Πώς οι φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή έδωσαν το έναυσμα για μία ακόμα ανούσια σύγκρουση
Πριν από δύο μήνες ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα ενός πιλοτικού προγράμματος σε δέκα νοσοκομεία, σε συνεργασία με το ίδρυμα Νιάρχος, για την αντιμετώπιση των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων, τα οποία ήταν εντυπωσιακά. Με πολύ απλά μέτρα, όπως η υπενθύμιση στο ιατρικό προσωπικό για πλύσιμο των χεριών και γενικότερα τήρηση των κανόνων υγιεινής, οι λοιμώξεις μειώθηκαν έως και 50%.
Αυτό μεταφράζεται σε πόρους που εξοικονομήθηκαν, ημέρες νοσηλείας που αποφεύχθηκαν και φυσικά σε ανθρώπινες ζωές που σώθηκαν. Αν ή όταν το πρόγραμμα γενικευτεί, κάθε χρόνο θα μιλάμε για κάποιες χιλιάδες ζωές που σώθηκαν, για δεκάδες εκατομμύρια ευρώ που αποταμιεύτηκαν και για ανακούφιση των ΜΕΘ.
Όταν η δημόσια υγεία και η ιστορία γίνονται πεδίο σύγκρουσης
Θα περίμενε κανείς πως όλοι αυτοί που κόπτονται για την υγεία θα θεωρούσαν ζήτημα πρώτης προτεραιότητας την επέκταση αυτού του προγράμματος σε όλη την Ελλάδα. Επίσης, θα είχαν ξεσηκώσει τον κόσμο πιέζοντας την κυβέρνηση για τις καθυστερήσεις. Στα νοσοκομεία, της Νίκαιας, για παράδειγμα, όπου αντιμετωπίζουν αυτό το μείζον πρόβλημα από το οποίο χάνονται άδικα ασθενείς, δεν θα περίμεναν καν. Θα εφάρμοζαν μόνοι τους το πρόγραμμα. Άλλωστε για τη συστηματική τήρηση των κανόνων υγιεινής δεν χρειάζονται ούτε χρήματα ούτε διορισμοί. Η σοβαρότητα και η υπευθυνότητα αρκούν. Αλλά βέβαια, για έναν ανταρσυόπληκτο, τι γοητεία μπορεί να έχει το σύνθημα «πλύντε τα χέρια σας»; Πώς να οργανώσεις κινητοποιήσεις με αυτό το θέμα; Ποια είναι η αριστερή και ποια η δεξιά θέση; Πού είναι οι διαχωριστικές γραμμές; Γιατί είναι σαφές πως αυτό που κυρίως αγαπάμε είναι η αντιπαράθεση. Όσο πιο έντονη και πιο φασαριόζικη –κατά προτίμηση και με τα ΜΑΤ, να πέφτουν και μερικές ψιλές–, τόσο το καλύτερο. Πόσο μάλλον όταν ο υπουργός είναι γνωστός για τις σκληρά δεξιές του θέσεις. Ιδανικό πρόσωπο για να δείξουμε ότι είμαστε προοδευτικοί.
Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή και η πολιτική εκμετάλλευση της μνήμης
Κάπως έτσι χάνουμε τις ώρες μας σε μια καρικατούρα δημόσιου διαλόγου. Ασχολούμαστε με τους εκπροσώπους του τίποτα και αφιερώνουμε ώρες τηλεοπτικού χρόνου και ενασχόλησης στα κοινωνικά δίκτυα με μη θέματα. Τα οποία, ωστόσο, προσφέρονται για να μπορεί ο καθένας να προβάλλεται και να παρουσιάζει την ιδεολογική του ταυτότητα. Αφορμή να υπάρχει κι όλα παίρνουν τον δρόμο τους. Όπως, για παράδειγμα, με τις φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή. Οι ίδιες οι φωτογραφίες προφανώς συγκλονίζουν. Το τι βλέπει ο καθένας, ωστόσο, διαφέρει. Για τους περισσότερους από εμάς αυτό που σοκάρει είναι η ηρεμία στα πρόσωπα που βρίσκονται μπροστά στη βεβαιότητα του θανάτου. Κανείς δεν μπορεί να μπει στη θέση τους. Όλο μας το είναι θέλει να κραυγάσει. Κι αυτός με τη σηκωμένη γροθιά τι κάνει; Δίνει άραγε κουράγιο στους συντρόφους του; Ή μήπως μ’ αυτή την ηρωική αλλά και απελπισμένη κίνηση δίνει νόημα σε μια αδιανόητη θυσία; Ερωτήματα που κάνουν τον καθένα μας να αναμετρηθεί με τον εαυτό του. Και βέβαια να γυρίσει πίσω στην ιστορία, στο μέγεθος ενός εγκλήματος που μας σημαδεύει ακόμα.
Όμως όχι, για κάποιους αυτά δεν ήταν αρκετά. Το σημαντικό είναι να τονιστεί πως οι εκτελεσθέντες ήταν κομμουνιστές. Ορισμένες φορές μάλιστα σου δημιουργείται η εντύπωση πως κάποιοι διεκδικούν μια αποκλειστικότητα. Σαν να μας λένε ότι αυτοί είναι δικοί μας νεκροί, δεν έχετε το δικαίωμα να τους οικειοποιείστε. Η συμπαθής εφημερίδα της αριστεράς μάλιστα το είπε ανοιχτά σε κεντρικό της τίτλο: «υποκριτικό», λέει, το ενδιαφέρον της Μενδώνη για τις φωτογραφίες. Ο λόγος; Ότι δεν προώθησε την ιδέα δημιουργίας ενός μουσείου Εθνικής Αντίστασης.
Κάπως έτσι ένα συγκλονιστικό ιστορικό ντοκουμέντο που θα έπρεπε να μας ενώνει έδωσε το έναυσμα για μία ακόμα ανούσια σύγκρουση. Όσο για το μουσείο Εθνικής Αντίστασης, μακάρι να προχωρήσει. Με την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι θα είμαστε ώριμοι να αντιμετωπίσουμε χωρίς εξωραϊσμούς την ιστορία μας. Διαφορετικά δεν θα ξέρουμε πού να τοποθετήσουμε τον ηρωικό συνταγματάρχη Ψαρρό, που εκτελέστηκε από τον ΕΛΑΣ λίγες μόνο μέρες πριν από την εκτέλεση των διακοσίων.
12°
