ο οποίος ενίοτε ξεπερνά ακόμα και τη δεκαετία (η υπόθεση Ζίμενς παρεγράφη λόγω παρέλευσης της δικασίμου!);
Συνιστά φως ή σκότος αυτή η (εν τοις πράγμασι) αρνησιδικία;
Πόση διαφάνεια μπορεί να ισχυριστεί πως έχει μια χώρα που μετά από μισό αιώνα πλουσιοπάροχων ευρωπαϊκών επιδοτήσεων διολισθαίνει και υποβαθμίζει διαρκώς την καθημερινότητα και τις συνθήκες ζωής των πολιτών της, στερούμενη πλέον βασικών αγαθών, όπως πόσιμου νερού (!) στην Αίγινα, αξιοπρεπών δημοσίων συγκοινωνιών (βλ. σιδηροδρόμους και μη- εκτέλεση του ¼ εκ των προγραμματισμένων δρομολογίων των Μ.Μ.Μ. στην Αθήνα) και αντίστοιχων υπηρεσιών Υγείας και Παιδείας: γνωρίζει κανείς πού κατέληξαν οι επιδοτήσεις αυτές;
Το «λίπασμα» της Δημοκρατίας είναι φυσικά η Παιδεία: η λειτουργία της επαφίεται αφενός στον πατριωτισμό, αφετέρου στην καλλιέργεια ολοκληρωμένων πολιτών, με γνώσεις σφαιρικές και γόνιμη σκέψη, οι οποίοι διαθέτουν τα κατάλληλα μορφωτικά εχέγγυα που τους επιτρέπουν να ανταπεξέρχονται στις δυσκολίες της ζωής και να αντιλαμβάνονται εγκαίρως ενδεχόμενους κινδύνους, γνωρίζοντας παράλληλα τη δέουσα αντιμετώπισή τους.
Όσο και αν διατείνεται η (εκάστοτε) Κυβέρνηση ότι μεριμνά για την επιμόρφωση των τέκνων μας, οι κάκιστες επιδόσεις των ελληνόπουλων στους διαγωνισμούς της P.I.S.A. απλά επιβεβαιώνουν αυτό που αντιλαμβανόμαστε καθημερινά εμείς οι λίγο μεγαλύτεροι (και που εμφατικά και επιτυχώς έθεσε σχετικά πρόσφατα η Κα Μ. Ευθυμίου, συγκρίνοντας τις γνώσεις των αποφοίτων Δημοτικού παλιότερα με τις αντίστοιχες αυτών ενός Λυκείου σήμερα, κλείνοντας υπέρ των πρώτων): παράγουμε στρατιές κατ’ επίφαση «αριστούχων»- λειτουργικά αναλφάβητων στην πραγματικότητα- με δεξιότητες που ελάχιστα άπτονται των προσωπικών τους, αλλά και των αναγκών της κοινωνίας και της αγοράς εργασίας.
Μελλοντικούς πολίτες ευεπίφορους στο λαϊκισμό, τις εύκολες λύσεις και τη συνωμοσιολογία, δηλαδή.
Παράσιτα: ο δάκος και η μουχρίτσα
Όπως όλα τα φυτά, έτσι και η ορχιδέα κινδυνεύει από αρκετά παράσιτα, ζωύφια δηλαδή που παρεισφρύουν στο φύλλωμά της κατατρώγοντάς το.
Κατ’ αντιστοιχία, στη χώρα μας ευδοκιμούν και λαθροβιούν αρκετά σαπρόφυτα, τα οποία απομυζούν τα οφέλη που τους παρέχει η Δημοκρατία, ξιφουλκώντας όμως παράλληλα εναντίον της.
Ανερμάτιστοι ψηφοθήρες, πατριδοκάπηλοι λαϊκιστές, έμποροι πίστης («εν τούτω Νίκα»), ελπίδας («για τη Δημοκρατία», τι ειρωνεία!) και τρέλας («πώς είπατε;»), επιτήδειοι που πουλάνε (μεταξύ της λοιπής πραμάτειας τους π.χ. κηραλοιφών) εύκολες λύσεις σε αφελείς, μισαλλόδοξοι, εχθροπαθείς λαϊκιστές (πόσο πιθανό είναι άραγε να φταίνε για όλα μας τα δεινά οι γάμοι ομόφυλων, οι ρομά και οι μετανάστες;), ιδεοληπτικοί -κολλημένοι στη Ρωσία του 1917- και εγωπαθείς συνωμοσιολόγοι βυσσοδομούν πάνω στο κορμί της αθωράκιστης, απροστάτευτης Δημοκρατίας μας: πόσο ν’ αντέξει η κακομοίρα;
Ζιζανιοκτόνα
Τις τελευταίες (αρκετές, πια) δεκαετίες η ελληνική κοινωνία έχει υποστεί αλλεπάλληλες διαψεύσεις των εξαγγελιών του πολιτικού συστήματος περί εκσυγχρονισμού, επανίδρυσης του Κράτους, πράσινης ανάπτυξης, Ζαππείων (Ι, ΙΙ, οσονούπω και ΙΙΙ), νταουλιών, ζουρνάδων και ανάπτυξης μ’ ένα νόμο- σ’ ένα άρθρο και εσχάτως περί επιτελικού Κράτους των αρίστων. Αντί όλων αυτών, η κοινωνία γνώρισε τελικά τη μαζική φτωχοποίηση, τη γενικευμένη οπισθοδρόμηση, την οικονομική ύφεση και τη μαζική φυγή της νεολαίας της προς τις τέσσερις γωνιές του πλανήτη.
Συνεπεία όλων αυτών, η Δημοκρατία έχει πλέον περιπέσει σε ανυποληψία και έχει (εξ-) ευτελιστεί, ταυτιζόμενη με τη μικροπολιτική, το συντεχνιασμό, τη στυγνή κομματοκρατία και το πελατειακό Κράτους και θεωρούμενη εν πολλοίς η κύρια υπαίτια της συνολικής μας παρακμής.
…Σαν ορχιδέα που έμεινε απότιστη και αφώτιστη να μαραζώσει μες τη γλάστρα.
Μέσα σε αυτό το ζοφερό σκηνικό, είναι λογικό η ελληνική κοινωνία να αισθάνεται απηυδησμένη και να αναζητεί εναλλακτικές.
Όμως προς Θεού: επουδενί αυτές οι εναλλακτικές δεν μπορεί (και δεν πρέπει) να είναι επιλογές που θέτουν εν αμφιβόλω «το χειρότερο πολίτευμα, αν εξαιρέσουμε όλα τα υπόλοιπα»- κατά Τσώρτσιλ. Διότι εν αντιθέσει με άλλα, αυταρχικά καθεστώτα -σαν αυτά εξ ανατολών της Ε.Ε., με τα οποία ανοιχτά φλερτάρουν νεοπαγείς σχηματισμοί που υποτίθεται πως δημιουργήθηκαν για να φέρουν «την ελπίδα για τη Δημοκρατία»- μόνο η Δημοκρατία έχει το προνόμιο να μπορεί να αυτοϊάται και να επουλώνει από μόνη της τις πληγές της δια των ορθών επιλογών των πολιτών.
Αυτό που λείπει από τη χώρα μας σήμερα είναι να γίνουμε περισσότερο Ευρώπη (και όχι Μ. Ανατολή, με το ρόλο των μουλάδων να παίζουν ιερομόναχοι ή Ευρασία), με περισσότερη διαφάνεια (και όχι το πνευματικό και πολιτικό σκότος που επικρατεί πέραν των ανατολικών συνόρων της Ε.Ε.), περισσότερη ελευθερία, την οποία μας στερεί η παρούσα κυβέρνηση σε πολιτικό - βλ διολίσθησή μας στη διεθνή κατάταξη στο Κράτος Δικαίου- όσο και οικονομικό επίπεδο- 50οί μεταξύ 69 χωρών σε δυσκολία στο επιχειρείν, σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ (Ιούνιος ’26).
Μόνο η κοινωνία μπορεί να σώσει την κοινωνία
Αναγκαία συνθήκη για να συμβούν όλα αυτά είναι η πεφωτισμένη μειοψηφία της δημιουργίας, της παραγωγής, της εξωστρέφειας και της καινοτομίας, που σαφέστατα υφίσταται εντός και εκτός συνόρων -σαν άλλη, νέα Φιλική Εταιρία- ν’ αναλάβει δράση: αρχικά να δικτυωθούν γόνιμα μεταξύ τους, κατόπιν να συντονιστούν και τέλος να διεκδικήσουν τη μετατροπή μας επιτέλους σε μια κανονική, δυτικού τύπου, αστική, φιλελεύθερη Δημοκρατία… που θα ‘ναι όμορφη και ελκυστική σαν ανθισμένη ορχιδέα: ζητείται κατάλληλος κηπουρός!
Η κρισιμότητα των στιγμών δεν επιτρέπει ούτε παραλυτικές ισορροπίες ούτε φαινομενικά ανώδυνους συμψηφισμούς που θα κοστίσουν πολύ ακριβά στο άμεσο μέλλον.
Η αναβίωση της πλειοδοσίας παροχών δεν αποτελεί απλώς προεκλογικό φαινόμενο· αποκαλύπτει ότι τα βαθύτερα αντανακλαστικά του μεταπολιτευτικού λαϊκισμού παραμένουν πολιτικά ενεργά.
17°
