Καβούρι - Πεκίνο, η μυστηριώδης διαδρομή της κατασκοπείας

Οι Βρετανοί πράκτορες του πασίγνωστου MI6 συνηθίζουν να λένε μεταξύ τους μια περίεργη φράση που μόνο εκείνοι καταλαβαίνουν: «Ποτέ μην κρίνεις κάποιον από την ομπρέλα του». Πρόκειται για ένα ευφυολόγημα που αφορά δύο ιστορικά στελέχη των μυστικών υπηρεσιών, τον Κιμ Φίλμπι και τον Γκεόργκι Μάρκοφ. Η φράση οφείλεται στο γεγονός ότι και οι δύο, αν και αντίπαλοι, εξελίχθηκαν σε στενούς φίλους, αλλά για κάποιους λόγους, σε μία από τις πολλές επιχειρήσεις στις οποίες συμμετείχαν την περίοδο που ο Ψυχρός Πόλεμος βρισκόταν σε ένα από τα πιο «ψυχρά» του επίπεδα, είχαν αγοράσει την ίδια ομπρέλα, επειδή ο ένας παρίστανε πως ήταν ο άλλος.

Αυτό ίσχυε στις σκληρές εποχές όπου, για να μπορέσει κάποιος να μπει στις μυστικές υπηρεσίες και να γίνει κατάσκοπος, δεν αρκούσε να παριστάνει τον καλλιεργημένο μπον βιβέρ που ξέρει από καλή σαμπάνια, αυτοκίνητα, όπλα και γυναίκες. Αυτά ανήκουν στον κινηματογράφο, που αποτελεί μία από τις πιο χονδροειδείς εξαιρέσεις του γνωστού ρητού ότι «αντιγράφει τη ζωή». Καμία σχέση. Σε εκείνα τα πέτρινα χρόνια της κατασκοπείας ίσχυε αυτό που γράφει ο Τζον Λε Καρέ σε μία από τις περίφημες επιστολές του, που απευθυνόταν σε ένα δεκάχρονο παιδί: «Για να γίνεις κατάσκοπος, πρέπει πρώτα να ξέρεις ποια είναι η γνώμη σου για τον κόσμο, ποιους θα ήθελες να βοηθήσεις και ποιους να απογοητεύσεις. Επίσης, πρέπει να αποφασίσεις πόσα πράγματα είσαι διατεθειμένος να κάνεις με ανέντιμα μέσα».

Ο 54χρονος σμήναρχος φαίνεται ότι διέθετε δύο πράγματα σε αφθονία: γνώσεις και έντονη παρουσία στα social media

Αναζητώντας κανείς κοινά σημεία με την υπόθεση του εντοπισμού και της σύλληψης, ως κατασκόπου για λογαριασμό των Κινέζων, του Έλληνα αξιωματικού της Πολεμικής Αεροπορίας, η απάντηση είναι σχεδόν αυτονόητη: βάσει όσων έχουν γίνει γνωστά μέχρι το μεσημέρι του Σαββάτου 7 Φεβρουαρίου, ελάχιστα είναι εκείνα που παραπέμπουν σε κλασική περίπτωση κατασκοπείας, όπως τη γνωρίζουμε. Αυτή είναι κάτι άλλο ή τουλάχιστον η μετεξέλιξη της παραδοσιακής στον σημερινό διαδικτυακό κόσμο. Υπερβολή; Όχι — και εξηγούμαι.

Οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες —πάλι αυτές— έχουν ακόμη μία φράση-κλειδί: «Το τέλος ενός κατασκόπου αρχίζει όταν αρχίζουν να τον κατασκοπεύουν». Αυτή φαίνεται να επιβεβαιώνει ότι η συγκεκριμένη υπόθεση μοιάζει με κανονική κατασκοπεία. Και έχουμε και λέμε.

Ο 54χρονος σμήναρχος, ειδικευμένος σε θέματα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ανταλλαγής κωδικοποιημένων σημάτων, ραντάρ και άλλων τεχνικών-ψηφιακών ζητημάτων, φαίνεται ότι διέθετε δύο πράγματα σε αφθονία: γνώσεις —κυρίως όσον αφορά τις κωδικοποιημένες πληροφορίες και τις τεχνικές του ΝΑΤΟ— και έντονη παρουσία στα social media. Από το Facebook και το Instagram έως και το LinkedIn, φόρτωνε πλήθος λεπτομερειών για τις γνώσεις του, αλλά και φωτογραφίες από τη ζωή του, τα ταξίδια του και τις επικοινωνιακές του συνήθειες. Για παράδειγμα, πριν από τρία χρόνια είχε αναρτήσει, σε ύφος που θύμιζε αγγελία αναζήτησης πελατών, μια ανάρτηση γραμμένη μάλιστα στα αγγλικά.

Ο εργάτης από τη Ροδόπη και το σαμποτάζ

Λίγες ημέρες πριν από την υπόθεση του Έλληνα αξιωματικού της Πολεμικής Αεροπορίας, είχε αποκαλυφθεί ακόμη μία ελληνική εμπλοκή σε υπόθεση κατασκοπείας. Αυτή, σύμφωνα με κεντρικές πολιτικές εκτιμήσεις των ελληνικών αρχών, θεωρείται χαμηλότερης στάθμης ως προς τα ποιοτικά και επιχειρησιακά της χαρακτηριστικά. Ο 55χρονος βαφέας, μουσουλμάνος στο θρήσκευμα και πατέρας ενός κοριτσιού, καταγόμενος από το χωριό Κοπτερό της Ροδόπης, ο οποίος μετέβαινε συστηματικά στη Γερμανία για επαγγελματικούς λόγους —κυρίως για εργασίες αμμοβολής σε ναυπηγεία— στο πλαίσιο συμφωνιών που μεσολαβούσαν δύο Έλληνες εργολάβοι εύρεσης προσωπικού, κατηγορείται, μαζί με έναν 37χρονο Ρουμάνο συνάδελφό του, από τις γερμανικές Αρχές για απόπειρα δολιοφθοράς σε πολεμικό πλοίο. Συγκεκριμένα, η υπόθεση αφορά την κορβέτα «Emden», η οποία βρισκόταν ελλιμενισμένη σε ναυπηγείο του Αμβούργου για επισκευές και επρόκειτο να αποπλεύσει για δοκιμαστικό πλου.

Στην ενημέρωση της Eurojust (Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δικαστική συνεργασία) επισημαίνεται ακόμη ότι οι δύο κατηγορούμενοι φέρονται, μεταξύ άλλων, να «έριξαν πάνω από 20 κιλά λειαντικού χαλικιού στους κινητήρες πλοίων του γερμανικού πολεμικού ναυτικού», να «προκάλεσαν φθορές σε γραμμές παροχής πόσιμου νερού» και να «αφαίρεσαν τάπες από δεξαμενές καυσίμων». Ο πατέρας του 55χρονου από τη Ροδόπη τον περιέγραψε ως έναν άνθρωπο που πηγαινοερχόταν στη Γερμανία αναζητώντας μεροκάματο. Όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι, στην πιο περίπλοκη εκδοχή της υπόθεσης, είναι πιθανό να έχει στρατολογηθεί μαζικά μέσω διαδικτύου από ρωσικές ομάδες που, στο πλαίσιο του υβριδικού πολέμου εναντίον της Ευρώπης, πληρώνουν πολύ χαμηλές αμοιβές —από 20 έως 100 ευρώ ή δολάρια— για την πρόκληση ζημιών σε ευρωπαϊκούς στόχους. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο.

Ο σμήναρχος και η διαδρομή Καβούρι – Πεκίνο

«Οι κακόβουλοι παράγοντες ζουν ανάμεσά μας — δουλεύουμε μαζί τους. Κάθε επιχείρηση θα πρέπει να τους λαμβάνει σοβαρά υπόψη και να τους περιορίζει. Οι insiders αποτελούν κρίσιμο πόρο, και όσοι είναι κακόβουλοι μπορούν να αποβούν σημαντική απειλή για κάθε επιχείρηση, αν υποτιμηθούν». Οι αναρτήσεις για παρόμοια θέματα κυβερνοασφάλειας και ψηφιακής στρατηγικής πύκνωσαν, σύμφωνα με πηγές των ελληνικών μυστικών υπηρεσιών, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την έναρξη της ουκρανικής άμυνας.

«Ο κυβερνοχώρος μπορεί να φέρει τις πραγματικές συνέπειες των πολέμων που διεξάγονται σε όλο τον κόσμο στην πόρτα σου», έγραφε σε μία άλλη ανάρτηση, επίσης στα αγγλικά. Και ανάμεσα σε αυτές, πολύ χαβαλέ: με φίλους, σε εκδρομές, σε ταξίδια, ακόμη και φωτογραφία με ένα κίτρινο κιμονό, διαφήμιζε ότι μπορεί να ήξερε πολλά, αλλά ήταν ανοιχτός σε νέες προκλήσεις.

«Οι κίνδυνοι που προκύπτουν από εργαζόμενους οι οποίοι μπορεί να αποκαλύψουν πληροφορίες ακούσια, λόγω απροσεξίας ή απλών λαθών, ή από κακόβουλους εσωτερικούς παράγοντες που κλέβουν ευαίσθητο υλικό με σκοπό προσωπικό όφελος», είχε αναρτήσει τον Μάρτιο του ’23, «πρέπει να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά από τους οργανισμούς».

Η ανάρτηση, όμως, που έδειχνε είτε ότι αναζητούσε «δεύτερη» δουλειά είτε ότι ήταν εξαιρετικά αφελής, ήταν εκείνη που συνόδευε τον μεταπτυχιακό του τίτλο: τον μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (MSc) σε Συστήματα Κατευθυνόμενων Όπλων από βρετανικό πανεπιστήμιο.

«Η εμπειρία του καλύπτει ένα ευρύ φάσμα καθηκόντων, όπως μηχανικός συντήρησης ραντάρ, προγραμματιστής λογισμικού για εναέρια ραντάρ, διαχειριστής συστημάτων πληροφορικής και διευθυντής έργου που υλοποιεί μεγάλες συμβάσεις εξοπλισμών».

Οι ελληνικές υπηρεσίες και κυρίως η ΕΥΠ, μετά από ενημέρωση που είχαν από στελέχη της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα και πράκτορες της CIA, ήταν βέβαιες: ο κινεζικός μηχανισμός αναζήτησης πληροφοριών σε όλες τις περιοχές ενδιαφέροντος του πλανήτη —πόσο μάλλον στην Ελλάδα με την ιδιαίτερη γεωγραφική της θέση— μπορούσε πολύ εύκολα να «ψαρέψει» έναν τέτοιον άνθρωπο. Μόνο και μόνο από την παρουσία του στα social media, τα ειδικά εκπαιδευμένα λογισμικά της Guoanbu, της κινεζικής μυστικής υπηρεσίας, τον είχαν κατατάξει στις «υποψήφιες στρατολογήσεις με πολύ υψηλές πιθανότητες».

Και έτσι έγινε. Πριν από δύο χρόνια τον πλησίασαν διαδικτυακά. Αντάλλαξε απόψεις με τον άνθρωπο που είχε αναλάβει τη στρατολόγησή του και οργανώθηκε ένα ταξίδι του στην Κίνα. Ο διοικητής της 128ης Σμηναρχίας Τηλεπικοινωνιών, με έδρα το πευκόφυτο Καβούρι, χρειαζόταν ειδική άδεια από την υπηρεσία του για να ταξιδέψει στο εξωτερικό. «Θέλω να μάθω τη γλώσσα», ήταν το επιχείρημά του.

Το τέλος ενός κατασκόπου αρχίζει όταν αρχίζουν να τον κατασκοπεύουν

Από την Κίνα επέστρεψε έχοντας στις αποσκευές του τα στοιχεία των πρώτων σημαντικών του επαφών, αλλά και ένα κίτρινο κιμονό — το ίδιο με εκείνο στο οποίο είχε φωτογραφηθεί και το οποίο είχε αναρτήσει στα social media. Είχε όλα τα προσόντα για τη συγκεκριμένη δουλειά: εξειδικευμένος μηχανικός συστημάτων Επικοινωνιών και Πληροφοριών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Ηνωμένο Βασίλειο και περισσότερα από 30 χρόνια εμπειρίας. Τακτικός αξιολογητής του ΝΑΤΟ στον τομέα των Συστημάτων Επικοινωνιών και Πληροφοριών (CIS), με δυνατότητα πρόσβασης σε ηλεκτρονικά δεδομένα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Είχε υπηρετήσει ως διοικητής Σμήνους Τηλεπικοινωνιών και Ραντάρ, στο ΓΕΑ αλλά και στην Κύπρο, σε διάφορες θέσεις που σχετίζονταν με τον ηλεκτρονικό πόλεμο. Είχε αναρτήσει, μάλιστα με ιδιαίτερη θέρμη, το γεγονός ότι τον τελευταίο καιρό είχε συμμετάσχει σε δύο συνέδρια του ΝΑΤΟ στο εξωτερικό, κάτι που προφανώς ενέτεινε το κινεζικό ενδιαφέρον για το είδος των πληροφοριών που χειριζόταν.

Ακολούθησε ταξίδι στην Αθήνα του Κινέζου στρατολογητή του. Αυτό υποθέτουν οι ελληνικές αρχές, χωρίς σε καμία περίπτωση να εμπλέκουν την κινεζική πρεσβεία στην Αθήνα, ούτε να έχει γίνει γνωστό αν υπήρξε κάποιο επίσημο ή ανεπίσημο διάβημα. Προφανώς υπήρξε συμφωνία και ως προς τα οικονομικά ανταλλάγματα που ζητούσε ο Έλληνας αξιωματικός. Για το ύψος αυτών δεν έχουν διαρρεύσει πληροφορίες.

Ο σμήναρχος είναι παντρεμένος, πατέρας μίας κόρης, και ζούσε σε σπίτι στα Νότια Προάστια, ώστε να βρίσκεται κοντά στη δουλειά του. Οι αμοιβές του συνδέονταν άμεσα με το επίπεδο διαβάθμισης των πληροφοριών που μεταβίβαζε στους Κινέζους. Η ειδική συσκευή με το λογισμικό που του είχαν χορηγήσει τού επέτρεπε να μεταδίδει φωτογραφημένες πληροφορίες μέσω πρόσβασης με QR code αναγνώρισης.

Αυτό ήταν, όπως φάνηκε, και το κομβικό σημείο. Κάπου σε αυτή τη μεγάλη διαδρομή «χτύπησαν» συναγερμό τα λογισμικά του ΝΑΤΟ, τα οποία εντόπισαν αποστολή ευαίσθητων πληροφοριών που είχαν εξέλθει από την Ελλάδα. Πολύ γρήγορα, Έλληνες πράκτορες έφτασαν πρώτα στην IP address του σμήναρχου και στη συνέχεια στη φυσική του διεύθυνση, έξω από το σπίτι του. Εκεί βρέθηκε και η συσκευή που του είχαν χορηγήσει οι Κινέζοι, ενώ κατασχέθηκαν όλα τα ηλεκτρονικά μέσα που διέθετε: δύο laptop, USB sticks και δύο κινητά τηλέφωνα, εκ των οποίων το ένα χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για τη σύνδεση και τη μετάδοση του κωδικοποιημένου υλικού μέσω διαδικτύου.

Με χειροπέδες, σκυμμένος, φορώντας κουκούλα και προσπαθώντας να κρύψει το πρόσωπό του από τον «κανονικό» κόσμο —αφού στον ψηφιακό κυκλοφορεί συνοδευόμενο από ατιμωτικούς χαρακτηρισμούς— θα παραμείνει έως την Τρίτη 10/2 στα κρατητήρια της Αερονομίας. Προηγουμένως πέρασε πολλές ώρες στα γραφεία του στρατιωτικού ανακριτή, όπου, σύμφωνα με πληροφορίες, τα είπε όλα: από το πώς γνωρίστηκε με τους Κινέζους χειριστές του, μέχρι τις αμοιβές του και το είδος των πληροφοριών που πωλούσε.

Εκεί όπου σταματούν οι διαρροές είναι στο γεγονός ότι έχει σίγουρα δώσει το όνομα του στρατολογητή του και πιθανώς τα ονόματα διασυνδέσεών του στην Ελλάδα —κάτι που εξακολουθεί να ερευνάται.

Η πορεία του από εδώ και στο εξής θα είναι εξαιρετικά δύσκολη. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι είναι πολύ πιθανό να καταδικαστεί σε τουλάχιστον 20ετή κάθειρξη και, σύμφωνα με τον νέο νόμο περί κατασκοπείας, να χάσει και την ελληνική ιθαγένεια. Και αυτό μπορεί να σημαίνει εξελίξεις πολύ πιο βαριές από τον πολυετή εγκλεισμό του σε ελληνικές φυλακές…

Την περασμένη Πέμπτη στη Γαλλία

Όταν έγινε γνωστή η υπόθεση του Σμήναρχου στην Ελλάδα, κυκλοφόρησε και η πληροφορία ότι στη Γαλλία είχαν συλληφθεί τέσσερις άνθρωποι, εκ των οποίων οι δύο Κινέζοι με την κατηγορία της κατασκοπείας. Η Εισαγγελία του Παρισιού απήγγειλε κατηγορίες συνολικά στους τέσσερις για κατασκοπεία και υποκλοπή ευαίσθητων στρατιωτικών δεδομένων προς όφελος του Πεκίνου. Οι δύο Κινέζοι είχαν νοικιάσει  ένα μικρό σπίτι μέσω Airbnb στην περιοχή Ζιρόντ, όπου είχαν εγκατασταθεί με σκοπό τη συλλογή ευαίσθητων, μεταξύ αυτών και στρατιωτικών, πληροφοριών. Η υπόθεση άρχισε να ξετυλίγεται μετά από αναφορές κατοίκων της περιοχής ότι είχαν «πέσει» όλες οι οικιακές συνδέσεις στο ίντερνετ. Οι τεχνικοί των εταιρειών που έσπευσαν να ελέγξουν στις 30 Ιανουαρίου είδαν μια περίεργη δορυφορική κεραία διαμέτρου δύο μέτρων να έχει τοποθετηθεί στο σπίτι που είχαν νοικιάσει οι Κινέζοι.

Την επόμενη ημέρα, οι αρχές εντόπισαν ένα «σύστημα υπολογιστών συνδεδεμένων με δορυφορικές κεραίες», το οποίο φέρεται να είχε τη δυνατότητα λήψης δορυφορικών δεδομένων, όπως ανέφερε η Εισαγγελία του Παρισιού. Η εγκατάσταση αυτή, σύμφωνα με τις αρχές, επέτρεπε την υποκλοπή «επικοινωνιών μεταξύ στρατιωτικών οντοτήτων».

Οι δύο Κινέζοι κατηγορούνται ότι ταξίδεψαν στη Γαλλία με στόχο τη συλλογή δεδομένων από το δορυφορικό δίκτυο Starlink και άλλες «υποδομές ζωτικής σημασίας», με σκοπό τη μετάδοσή τους στην Κίνα. Στις αιτήσεις τους για βίζα είχαν δηλώσει ότι εργάζονταν ως μηχανικοί σε εταιρεία έρευνας και ανάπτυξης εξοπλισμού ασύρματης επικοινωνίας. Οι άλλοι δύο ύποπτοι φέρονται να ήταν υπεύθυνοι για την παράνομη εισαγωγή του εξοπλισμού στη χώρα, σύμφωνα με την Εισαγγελία, η οποία δεν αποκάλυψε περισσότερα στοιχεία σχετικά με την ταυτότητά τους.

Οι δύο υποθέσεις δεν φαίνεται να σχετίζονται αλλά τουλάχιστον η χρονική σύμπτωσή τους δημιουργούν διάφορες υπόνοιες οι οποίες ερευνώνται από τις ελληνικές μυστικές υπηρεσίες σε συνεργασία με τις γαλλικές αλλά και τις αμερικανικές. Πληροφορίες δεν αποκλείουν να συνδέονται στο πλαίσιο ενός εξελισσόμενου υβριδικού πολέμου εναντίον ευρωπαϊκών στρατιωτικών στόχων που ναι μεν κινείται από ρωσικά δίκτυα αλλά αυτό δεν αποκλείει τη συνεργασία Ρώσων και Κινέζων κατασκόπων στο ευρωπαϊκό έδαφος. 

Αυτή είναι η αιτία που από το καλοκαίρι του 2014, από την εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία και έπειτα, έχει στηθεί ένα πανευρωπαϊκό δίχτυ συνεργασίας των μυστικών υπηρεσιών όλων των ευρωπαϊκών χωρών. Είναι η «Επιχείρηση Counter Intelligence» και ο σκοπός της είναι η αντιμετώπιση των κατασκοπικών δικτύων Ρώσων και Κινέζων.

Το καλοκαίρι στην Τανάγρα

Κάτι ανάλογο, όχι παρόμοιο, με αυτό στη Γαλλία είχε συμβεί και τον περασμένο Ιούλιο στην Ελλάδα, και μάλιστα έξω από το αεροδρόμιο της Πολεμικής Αεροπορίας στην Τανάγρα. Στις 9 του μηνός η αερονομία είχε εντοπίσει τέσσερις Κινέζους να περιφέρονται δίπλα στην περίφραξη του αεροδρομίου και παρά τις πολύγλωσσες απαγορευτικές πινακίδες φωτογράφιζαν το αεροδρόμιο καθώς και τα μαχητικά αεροσκάφη. Ήταν ένα ζευγάρι 47 ετών, ο 15χρονος γιος τους και ένας φίλος τους, 53 ετών. Κατά τη σύλληψή τους ισχυρίστηκαν ότι είναι τουρίστες και απλώς φωτογράφιζαν, όπως κάνουν όλοι οι τουρίστες στις διακοπές τους. Παρ’ όλα αυτά παραπέμφθηκαν στον εισαγγελέα. Εκτοτε δεν ακούστηκε κάτι γι’ αυτήν την υπόθεση αλλά θεωρείται σίγουρο ότι δεν δόθηκε συνέχεια.

Οι προειδοποιήσεις για τα κινεζικά κατασκοπικά δίκτυα στην Ευρώπη

Από τον Νοέμβριο του 2025, η βρετανική υπηρεσία πληροφοριών MI5 (η MI6 είναι υπηρεσία εξωτερικών επιχειρήσεων) είχε σημάνει συναγερμό σε όλες τις αντίστοιχες υπηρεσίες της Ευρώπης. Οι λεπτομέρειες της προειδοποίησης έχουν πολύ μεγάλη σημασία για την υπόθεση της σημερινής κατασκοπείας, με πρωταγωνιστή τον Έλληνα αξιωματικό της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η βρετανική υπηρεσία προειδοποιούσε τότε ότι κινεζικές υπηρεσίες κατασκοπείας στοχεύουν βουλευτές, αξιωματούχους και γενικότερα προσωπικό που χειρίζεται ευαίσθητες πληροφορίες, μέσω αγγελιών που φαίνεται να καταχωρίζουν εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα που ειδικεύονται στο head hunting — «κυνηγοί κεφαλών», επί το ελληνικότερον. Σύμφωνα με την υπηρεσία, Κινέζοι πράκτορες χρησιμοποιούν πλατφόρμες επαγγελματικής δικτύωσης (όπως το LinkedIn) και άλλους λογαριασμούς που εμφανίζονται ως «κυνηγοί κεφαλών» και προσφέρουν ψεύτικες δουλειές ή συμβουλευτικές ευκαιρίες, με σκοπό τη συλλογή ευαίσθητων πληροφοριών για το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η MI5 μιλούσε τότε για δύο συγκεκριμένους λογαριασμούς, οι οποίοι ελέγχονταν από την κινεζική υπηρεσία κρατικής ασφάλειας και χρησιμοποιούνταν για να «χτίσουν σχέσεις» με τους στόχους. Επισήμαινε επίσης ότι χιλιάδες ύποπτες αγγελίες εργασίας είχαν αναρτηθεί σε διάφορες πλατφόρμες, με τον ίδιο στόχο παραπλάνησης και τελικό σκοπό την απόκτηση πληροφοριών.

Οι ιδιαιτερότητες της κινεζικής κατασκοπείας

Από τη στιγμή που ο Σι Τζινπίνγκ ανέλαβε την ηγεσία της Κίνας —αρχικά ως πρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής τον Νοέμβριο του 2012 και κατόπιν ως πρόεδρος της χώρας τον Μάρτιο του 2013— έθεσε σε εφαρμογή μια ριζική αναδιάρθρωση του κινεζικού κατασκοπευτικού μηχανισμού. Η συλλογή πληροφοριών έπαψε να λειτουργεί ως αποσπασματική δραστηριότητα μεμονωμένων στρατιωτικών μονάδων και μετατράπηκε σε κεντρικό εργαλείο κρατικής στρατηγικής, απολύτως εναρμονισμένο με τους μακροπρόθεσμους γεωπολιτικούς στόχους του Πεκίνου.

Τα τελευταία χρόνια, το Πεκίνο έχει επεκτείνει το οπλοστάσιό του πέρα από την κλασική κατασκοπεία

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η Κίνα διεξάγει συστηματικές, πολυετείς και παγκόσμιας εμβέλειας επιχειρήσεις κατασκοπείας, με στόχους που εκτείνονται από πολυεθνικές εταιρείες έως στρατιωτικές υποδομές και κυβερνητικούς μηχανισμούς δεκάδων χωρών. Η κλίμακα αυτών των επιχειρήσεων δεν έχει ιστορικό προηγούμενο: τα περιστατικά κινεζικής κατασκοπείας υπερβαίνουν συντριπτικά εκείνα οποιασδήποτε άλλης χώρας, συμπεριλαμβανομένης ακόμη και της Ρωσίας.

Η κατασκοπεία του φιλελεύθερου… κομμουνισμού

Η κινεζική κατασκοπεία έχει προκαλέσει τεράστια πλήγματα στην εθνική ασφάλεια τρίτων κρατών μέσω της συστηματικής κλοπής στρατιωτικής τεχνολογίας αιχμής, ακόμη και κρίσιμων δεδομένων που αφορούν δοκιμές πυρηνικών όπλων. Οι Κινέζοι στρατολογούν τους πάντες και τα πάντα. Στελέχη των ελληνικών μυστικών υπηρεσιών γνωρίζουν με λεπτομέρειες ιστορίες στρατολογήσεων ακόμα και νεαρών Κινέζων που εργάζονται ως delivery σε κινεζικά εστιατόρια και οι οποία συλλέγουν πληροφορίες για συμπατριώτες τους επιχειρηματίας που ζουν κατά κανόνα σε ακριβές περιοχές των Βορείων και Νοτίων Προαστίων. 

Ο Alex Joske είναι υψηλόβαθμος σύμβουλος ασφαλείας, πρώην αναλυτής στο Australian Strategic Policy Institute, και συγγραφέας του βιβλίου «Kατάσκοποι και ψέματα, πώς οι μεγαλύτερες μυστικές επιχειρήσεις της Κίνας εξαπάτησαν τον κόσμο» (Hardie Grant Books, 2022). Είναι ίσως από τους λίγους που γνωρίζουν τόσο καλά τον τρόπο με τον οποίον απλώνονται οι κινεζικές μυστικές υπηρεσίες στον υπόλοιπο κόσμο, έναν τρόπο που δεν μοιάζει με άλλες υπηρεσίες οι οποίες μάλιστα είναι πολύ πιο γνωστές, όπως η CIA ή η MI6.

Ποιο είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυστικά επιτυχίας της κινεζικής μυστικής υπηρεσίας, όπου και αν δρα σε ολόκληρο τον πλανήτη; Είναι η ενσωμάτωση στον τρόπο σκέψης και δράσης της «ειρηνικής ανόδου», κάτι που χαρακτηρίζει την κινεζική ιδιαιτερότητα μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής. Ραγδαία εξέλιξη σε όλους τους τομείς, εννοείται και στον στρατιωτικό, χωρίς να απειλεί εμφανώς καμία άλλη χώρα. Ενα σκληρό δικτατορικό καθεστώς -μην ξεχνάμε ότι η Κίνα ανήκει στην κατηγορία των κρατών όπου οι θανατικές ποινές βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη- με το προσωπείο ενός σχεδόν φιλελεύθερου κράτους που του προσφέρουν οι νόμοι του κρατικού καπιταλισμού που εφαρμόζει στην εσωτερική και διεθνή οικονομική της παρουσία ως υπερδύναμη της παγκόσμιας αγοράς.

Όπως εξηγεί ο Joske, η μυστική υπηρεσία της Κίνας εργάζεται μεταδίδοντας το μήνυμα στον υπόλοιπο κόσμο ότι δεν είναι σκοπός της να αναθεωρήσει την υπάρχουσα διεθνή τάξη. Οι αξιωματικοί της, λέει, συνηθίζουν να προσποιούνται τους μεταρρυθμιστές ακαδημαϊκούς ενώ παράλληλα χτίζουν τις σχέσεις τους με «ξένους ακαδημαϊκούς, διπλωμάτες, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων των άλλων χωρών, καθώς και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, προωθώντας αφηγήσεις όπως ο ισχυρισμός ότι η Κίνα κινούνταν αναπόφευκτα προς τη δημοκρατία».

Το Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας (MSS) είναι η κύρια πολιτική υπηρεσία πληροφοριών, ασφάλειας και μυστικής Αστυνομίας της Κίνας, υπεύθυνη για την ξένη κατασκοπεία, την αντικατασκοπεία αλλά και την εσωτερική πολιτική ασφάλεια. Ιδρύθηκε το 1983 και είναι ένας από τους μεγαλύτερους και πιο μυστικούς οργανισμούς πληροφοριών στον κόσμο, ταγμένη στην υπηρεσία της ασφάλειας του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος.

Το τεράστιο παγκόσμιο δίκτυο των πρακτόρων που δουλεύουν για την MSS εκτιμάται ότι ξεπερνά τις 800.000 μόνο στις χώρες της Δύσης. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η σιωπηρή αλλά σημαντικότατη βοήθεια της Κίνας στη Ρωσία και τον στρατό του Πούτιν, η έκρηξη στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την απέχθεια που εκφράζει και δημοσίως ο Τραμπ προς το ΝΑΤΟ, είναι ένας συνδυασμός που εξηγεί το γεγονός ότι ο Ελληνας αξιωματικός πωλούσε τα σχέδια του ΝΑΤΟ στο Πεκίνο, με έδρα το παραθαλάσσιο Καβούρι…

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη στρατολόγηση Κινέζων υπηκόων που διαμένουν ή δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό. Φοιτητές και εργαζόμενοι στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη μετατρέπονται συχνά σε μοχλούς πίεσης, καθώς οι οικογενειακοί τους δεσμοί με την Κίνα χρησιμοποιούνται ως εργαλείο εξαναγκασμού. Πρόκειται για μια μορφή κρατικής ομηρίας χαμηλής έντασης, που εκτείνεται πέρα από τα σύνορα και το διεθνές δίκαιο.

Το hacking αποτελεί τον βασικό πυλώνα αυτής της επιθετικής στρατηγικής, όμως δεν είναι ο μοναδικός. Η Κίνα αξιοποιεί μεθοδικά και τις παραδοσιακές τεχνικές στρατολόγησης πρακτόρων —χρήμα, σεξ, εκβιασμό— ενώ παράλληλα εφαρμόζει πιο συγκαλυμμένες πρακτικές, όπως η απόκτηση ακινήτων δίπλα σε στρατιωτικές βάσεις και ερευνητικά κέντρα. Είπαμε, είναι η κινεζική τεχνική συλλογή πληροφοριών, Κομφούκιος και Σουν Τζου με την «Τέχνη του Πολέμου», όλα μαζί…