Από την Πυθία στους αλγορίθμους: Η Ofrit Liviatan στους 4ους Δελφικούς Διαλόγους

Στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής διεθνούς εξωστρέφειας που παρουσίασε πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών σε ειδική εκδήλωση στην Αθηναϊκή Λέσχη, οι Δελφοί φιλοδοξούν να επανασυσταθούν ως ένας σύγχρονος τόπος παγκόσμιου διαλόγου για τα μεγάλα ζητήματα της εποχής μας. Μεταξύ των νέων πρωτοβουλιών που ανακοινώθηκαν περιλαμβάνονται η δημιουργία του Διεθνούς Πολιτιστικού Δικτύου/Forum Δελφών, με στόχο την ανάπτυξη πολιτιστικών συνεργασιών μεταξύ χωρών από την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο, καθώς και η ίδρυση της «Σύγχρονης Δελφικής Αμφικτυονίας: Διεθνούς Κοινότητας Φίλων της Δελφικής Ιδέας και του Ε.Π.Κε.Δ.», ενός διεθνούς δικτύου προσωπικοτήτων από τον χώρο της επιστήμης, του πολιτισμού και της δημόσιας ζωής που θα συμβάλει στην προώθηση της Δελφικής Ιδέας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Με θέμα «The Future of Humanity», οι 4οι Δελφικοί Διάλογοι, που διοργανώνει το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών στις 3 και 4 Ιουλίου 2026, αποτελούν το προανάκρουσμα του νέου διεθνούς θεσμού Delphic Oracle Project: The Future of Humanity, ο οποίος φιλοδοξεί να καταστήσει τους Δελφούς σημείο αναφοράς για τον παγκόσμιο επιστημονικό και φιλοσοφικό διάλογο γύρω από τις εξελίξεις που θα διαμορφώσουν το μέλλον της ανθρωπότητας. Πρωτοπόροι ερευνητές από τα πεδία της τεχνητής νοημοσύνης, της αστροφυσικής, της ιατρικής και των κοινωνικών επιστημών θα συναντηθούν στον ιστορικό χώρο του αρχαίου μαντείου για να συζητήσουν τα μεγάλα ερωτήματα του αύριο.

Με αφορμή τη συμμετοχή της στους Δελφικούς Διαλόγους και την ομιλία της με τίτλο «The Case for Regulation when Machines are the New Oracles» (μτφ. «Η ανάγκη ρύθμισης όταν οι μηχανές γίνονται τα νέα μαντεία»), η καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του Harvard Ofrit Liviatan μιλά για τη σχέση δικαίου και δημοκρατίας, τους κινδύνους και τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και για το γιατί θεωρεί ότι οι σύγχρονες «μηχανές-μαντεία» χρειάζονται επειγόντως κανόνες και δημόσια λογοδοσία.

Η Ofrit Liviatan μιλά στην ATHENS VOICE

Ξεκινήσατε την επαγγελματική σας πορεία ως δικηγόρος στο Ισραήλ και σήμερα διδάσκετε στο Harvard. Κοιτάζοντας πίσω, υπήρξε κάποια συγκεκριμένη στιγμή που άλλαξε την πορεία της ζωής σας και σας οδήγησε από τη δικηγορική πρακτική στην ακαδημαϊκή έρευνα;

Η νομική επιστήμη οφείλει ένα χρέος ευγνωμοσύνης στο Μαντείο των Δελφών: όταν, στην «Απολογία», διακήρυξε προς τον Χαιρεφώντα ότι κανείς άνθρωπος δεν ήταν σοφότερος από τον Σωκράτη, έθεσε τις βάσεις για τη Σωκρατική Μέθοδο, η οποία χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα στη νομική πρακτική, ενθαρρύνοντας τη συνεχή υποβολή ερωτημάτων, την εξέταση των αρχικών παραδοχών και την αναζήτηση της καλύτερης συλλογιστικής.

Η δική μου διαδρομή στον χώρο του δικαίου ξεκίνησε ως ιδεαλίστρια δικηγόρος, πεπεισμένη ότι δίκαιο και δικαιοσύνη είναι αδιαχώριστα. Ωστόσο, όσο εργαζόμουν ως μάχιμη δικηγόρος, ερχόμουν ολοένα και συχνότερα αντιμέτωπη με τα όρια του νόμου ως προς την απονομή της δικαιοσύνης και άρχισα να αναρωτιέμαι για το χάσμα ανάμεσα σε όσα ο νόμος διακηρύσσει και σε όσα τελικά επιτυγχάνει στην πράξη. Η κοινωνικονομική έρευνα που διεξάγω σήμερα στον ακαδημαϊκό χώρο μού δίνει τη δυνατότητα να θέτω τα ερωτήματα που με συναρπάζουν γύρω από αυτό ακριβώς το χάσμα ανάμεσα στην «ρητορική» και την «πρακτική» του δικαίου.

Η έρευνά σας αφορά ζητήματα όπως η θρησκευτική ελευθερία, οι αμβλώσεις, οι κοινωνικές συγκρούσεις, η δημοκρατία και, πιο πρόσφατα, η τεχνητή νοημοσύνη. Τι είναι αυτό που σας οδηγεί κάθε φορά σε ένα νέο πεδίο έρευνας και ποιο είναι το νήμα που συνδέει όλα αυτά τα διαφορετικά ενδιαφέροντα;

Μ’ ενδιαφέρει η τομή ανάμεσα στο δίκαιο και την πολιτική και μελετώ ζητήματα που σχετίζονται με την εθνοπολιτισμική πολυμορφία, προκειμένου να κατανοήσω πώς αυτή επηρεάζει τους νόμους μας και, αντιστρόφως, πώς οι νόμοι επηρεάζουν τις ίδιες τις εθνοπολιτισμικές κοινότητες.

Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές αξίες και ανήκουν σε διαφορετικούς πολιτισμούς, γεγονός που δυσκολεύει την ειρηνική συνύπαρξή τους. Ο ρόλος του δικαίου είναι να οργανώσει αυτή τη συνύπαρξη παρά τις διαφορές μας. Η Ελλάδα μάς κληροδότησε την ιδεατή εικόνα του δικαίου μέσα από τα τρία σύμβολα της Λαίδης Θέμιδος: η ζυγαριά συμβολίζει την προσπάθεια του δικαίου να εξισορροπήσει τις συχνά αντικρουόμενες αξίες και οπτικές μας, το ξίφος εκφράζει την εξουσία επιβολής του νόμου, ενώ το μαντήλι στα μάτια της, παραπέμπει στην ουδετερότητα του δικαίου.

Στην πραγματικότητα, όμως, οι νόμοι μας δεν είναι ουδέτεροι. Αποτελούν προϊόν κοινωνικών συγκρούσεων, σχέσεων ισχύος, πολιτικών επιλογών, πολιτισμικών επιρροών, οικονομικών συμφερόντων και πολλών ακόμη παραγόντων. Αν έπρεπε, λοιπόν, να συνοψίσω τον στόχο της έρευνάς μου, θα έλεγα ότι επιδιώκω να σηκώσω το μαντήλι από τα μάτια της Θέμιδος και να αποκρυπτογραφήσω τον κόσμο που κρύβεται πίσω από τους τυπικούς κανόνες δικαίου, διερευνώντας γιατί οι νόμοι έχουν τη μορφή που έχουν και ποια είναι η κοινωνική λειτουργία που επιτελούν.

Μεγάλο μέρος της έρευνάς σας επικεντρώνεται στις συγκρούσεις. Πιστεύετε ότι το δίκαιο μπορεί πραγματικά να συμβάλει στην ειρήνη ή υπάρχουν περιπτώσεις όπου τα όριά του γίνονται εμφανή;

Για έναν ερευνητή του πεδίου «δίκαιο και κοινωνία», όπως εγώ, τα όρια του δικαίου είναι εμφανή παντού. Το ίδιο, όμως, ισχύει και για τις δυνατότητες που αυτό προσφέρει. Το δίκαιο είναι ένας κοινωνικός θεσμός που αντανακλά και διαμορφώνει τις κοινωνικές δυνάμεις και τις σχέσεις εξουσίας.

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα όπου το δίκαιο συνέβαλε στην επίλυση συγκρούσεων. Σκεφθείτε αντιμαχόμενες πλευρές που επιλέγουν να προσφύγουν στα δικαστήρια, αντί να πάρουν τον νόμο στα χέρια τους, τους θεσμούς ελέγχου και ισορροπιών στις δημοκρατίες που διευκολύνουν τον πολιτικό συμβιβασμό ή τις διεθνείς συνθήκες που τερματίζουν πολέμους μεταξύ αντιπάλων κρατών, όπως συνέβη με την Ειρήνη της Βεστφαλίας.

Εξίσου συχνά, όμως, συναντάμε και την αντίθετη όψη: περιπτώσεις όπου οι ίδιοι οι νόμοι προκάλεσαν πολέμους ή κοινωνικές συγκρούσεις, όπως η Αμερικανική Επανάσταση, που ξεκίνησε λόγω φορολογικών διαφορών ή οι νόμοι του Απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική που τροφοδότησαν δεκαετίες αντίστασης και κοινωνικών αναταραχών στη Νότια Αφρική.

Έχετε μελετήσει εκτενώς την ειρηνευτική διαδικασία στη Βόρεια Ιρλανδία. Ποιο θεωρείτε ότι είναι το σημαντικότερο μάθημα που μπορούν να αντλήσουν σήμερα άλλες βαθιά διχασμένες κοινωνίες από αυτή την εμπειρία;

Η Βόρεια Ιρλανδία υπήρξε για μένα ένα μοναδικό μάθημα σχετικά με την βιωμένη εμπειρία της σύγκρουσης και της ειρήνης. Με δίδαξε πόσο βαθιά τραυματισμένες συναισθηματικά και πόσο διαποτισμένες από δυσπιστία είναι οι διχασμένες κοινωνίες. Μου έδειξε πόσο δύσκολο είναι να αναγνωρίσει κανείς τον πόνο του αντιπάλου και γιατί η αναζήτηση κοινά αποδεκτών λύσεων αποτελεί τόσο μεγάλη πρόκληση.

Πάνω απ’ όλα, όμως, με δίδαξε τη δύναμη της πολιτικής φαντασίας και την ικανότητα των κοινωνιών να ανατρέπουν το υφιστάμενο καθεστώς πραγμάτων. Όταν διδάσκω στους φοιτητές μου την περίπτωση της Βόρειας Ιρλανδίας, μού αρέσει να επικαλούμαι τη ρήση του Ηράκλειτου του Εφέσιου ότι «τα πάντα ρει», ή όπως αποδίδεται συχνά στα αγγλικά, «τίποτα δεν είναι μόνιμο παρά μόνο η αλλαγή». Η συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας συνειδητής επιλογής να τερματιστεί μια καταστροφική σύγκρουση μέσα από τον επαναπροσδιορισμό μιας νέας, ενδιάμεσης οδού.

Καθώς οι εντάσεις αυξάνονται σε πολλές περιοχές του κόσμου και η πόλωση εντείνεται σε αρκετές δημοκρατίες, πιστεύετε ότι οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν γίνει καλύτερες ή χειρότερες στη διαχείριση των διαφορών τους; Σας ανησυχούν περισσότερο οι αυξανόμενοι διχασμοί ή η φθίνουσα εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς;

Είναι δύσκολο να μη νιώθει κανείς ανησυχία για την παρούσα κατάσταση σε πολλά μέρη του κόσμου. Ωστόσο, αντλώ αισιοδοξία από το γεγονός ότι η ιστορία έχει γνωρίσει ακόμη πιο σκοτεινές περιόδους.

Πρόσφατα διάβασα το εξαιρετικό βιβλίο «Ο Κόσμος του Χθες» (The World of Yesterday, 1942) του Στέφαν Τσβάιχ, ένα συγκλονιστικό πορτρέτο της Ευρώπης κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Ο Τσβάιχ απελπισμένος από τις εξελίξεις της εποχής του, αυτοκτόνησε, χωρίς να προλάβει να δει την ανθρώπινη ευρηματικότητα και τη συλλογική βούληση που οδήγησαν, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, στη δημιουργία παγκοσμίων θεσμών με αποστολή την προώθηση της ειρήνης, της ασφάλειας και της οικονομικής σταθερότητας, όπως τα Ηνωμένα Εθνη, η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Πιστεύω ειλικρινά στην δυνατότητα της ανθρωπότητας να δημιουργεί έναν καλύτερο κόσμο και ελπίζω να ζήσω αρκετά ώστε να δω πώς θα διαψεύσουμε τους καταστροφολόγους.

Τα τελευταία χρόνια έχετε στρέψει την προσοχή σας στην τεχνητή νοημοσύνη. Ποια θεωρείτε ότι θα είναι η σημαντικότερη αλλαγή που θα επιφέρει στην πολιτική και στη δημόσια ζωή;

Δεν θα τολμούσα να προβλέψω το μέλλον, πόσο μάλλον καθ’ οδόν προς τους Δελφούς. Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι ο τρόπος με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει ήδη σήμερα την πολιτική μας ζωή και το πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις απειλές που θέτει για τις δημοκρατικές μας αξίες: την ελευθερία, τη δικαιοσύνη, την ισότητα, την ιδιωτικότητα, την αλήθεια και πολλές άλλες.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ολοένα μεγαλύτερη επιρροή, ποιος πιστεύετε ότι πρέπει να έχει την ευθύνη της εποπτείας συστημάτων που λαμβάνουν αποφάσεις με σημαντικές κοινωνικές συνέπειες;

Με ανησυχεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι η οικονομία που αναπτύσσεται γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη συγκεντρώνει όλο και μεγαλύτερη εξουσία στα χέρια ιδιωτικών επιχειρήσεων, ενισχύει την επιρροή μιας στενής ελίτ και τροφοδοτεί τον ανταγωνισμό των εξοπλισμών μεταξύ των εθνών.

Παρότι το ChatGPT εισέβαλε δυναμικά στη ζωή μας ήδη από το 2022, η ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται ακόμη σε εμβρυακό στάδιο. Τα προϊόντα που ενέχουν κινδύνους πρέπει να υπόκεινται σε σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο. Οι νομοθέτες σε όλο τον κόσμο οφείλουν να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο, ώστε τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να αναπτύσσονται με επαρκείς δικλίδες ασφαλείας, να συμμορφώνονται με δημόσιο -και όχι αποκλειστικά ιδιωτικά ή τεχνολογικά καθοριζόμενα- πρότυπα ασφάλειας και διαφάνειας και να υπόκεινται σε συνεχή δημόσιο έλεγχο.

Γράφετε αυτή την περίοδο ένα βιβλίο για το πανεπιστήμιο στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Πώς φαντάζεστε την ανώτατη εκπαίδευση σε δέκα χρόνια από σήμερα;

Τα πανεπιστήμια συγκαταλέγονται στους αρχαιότερους θεσμούς του κόσμου. Η μακροβιότητά τους οφείλεται στην ικανότητά τους να προσαρμόζονται διαρκώς στις νέες συνθήκες και να συνεχίζουν να προσφέρουν στις κοινωνίες τους.

Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μία σύνθετη ανατροπή στην ανώτατη εκπαίδευση, καθώς μας υποχρεώνει να επανεξετάσουμε σε βάθος τη σχέση ανάμεσα στην τεχνολογία και την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας. Παράλληλα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι μετασχηματιστικές δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης προβάλλονται κυρίως από στελέχη εταιρειών τεχνολογίας, τα οποία είναι και οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι από την ευρεία υιοθέτηση των προϊόντων τους.

Με τον σημερινό ρυθμό των εξελίξεων, δέκα χρόνια ισοδυναμούν με μια αιωνιότητα. Επειδή θεωρώ ότι η μάθηση είναι μια δημιουργική γνωστική διαδικασία που απαιτεί προσπάθεια και πνευματικό αγώνα, το ερώτημα που με απασχολεί περισσότερο είναι το εξής: πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε ουσιαστικά την κριτική σκέψη όταν οι φοιτητές παρακάμπτουν αυτή τη διαδικασία και μεταθέτουν τη διανοητική εργασία στην τεχνητή νοημοσύνη;

Αντί να κάνω προβλέψεις, προτιμώ να στηρίζομαι στα δεδομένα. Και τα δεδομένα δείχνουν ότι ολοένα και περισσότεροι φοιτητές ανησυχούν πως, εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης, δεν θα αποκτήσουν ποτέ τις δεξιότητες που χρειάζονται. Οι σημερινοί φοιτητές μου στο Τμήμα Κυβερνητικής του Χάρβαρντ θα είναι οι αυριανοί νομοθέτες και ρυθμιστές της πολιτικής για την τεχνητή νοημοσύνη. Γι’ αυτό και διδάσκω ένα μάθημα αφιερωμένο στον σχεδιασμό πολιτικών για τη ρύθμισή της, εξετάζοντας ένα ευρύ φάσμα τομέων, μεταξύ των οποίων και η ανώτατη εκπαίδευση, ώστε να ενθαρρύνω τους φοιτητές μου να προβληματιστούν ουσιαστικά πάνω στις προκλήσεις της διακυβέρνησής της.

Αν έπρεπε να επιλέξετε μία μόνο πρόκληση που θα καθορίσει το μέλλον των δημοκρατιών τις επόμενες δεκαετίες, ποια θα ήταν και γιατί;

Επιστρέφοντας στην εποχή των αρχαίων ελληνικών μαντείων, έχουμε πλέον συνειδητοποιήσει ότι «οι προβλέψεις είναι δύσκολες, ιδίως όταν αφορούν το μέλλον» - μια ρήση που αποδίδεται στον Νιλς Μπορ. Το παρόν είναι ήδη αρκετά απαιτητικό για τις δημοκρατίες μας, από πολλές απόψεις, συμπεριλαμβανομένων και των κινδύνων που απορρέουν από την τεχνητή νοημοσύνη. Η εστίαση στα προβλήματα του παρόντος μπορεί να οδηγήσει σε ένα καλύτερο μέλλον.

Ο τίτλος της ομιλίας σας, «The Case for Regulation when Machines are the New Oracles», αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό στους Δελφούς, όπου επί αιώνες οι άνθρωποι αναζητούσαν καθοδήγηση από το Μαντείο. Σήμερα, στρεφόμαστε ολοένα και περισσότερο στην τεχνητή νοημοσύνη για συμβουλές και λήψη αποφάσεων. Κατά τη γνώμη σας, ποια είναι η θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στην εμπιστοσύνη που αποδιδόταν άλλοτε στα μαντεία και στην εμπιστοσύνη που αρχίζουμε να δείχνουμε στους αλγορίθμους; Και, κυρίως, γιατί θεωρείτε ότι αυτή η νέα μορφή «μαντείου» χρειάζεται ρύθμιση;

Στην πραγματικότητα, η εμπιστοσύνη που έδειχναν οι άνθρωποι στα μαντεία μοιάζει πολύ με την πίστη που τείνουμε να δείχνουμε σήμερα στα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (Large Language Models – LLMs). Όλο και περισσότερο τα προσεγγίζουμε σαν πανίσχυρες και παντογνώστριες οντότητες. Τους απευθύνουμε ερωτήματα παρόμοια με εκείνα που κάποτε έθεταν οι αρχαίοι στα μαντεία: ποιες είναι οι πιθανότητες να επιτευχθεί ένα επιθυμητό αποτέλεσμα; Θα ηττηθεί ο αντίπαλος; Ποια είναι η διέξοδος από μια κρίση; Τι πρέπει να κάνουμε για ένα πρόβλημα υγείας;

Τόσο τα μαντεία όσο και οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας αποτελούν παραδείγματα εξαιρετικά επιτυχημένων επιχειρηματικών μοντέλων, τοποθετώντας αντίστοιχα τους Δελφούς και τη Σίλικον Βάλεϊ στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Θα μπορούσα να αναφερθώ σε πολλές ακόμη ομοιότητες, αλλά, συνοπτικά θα έλεγα ότι η εμπιστοσύνη που δείχνουμε σήμερα στις προφητικές ικανότητες των ηγετών της Big Tech θυμίζει έντονα την εξουσία που αποδιδόταν άλλοτε στους ιερείς των αρχαίων ελληνικών μαντείων.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται να μεταμορφώσει κάθε τομέα της κοινωνίας, οι αρνητικές κοινωνικές της επιπτώσεις πληθαίνουν: αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων, εξάπλωση των deepfakes, μαζική επιτήρηση, παραβιάσεις της ιδιωτικότητας, απώλεια θέσεων εργασίας, γνωστική αποειδίκευση (cognitive deskilling) των ανθρώπων, αλγοριθμικές διακρίσεις, αυταρχικές παρεμβάσεις στις εκλογικές διαδικασίες, αύξηση του άγχους και της κατάθλιψης στους εφήβους, καθώς και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των κέντρων δεδομένων - για να αναφέρω μόνο μερικά παραδείγματα.

Στον πυρήνα της, η ρύθμιση αφορά το τι είναι ορθό και τι λάθος, τι είναι ωφέλιμο και τι επιζήμιο για την κοινωνία μας. Αυτά είναι τα θεμελιώδη νομικά ερωτήματα που, κατά τη γνώμη μου, δεν τίθενται ακόμη στον βαθμό που θα έπρεπε σε σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη.

Έχουμε ήδη θεσπίσει κανόνες για να ρυθμίσουμε πολλές εκφάνσεις της ανθρώπινης εφευρετικότητας, να κατευθύνουμε την εξέλιξή τους προς τη σωστή κατεύθυνση και να περιορίσουμε τους κινδύνους που συνεπάγονται - από τη βιοϊατρική και τις μεταφορές έως τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τα τρόφιμα, τα παιχνίδια ή ακόμη και τα πυρηνικά όπλα.

Η Ευρώπη πρωτοστάτησε με τον Κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act), ενώ πρόσφατα ακολούθησαν η Βραζιλία και η Νότια Κορέα. Πιστεύω ότι και ο υπόλοιπος κόσμος πρέπει να κινηθεί προς την ίδια κατεύθυνση. Το επόμενο μεγάλο πεδίο εξέλιξης του δικαίου οφείλει να είναι η τεχνητή νοημοσύνη.

Ofrit Liviatan - Σύντομο βιογραφικό

Η Ofrit Liviatan είναι Διευθύντρια του Προγράμματος Σεμιναρίων Πρωτοετών του Harvard College και διδάσκουσα στους τομείς του Δικαίου και της Πολιτικής στο Τμήμα Government του Πανεπιστημίου Harvard. Είναι διδάκτωρ της Fletcher School of Law and Diplomacy του Tufts University και πτυχιούχος Νομικής από το Ισραήλ, όπου άσκησε δικηγορία στους τομείς του συνταγματικού, ποινικού και εμπορικού δικαίου.

Η έρευνά της επικεντρώνεται στη σχέση δικαίου και κοινωνίας, στις εθνοπολιτισμικές συγκρούσεις, στις εντάσεις μεταξύ νομικής θεωρίας και πράξης, στις νομικές και ηθικές προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ θρησκείας και κράτους. Το διδακτικό της έργο έχει τιμηθεί με πολλαπλές διακρίσεις, ενώ ως επικεφαλής του Προγράμματος Σεμιναρίων Πρωτοετών του Harvard επιβλέπει ένα δίκτυο περίπου 130 μαθημάτων που εισάγουν τους νέους φοιτητές στο εύρος των επιστημονικών πεδίων του πανεπιστημίου.