Ωδή στο φιλότιμο των Ελλήνων

Όσο άκουγα τον πρωθυπουργό να μας καλεί να ενεργοποιήσουμε το «εθνικό μας εμβόλιο, το φιλότιμο», σκεφτόμουν την απάντηση ενός νεαρού ταξιδιώτη στην ερώτηση του ρεπόρτερ: «Φοράτε τη μάσκα επειδή είναι αναγκαίο ή επειδή είναι υποχρεωτικό;» «Επειδή είναι υποχρεωτικό» απάντησε κοφτά χωρίς κανένα δισταγμό. Αυτή θα μπορούσε να ήταν και μια αυθόρμητη απάντηση στην επίκληση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο εθνικό μας φιλότιμο. Στην πραγματικότητα, το φιλότιμο αρχίζει να μετράει από τη στιγμή που τελειώνει το «απαγορεύεται». Η κατάρρευση της καλής εικόνας της χώρας μετά το τέλος της καραντίνας είναι ενδεικτική των επιδόσεων του εθνικού μας εμβολίου.

Το χειρότερο για τους λαούς είναι να ζουν με τις ψευδαισθήσεις και τις αυταπάτες που καλλιεργούνται από τις πολιτικές και πολιτιστικές ελίτ, και ταυτόχρονα να αρνούνται να σταθούν υπεύθυνα και αυτοκριτικά μπροστά στην ιστορική τους διαδρομή ώστε να διδαχθούν από τις αδυναμίες και τα λάθη τους. Ο λαϊκισμός και το χάιδεμα των αυτιών αποτέλεσε πάντα τον χειρότερο σύμβουλο, οδηγώντας συχνά σε μεγάλες εθνικές καταστροφές.

Οι Έλληνες αποτελούν ένα τυπικό διαχρονικό παράδειγμα τέτοιας συμπεριφοράς. Συνήθισαν να ζουν από τα «έτοιμα» της «κοιτίδας της δημοκρατίας και του αρχαίου πολιτισμού» - ως «ανάδελφος λαός» που έλεγε και ο αλήστου μνήμης Σαρτζετάκης - και να θεωρούν ότι όλος ο κόσμος τους οφείλει εις το διηνεκές. Οι επιτυχίες τους οφείλονται αποκλειστικά στους ίδιους ενώ οι αποτυχίες σε μια παγκόσμια σε βάρος τους συνωμοσία. Έμαθαν να προσαρμόζουν τη μνήμη τους στα καλά και συμφέροντα και να διαβάζουν την ιστορία από την πλευρά που τους βολεύει.

Η πρώτη εικοσαετία του 21ου αιώνα είναι χαρακτηριστική αυτής της νοοτροπίας. Οι Έλληνες ψηφοφόροι προτίμησαν να ξεσηκωθούν κατά των «δύσκολων» προτάσεων της κυβέρνησης Σημίτη και να την αντικαταστήσουν με την κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή που δεν τους χάλασε το χατίρι, διπλασιάζοντας σε λίγα χρόνια το δημόσιο χρέος. Αργότερα, όταν ήρθε, αναγκαστικά, η ώρα των μνημονίων, επέλεξαν τον «αντάρτη του Ζάππειου» αρχικά και τον αριστερό αντιμνημονιακό αντάρτη στη συνέχεια, ώσπου να απογοητευτούν μνημονιακά και απ’ αυτόν. Όταν η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στις επιθυμίες μας, τόσο το χειρότερο γι’ αυτήν...

Η ανάληψη της προσωπικής ευθύνης από τον καθένα μας, που αποτελεί και το κλειδί για την αντιμετώπιση της πανδημίας, δεν είναι θέμα φιλότιμου. Πολύ περισσότερο όταν το φιλότιμο αυτό πρέπει να περάσει μέσα από τις συμπληγάδες της διεθνούς συνομωσιολογίας και των διάφορων ψεκασμένων αντιλήψεων πριν τυχόν εκδηλωθεί. Όμως, όταν το διακύβευμα αφορά σοβαρά ζητήματα όπως η ατομική και η δημόσια υγεία οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα στην ουσία του. Η χώρα αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια σοβαρό έλλειμμα παιδείας. Τις συνέπειες αυτής της κατάστασης τις βλέπουμε απειλητικές τελευταία όλο και πιο συχνά. Το «εθνικό εμβόλιο» που πρέπει να ενεργοποιήσουμε το ταχύτερο, είναι η σύγχρονη, πολύπλευρη και σε βάθος εκπαίδευση.