Κράτος Δικαίου: Θεσμός ή μενού à la carte;

Έγινε επιτέλους στη Βουλή η πολυαναμενόμενη συζήτηση για το Κράτος Δικαίου, σε επίπεδο αρχηγών των κομμάτων, με πρωταγωνίστρια την μνήμη - ή την αμνησία - των πολιτικών ηγετών. Ο Πρωθυπουργός, για παράδειγμα, δεν μπόρεσε να θυμηθεί το όνομα του Ισραηλινού εμπόρου του Predator (Ντρίλαν; Ντίλαν; διερωτήθηκε αναφερόμενος στον Ταλ Ντίλιαν) αλλά θυμήθηκε πολύ καλά την παραίνεση του Θόδωρου Πάγκαλου προς τους κομματικούς αγρότες της Κρήτης, πριν κάποιες δεκαετίες, να περιορίσουν τις επιδοματικές απαιτήσεις τους. Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης γύρισε ακόμα πιο πίσω στο μακρινό 1951, για να μας θυμίσει ότι ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης υπερηφανευόταν τότε ότι είχε κάνει τα περισσότερα ρουσφέτια από οποιονδήποτε άλλον συνάδελφό του.

Η συζήτηση περιστράφηκε, όπως αναμενόταν, τόσο γύρω από την υπόθεση της άρσης της ασυλίας των βουλευτών, που ζήτησε η ευρωπαϊκή εισαγγελία, όσο και από την «υπόθεση Λαζαρίδη» που βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης το τελευταίο διάστημα, χωρίς «να υπάρχει θέμα στην κυβέρνηση» σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο. Χρειάστηκε η παρέμβαση της φωνής - και της συνείδησης - της κεντροδεξιάς παράταξης, της Ντόρας Μπακογιάννη, για να μπουν τα πράγματα στη θέση τους, σε ότι αφορά το στρατόπεδο της Νέας Δημοκρατίας. «Αν δεν αρθεί η ασυλία κάποιου, δεν θα φύγει ποτέ η υποψία από πάνω του» και «Αν ήμουν στη θέση του - του Μακάριου Λαζαρίδη - θα διευκόλυνα την κυβέρνηση παραιτούμενος». Δυο φράσεις που έλυσαν τον γόρδιο δεσμό, στον οποίο είχε μπλέξει η κυβέρνηση με τους άστοχους επικοινωνιακούς χειρισμούς της.

Η ουσία της αντιπαράθεσης για το Κράτος Δικαίου παρέμεινε αναπάντητη. Είναι δυνατόν, το «πιο ευρωπαϊκό κόμμα στην Ελλάδα» σύμφωνα με τη ΝΔ να θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή εισαγγελία εξυφαίνει πλεκτάνη εναντίον του; Ο Πρωθυπουργός ρώτησε τον Νίκο Ανδρουλάκη αν θα ζητήσει συγγνώμη από τους βουλευτές των οποίων οι υποθέσεις θα αρχειοθετηθούν ή θα αθωωθούν. Ωστόσο, δεν είπε τι θα κάνει ο ίδιος, καθώς και τα λαλίστατα στελέχη του κόμματός του, στην περίπτωση αυτή. Θα ζητήσουν άραγε συγγνώμη από την ευρωπαϊκή εισαγγελία, η οποία προώθησε στη Βουλή - ως όφειλε - τα ονόματα πολιτικών πριν να έχει το δικαίωμα να ερευνήσει οτιδήποτε γι αυτούς; Και, τελικά, πόσα Κράτη Δικαίου έχουμε σε αυτή τη χώρα; Ένα ευρωπαϊκό και ένα ελληνικό, ένα του Αρείου Πάγου και ένα του μονομελούς πρωτοδικείου; «Υπάρχουν δικαστές εις τας Αθήνας» ή άλλοτε υπάρχουν και άλλοτε όχι;

Σε όλη αυτή την διαδικασία δεν έλλειψε ο καταγγελτικός ρόλος της Αριστεράς, δηλαδή των τριών κοινοβουλευτικών ομάδων που προέκυψαν από την πολυδιάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και του επιστρέψαντος Αλέξη Τσίπρα. Θα νόμιζε κανείς ότι όλοι αυτοί οι βουλευτές και ο πρώην αρχηγός τους προέκυψαν από κάποια παρθενογέννεση, ότι δεν είναι αυτοί που κατήγγειλαν «το σκάνδαλο του αιώνα», παραπέμποντας 11 πολιτικούς τους αντιπάλους των οποίων οι υποθέσεις αρχειοθετήθηκαν από τη Δικαιοσύνη. Ή, ακόμα, ότι δεν είναι αυτοί που αυτό για το οποίο μετάνιωσαν είναι ότι δεν έκλεισαν νωρίτερα τις τράπεζες και όχι ότι μπλοφάρισαν με την τύχη της χώρας σε ένα τραγελαφικό δημοψήφισμα. Λησμόνησαν ότι υπουργοί των δικών τους κυβερνήσεων καταδικάστηκαν ομόφωνα για κατάχρηση εξουσίας, όχι όμως και οι πολίτες.

Από την αντιπαράθεση των «συστημικών» κομμάτων οι μόνοι που επωφελούνται είναι οι δήθεν αντισυστημικοί λαϊκιστές που αξιοποιούν τη συγκυρία με μοναδικό στόχο την υπονόμευση κάθε έννοιας Κράτους Δικαίου. Η πολιτική και επικοινωνιακή εργαλειοποίηση της τραγωδίας των Τεμπών είναι ενδεικτική του τι μπορεί να ακολουθήσει αν κλονιστεί η εμπιστοσύνη της κοινωνίας προς τον θεσμό της Δικαιοσύνης. Η διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος που ξεκινάει σε λίγο στοχεύει, σύμφωνα με τις εξαγγελίες των κομμάτων, σε σημαντικές αλλαγές όπως στην τροποποίηση του άρθρου περί ευθύνης των Υπουργών, στη θωράκιση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης αλλά και της λειτουργίας των ανεξάρτητων αρχών. Καμιά κομματική σκοπιμότητα δεν θα πρέπει να οδηγήσει στην ακύρωση της αναθεώρησης και τη μετάθεση των ώριμων αλλαγών για το αβέβαιο χρονικά και απρόβλεπτο πολιτικά μέλλον.