Από την Αθήνα όπου «έμαθε τα πάντα», μέχρι την κορυφή της L’Oréal, ο Ζαν-Πολ Αγκόν μιλά για την ηγεσία σε εποχές κρίσης
Για σχεδόν πέντε δεκαετίες, ο Ζαν-Πολ Αγκόν βρέθηκε στην καρδιά ενός από τους μεγαλύτερους παγκόσμιους επιχειρηματικούς οργανισμούς, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μεταμόρφωση της L’Oréalαπό έναν ισχυρό γαλλικό όμιλο σε μια πραγματικά παγκόσμια δύναμη της βιομηχανίας ομορφιάς.
Ως διευθύνων σύμβουλος, ηγήθηκε του ψηφιακού μετασχηματισμού της εταιρείας, έδωσε στρατηγικό βάρος στη βιωσιμότητα και την εταιρική ηθική, ενώ η οικονομική της ανάπτυξη επί των ημερών του υπήρξε εντυπωσιακή.
Παράλληλα, η επαγγελματική του διαδρομή διασταυρώθηκε με μερικές από τις πιο ταραχώδεις στιγμές της σύγχρονης οικονομικής και γεωπολιτικής ιστορίας: την κρίση μετά τη γερμανική επανένωση, την ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση, την 11η Σεπτεμβρίου, την κατάρρευση της Lehman Brothers και την πανδημία.
Λίγο πριν τιμηθεί στην Αθήνα με το πρώτο διεθνές βραβείο «Apollo» του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, ο Ζαν-Πολ Αγκόν μίλησε στην ATHENS VOICE για την ηγεσία, τη διαχείριση των κρίσεων, την τεχνητή νοημοσύνη, τον Οδυσσέα και για τη χώρα στην οποία, όπως λέει, «έμαθα όλα όσα γνωρίζω».
Η κουβέντα μας ξεκίνησε σχεδόν αυθόρμητα, όταν άρχισε να μετρά σε άπταιστα ελληνικά και με καλή προφορά. Όταν τον ρώτησα πώς και μιλά τη γλώσσα, απάντησε: «Ήρθα στην Ελλάδα το 1981 ως γενικός διευθυντής της L’Oréal στην Ελλάδα. Ήμουν 24 ετών τότε».
Νεότατος, ο Ζαν-Πολ Αγκόν βρέθηκε να αναλαμβάνει τη διοίκηση της δραστηριότητας της εταιρείας στην Ελλάδα σε μια εποχή πολύ διαφορετική από τη σημερινή. «Ήταν πάνω-κάτω η ίδια Αθήνα. Φυσικά υπήρξαν αλλαγές, αλλά νομίζω ότι η Αθήνα δεν άλλαξε ριζικά. Το ίδιο πνεύμα, η ίδια ατμόσφαιρα, τα ίδια μέρη που μου αρέσουν πολύ. Έμεινα πέντε χρόνια και το λάτρεψα».
Η εμπειρία αυτή δεν ήταν απλώς ένα πρώιμο επαγγελματικό πέρασμα, αλλά το σημείο όπου διαμορφώθηκε η αντίληψή του για την ηγεσία. «Ήταν για μένα μια σπουδαία ευκαιρία. Το λάτρεψα. Καταφέραμε να τρέξουμε την επιχείρηση αρκετά καλά και πρέπει να πω ότι με βοήθησε πολύ στην υπόλοιπη καριέρα μου. Όλα όσα γνωρίζω, τα έμαθα στην Ελλάδα».
Η φράση αποκτά μεγαλύτερο βάθος όταν ακούει κανείς την ιστορία που αφηγήθηκε και στη δημόσια βράβευσή του. Όπως είπε, όταν του προτάθηκε η θέση στην Ελλάδα, η τοπική δραστηριότητα της εταιρείας ήταν μικρή και όχι σε ισχυρή θέση, ενώ άλλοι πριν από εκείνον είχαν απορρίψει την πρόταση, θεωρώντας την «αδύνατη αποστολή». Για τον ίδιο, όμως, η Ελλάδα ήταν ευκαιρία.
Αυτό που τον ενόχλησε περισσότερο όταν έφτασε δεν ήταν οι επιχειρηματικές δυσκολίες, αλλά κάτι βαθύτερο. Ο προκάτοχός του επικοινωνούσε με τους εργαζόμενους στα γαλλικά. Ο ίδιος το θεώρησε αδιανόητο. «Μου έκανε εντύπωση και αμέσως μπήκα στη διαδικασία να μάθω ελληνικά. Ορκίστηκα στους υπαλλήλους ότι αν δεν μάθω ελληνικά σε έναν χρόνο θα αποχωρήσω από τη χώρα. Έπρεπε να τα καταφέρω. Μετά από επτά μήνες άρχισα να μιλάω με άνεση».
Η ιστορία αυτή λέει περισσότερα για τον τρόπο που αντιλαμβάνεται την ηγεσία. Το περιγράφει δε με σαφήνεια. «Εδώ άρχισα να μαθαίνω. Εδώ στην Ελλάδα τα έμαθα όλα σε σχέση με τις επιχειρήσεις. Εδώ έμαθα τις αξίες και πώς να καταλαβαίνω την κουλτούρα των ανθρώπων, τις ανάγκες, τα όνειρα τους και τις επιθυμίες τους». Και μετά έρχεται η λέξη που επανέφερε τόσο στη δημόσια ομιλία του όσο και στη συνέντευξή μας. «Εδώ έμαθα επίσης την έννοια του φιλότιμου».
Το περιγράφει ως κάτι που πήρε μαζί του ως εσωτερικό οδηγό. «Αυτό το φιλότιμο το έχω στην καρδιά μου. Το μετέφερα σε όλο τον κόσμο, απ’ όπου υπηρέτησα τη L’Oréal. Ήταν η εσωτερική μου δύναμη».
Ο Ζαν-Πολ Αγκόν μπήκε στη L’Oréal τον Σεπτέμβριο του 1978. Όταν του επισημαίνω ότι μιλάμε για σχεδόν μισό αιώνα μέσα στην ίδια εταιρεία, γελά. «Σε δύο χρόνια θα είναι 50 χρόνια, ναι». Τον ρωτώ ποια απόφαση θεωρεί ότι καθόρισε περισσότερο την ηγεσία του. Η απάντησή του είναι αποκαλυπτική, γιατί αρνείται την απλοϊκή αφήγηση. «Η ηγεσία καθορίζεται από πολλές αποφάσεις. Είναι ο τρόπος που διοικείς την εταιρεία σου, ο τρόπος που καθοδηγείς τις ομάδες, ο τρόπος που κατακτάς τις αγορές».
Όταν, όμως, περνάμε στη δική του εποχή ως CEO, είναι ξεκάθαρος για το τι θεωρεί καθοριστικό. «Νομίζω ότι αυτό που καθόρισε τα 15 χρόνια μου ως CEO ήταν η “επανάσταση” που έκανα στη L’Oréal. Πρώτον, ήταν η ψηφιακή επανάσταση. Η L’Oréal ήταν η πρώτη εταιρεία που πραγματικά ανέλαβε έναν πλήρη ψηφιακό μετασχηματισμό και ήμασταν μεταξύ των πρωτοπόρων στην ψηφιακή αλλαγή».
Η δεύτερη μεγάλη προτεραιότητα ήταν η βιωσιμότητα. «Η L’Oréal θεωρείται σήμερα, επειδή κάναμε αυτόν τον μετασχηματισμό, ως μία από τις πιο βιώσιμες εταιρείες στον κόσμο». Όμως ο ίδιος αντιστέκεται στη στενή αντίληψη ότι η επιτυχία μετριέται μόνο σε οικονομικούς δείκτες, παρότι οι δείκτες είναι εντυπωσιακοί.
«Όταν ξεκίνησα ως CEO, η τιμή της μετοχής ήταν στα 60 ευρώ και όταν τελείωσα ήταν σχεδόν στα 400. Για μένα, η επιτυχία είναι πάντα πολυδιάστατη. Δεν είναι μόνο οι πωλήσεις, δεν είναι μόνο η τιμή της μετοχής. Είναι επίσης αυτά που σας είπα: η βιωσιμότητα, οι αξίες του ανθρώπινου δυναμικού, η πολιτική βιωσιμότητας, η συνολική οικονομική και μη οικονομική απόδοση».
Οι κρίσεις ως δοκιμασία χαρακτήρα
Ελάχιστοι επιχειρηματικοί ηγέτες έχουν βρεθεί στην καρδιά κρίσιμων ιστορικών ανατροπών. Όταν τον ρωτώ για τις πιο δύσκολες περιόδους της καριέρας του, λέει: «Αντιμετώπισα αρκετές φορές κρίσεις. Σε πολλές περιστάσεις. Όταν πήγα στη Γερμανία το ’94, ήταν η κρίση μετά την επανένωση. Όταν έγινα γενικός διευθυντής για την Ασία, ήταν τρεις μήνες πριν από την ασιατική κρίση. Όταν έγινα CEO της Βόρειας Αμερικής, ήταν τρεις ημέρες πριν από την 11η Σεπτεμβρίου. Και όταν έγινα CEO της L’Oréal, ήταν ακριβώς πριν από την κρίση της Lehman Brothers».
Και πώς το είδε; «Σε κάθε κρίση υπάρχει μια ευκαιρία. Όταν υπάρχει μια κρίση, τα πράγματα επαναπροσδιορίζονται. Και είναι πάντα ένας τρόπος για εσένα να ξεκινήσεις μια νέα πολιτική, μια νέα περιπέτεια, ένα νέο όραμα και μια νέα κατεύθυνση».
Ένα καθαρό παράδειγμα αυτής της λογικής ήταν η πανδημία. Πώς αντέδρασε η εταιρεία σε μια τόσο πρωτοφανή κρίση; «Αντιδράσαμε πολύ καλά. Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο ετών του COVID, δεν είχαμε ποτέ ξανά τέτοια αύξηση μεριδίου αγοράς. Επειδή αντιδράσαμε πιο γρήγορα, πιο επιθετικά, πιο θετικά από οποιαδήποτε άλλη εταιρεία».
Η συζήτηση δεν θα μπορούσε να αποφύγει την τεχνητή νοημοσύνη. Αν ξεκινούσε σήμερα την καριέρα του, θα έκανε κάτι διαφορετικά; «Δεν νομίζω ότι θα έκανα πράγματα διαφορετικά. Θα χρησιμοποιούσα AI, για να με βοηθήσει, διότι πιστεύω ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι εδώ για να βοηθήσει. Δεν είναι εδώ για να σε αντικαταστήσει». Και προσθέτει: «Είναι εδώ απλώς για να σε βοηθήσει να δεις διαφορετικά σενάρια, να σκεφτείς διαφορετικές επιλογές».
Αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο δεν είναι το εργαλείο, αλλά η ποιότητα του ανθρώπου: «Περισσότερο από ποτέ, είναι θέμα ισχυρής θέλησης, οράματος και προσαρμογής στον κόσμο».
Ποιο πρόσωπο της ιστορίας ή της μυθολογίας αποτέλεσε έμπνευση για τον Ζαν-Πολ Αγκόν; «Ο Οδυσσέας, ο οποίος πάντα ξεπερνούσε διαφορετικές προκλήσεις, προσαρμοζόταν σε νέες καταστάσεις, ήταν πάντα αισιόδοξος και έβρισκε λύσεις». Ρωτώ αν αυτή η σχέση με τον ελληνικό κόσμο είναι αποτέλεσμα της εμπειρίας του εδώ. «Ναι, αλλά είναι μια έμπνευση για κάθε CEO. Τουλάχιστον ήταν μια έμπνευση για μένα όλα αυτά τα χρόνια. Το αγαπημένο μου βιβλίο είναι η Οδύσσεια».
Στο τέλος της κουβέντας, επιστρέφει στη σύγχρονη πραγματικότητα με έναν όρο γνώριμο στη διοικητική θεωρία: VUCA. «Volatile, Uncertain, Complex, Ambiguous». Ένας κόσμος άστατος, αβέβαιος, πολύπλοκος και ασαφής. Για πολλούς, αυτή η περιγραφή είναι πηγή άγχους. Για εκείνον, το αντίθετο: «Ο κόσμος δεν ήταν ποτέ τόσο συναρπαστικός. Πρέπει να χρησιμοποιήσεις το μυαλό σου, να αντιδράσεις, να προσαρμόζεσαι γρήγορα - πάντα έτοιμος να ανταποκριθείς, όπως ο Οδυσσέας στην Οδύσσεια».
Στη διάρκεια της βράβευσης του, μιλώντας ενώπιον του κοινού του Delphi Economic Forum στο Μουσείο της Ακρόπολης, προτίμησε να επιστρέψει στην προσωπική του ιστορία, σε εκείνη την περίοδο των αρχών της δεκαετίας του ’80, όταν έφτασε στην Αθήνα ως ένας νεαρός μάνατζερ για να αναλάβει μια δύσκολη αποστολή. «Η ζωή μου επί της ουσίας ξεκίνησε εδώ. Η Ελλάδα είναι η πραγματική μου χώρα. Μπορεί να έχω γαλλικό διαβατήριο, αλλά στο βάθος της καρδιάς μου, αν τη δείτε, θα βρείτε την Ελλάδα».
Στη νέα στήλη Business Backstage δεν βλέπεις απλώς την είδηση, αλλά και το τι κρύβεται πίσω από αυτή. Κάθε εβδομάδα, όλα όσα κινούν την οικονομία — αλλιώς.
17°
