Έχουμε κανέναν γνωστό; - Γιατί ο λεκές της ρουσφετολογίας πρέπει να φύγει από το ρούχο της σύγχρονης δημοκρατίας
Έχεις κανέναν γνωστό στην τράπεζα;
Έχεις κανέναν γνωστό στο δήμο;
Στο Υπουργείο; Στην περιφέρεια;
Είναι γνωστό πως η ζωή στην Ελλάδα είναι λειτουργική και σίγουρα κυλάει ευκολότερα όταν υπάρχει γνωστός στο κατάλληλο μέρος την κατάλληλη στιγμή. Ο γνωστός αντικαθιστά τον θεσμό. Και μία καλή γνωριμία την γραφειοκρατική διαδικασία.
Τίποτα δεν είναι απολύτως απρόσωπο και τίποτα δεν λειτουργεί αποκλειστικά τεχνοκρατικά. Για να προχωρήσει μια υπόθεση, πρέπει κάπως να «γνωριζόμαστε». Να υπάρχει ένα τηλέφωνο. Μια σύσταση. Κάποιος που «θα το δει». Από τα πιο απλά μέχρι τα πιο κρίσιμα. Από το να συνδεθεί το φυσικό αέριο στο σπίτι σου πιο γρήγορα, μέχρι να εξασφαλίσεις πρώτο τραπέζι πίστα εκεί που τραγουδάει η Βίσση.
Οι λέξεις είναι πολλές και δεν είναι καινούργιες. Η ίδια η λέξη «μπαξίσι» κουβαλάει ιστορία. Άρα και το φαινόμενο δεν είναι ούτε σημερινό ούτε και αποκλειστικά ελληνικό όπως νομίζουμε οι περισσότεροι. Τα στοιχεία που έρχονται από το ευρωβαρόμετρο δείχνουν κάτι που ίσως δεν περιμέναμε.
Οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν θεωρούν τη διαφθορά αποδεκτή. Το αντίθετο. Η μεγάλη πλειοψηφία απορρίπτει ξεκάθαρα την ιδέα του «δώσε κάτι για να γίνει η δουλειά σου». Δηλαδή, σε επίπεδο αξιών, είμαστε όλοι οι ευρωπαίοι πολίτες και απο άλλες χώρες από τη σωστή πλευρά. Ωστόσο, σχεδόν 7 στους 10 πιστεύουν ότι η διαφθορά είναι διαδεδομένη στη χώρα τους. Οι περισσότεροι θεωρούν ότι υπάρχει στους δημόσιους θεσμούς, είτε μιλάμε για το κεντρικό κράτος είτε για την τοπική διοίκηση. Και ένα πολύ μεγάλο ποσοστό δεν πιστεύει ότι οι μεγάλες υποθέσεις φτάνουν μέχρι το τέλος ή ότι οι κανόνες εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο για όλους.
Δεν είναι ότι οι πολίτες «αγαπούν» το ρουσφέτι. Είναι ότι δεν εμπιστεύονται ότι μπορούν να κάνουν αλλιώς. Ότι αν δεν σηκώσεις το τηλέφωνο, θα μείνει πίσω η δουλειά σου. Και φυσικά αυτοί που περιμένουν υπομονετικά και με πειθαρχία τη σειρά τους, η σειρά τους δεν έρχεται ποτέ.
Με τεράστια ευκολία έλληνες και ευρωπαίοι περνάμε από το «έχεις κανέναν γνωστό;» στο «έτσι δουλεύει το σύστημα». Η ηθική ταλάντευση κρατά ελάχιστα λεπτά. Γιατί να πηγαίνω με το σταυρό στο χέρι, γιατί να αλλάξω εγώ τον κόσμο όταν ο κόσμος είναι φτιαγμένος πάνω σε σύστημα διαφθοράς;
Το ηθικά παράδοξο είναι ότι στις κοινωνίες με αυτά τα χαρακτηριστικά ο τίμιος γίνεται αποσυνάγωγος. Γιατί να αποκλείσω την πιθανότητα να εξελίξω την επιχείρησή μου, να διευκολύνω την καθημερινότητά μου, όταν το κάνει και ο ανταγωνιστής μου ή ο συμπολίτης μου χωρίς ηθικούς φραγμούς; Ο τίμιος εύκολα περνάει στη σφαίρα του βλάκα.
Από το ενοχλητικό «μαζί τα φάγαμε» του μακαρίτη Πάγκαλου έχουν περάσει πολλά χρόνια αλλά αποδεικνύεται ότι το τραπέζι εκείνο έμεινε στρωμένο μέχρι τις μέρες μας. Ότι εξακολουθούμε να είμαστε κάποιοι αποκλεισμένοι από αυτό κι ας πληρώνουμε στο τέλος το λογαριασμό.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ σημάδεψε την Ελλάδα το 2026. Ο λεκές της ρουσφετολογίας πρέπει να φύγει από το ρούχο της σύγχρονης δημοκρατίας. Αλλά δεν ξέρω πώς μπορεί να πολιτευτεί κάποιος αν δεν υποσχεθεί κάτι. Αν η χειραψία κατά την προεκλογική περίοδο σε σπίτια, καφενεία και μπαράκια δεν είναι μια υπόσχεση «εξυπηρέτησης» στην πιθανότητα εκλογής.
Άλλος ένας λόγος ένας τίμιος άνθρωπος να μην αποφασίζει να ασχοληθεί με την πολιτική.
17°
