- CITY GUIDE
- PODCAST
-
20°
Ζήσαμε τελικά μια νέα Γιάλτα στη Σενζέν;
Τι κέρδισαν οι τρεις ηγέτες, Τραμπ, Σι και Πούτιν, από την ιστορική συνάντηση στην Κίνα και τι συνεπάγεται η συνάντησή τους για τη διεθνή τάξη;
Ο Πούτιν μίλησε για νέα Γιάλτα, ο Σι έστησε το σκηνικό και ο Τραμπ αναζήτησε μια ιστορική συμφωνία
Οι δημοσιογράφοι έβγαιναν από την αίθουσα της βίλας Κιλίν όταν ένας Ρώσος πρόλαβε να φωνάξει: «Βλαντίμιρ Βλαντίμιροβιτς, μοιάζει με Γιάλτα 2.0;». Ο Πούτιν έγνεψε καταφατικά. Στη συνέντευξη Τύπου πήγε ένα βήμα παραπέρα: «Τι κακό είχε η Γιάλτα;», υποστηρίζοντας ότι επικύρωσε τις υπάρχουσες πραγματικότητες και στις σημερινές συγκρούσεις «θα πρέπει να αποδεχθούμε τις πραγματικότητες επί του πεδίου».
Ο παραλληλισμός σκοντάφτει στα στοιχειώδη. Ο Ρούζβελτ, ο Τσόρτσιλ και ο Στάλιν διαπραγματεύτηκαν οκτώ μέρες, τον Φεβρουάριο του 1945, με τον πόλεμο ακόμη σε εξέλιξη - και σχεδίασαν μια διευθέτηση που επικύρωνε όσα δημιουργούσαν οι στρατοί τους. Ο Τραμπ, ο Σι και ο Πούτιν κάθισαν λιγότερο από μιάμιση ώρα γύρω από ένα στρογγυλό τραπέζι, χωρίς ανάλογη διπλωματική προεργασία.
Κι ο Πούτιν δεν είναι ο Στάλιν του 1945: μετά από σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο της Ουκρανίας.
Κι ο Τραμπ δύσκολα θα μπορούσε να παρομοιαστεί με τον Ρούζβελτ…
Τρεις ηγέτες, 80 λεπτά συνομιλιών και μια διακήρυξη χωρίς λέξη για την Ουκρανία. Ο κόσμος δεν μοιράστηκε ξανά, αλλά οι κανόνες του αμφισβητούνται
Τι συμφώνησαν
Η «διακήρυξη ειρήνης» ξεκινά με τη Ρωσία και τις ΗΠΑ να ευχαριστούν την Κίνα «για τη φιλοξενία αυτής της ιστορικής συνάντησης». Το κείμενο δημοσιοποιήθηκε αρχικά από κινεζικές και ρωσικές πηγές. Για τα πυρηνικά, που ο Τραμπ παρουσίαζε ως πρώτη του προτεραιότητα, ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να καταγράψει ένα αποτέλεσμα: το Πεκίνο, που απέφευγε τριμερείς διαπραγματεύσεις για τον έλεγχο των εξοπλισμών, αποδέχθηκε μια γενική δέσμευση για διάλογο. Συμφωνία περιορισμού των οπλοστασίων, πάντως, δεν υπάρχει.
Η διακήρυξη επαναλαμβάνει ότι «ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί». Ούτε αυτό είναι καινούργιο: την ίδια διατύπωση είχαν υιοθετήσει ήδη και τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Κανένας στόχος, καμία προθεσμία, ενώ η New START, η τελευταία συνθήκη που περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια Ουάσιγκτον και Μόσχας, έχει λήξει από τον Φεβρουάριο.
Ο Ντένις Γουάιλντερ, πρώην επικεφαλής ανάλυσης για την Κίνα στη CIA, εκτιμά ότι το Πεκίνο επιδιώκει πρώτα να φτάσει σε ισοτιμία πυρηνικών κεφαλών με τις άλλες δύο δυνάμεις και μετά να συζητήσει μειώσεις. Ο διάλογος της Σενζέν δεν επιβάλλει κανέναν περιορισμό στην ανάπτυξη του κινεζικού οπλοστασίου.
Στη διακήρυξη υπάρχει και μια αναφορά στην ενέργεια: οι τρεις χώρες συμφώνησαν στην ανάγκη αύξησης της προσφοράς διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων. Η διατύπωση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι ΗΠΑ και η Ρωσία συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου παγκοσμίως, ενώ η Κίνα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς και καταναλωτές του. Ωστόσο, δεν ανακοινώθηκαν συγκεκριμένες ποσότητες, χρονοδιάγραμμα ή μέτρα εφαρμογής.
Αν υπάρχει κάτι στο οποίο Τραμπ, Σι και Πούτιν βρήκαν κοινή γλώσσα, αυτό είναι τα όρια της διεθνούς δικαιοσύνης. Στη διακήρυξη υπογραμμίζουν τη σημασία της κρατικής συναίνεσης και της ασυλίας των κρατικών αξιωματούχων, ενώ προειδοποιούν ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο «δεν πρέπει να καταχράται τη δικαιοδοσία του».
Ο Τραμπ είχε αποκαλέσει το Δικαστήριο «εκτός ελέγχου». Σε βάρος του Πούτιν εκκρεμεί από το 2023 ένταλμα σύλληψης για την παράνομη μεταφορά παιδιών από κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας. Η διοίκηση Τραμπ έχει επιβάλει κυρώσεις στο Δικαστήριο, ενώ το Πεκίνο απορρίπτει τη διεθνή διαιτητική απόφαση του 2016 για τη Νότια Σινική Θάλασσα. Τρεις δυνάμεις με διαφορετικές αντιπαραθέσεις με τη διεθνή δικαιοσύνη συνυπέγραψαν μια διατύπωση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αμφισβήτηση της ανεξάρτητης διεθνούς λογοδοσίας.
Τι κέρδισε ο καθένας
Ο Σι εξασφάλισε τον έλεγχο της συνάντησης και των συμβολισμών της. Υποδέχθηκε τον Τραμπ αυτοπροσώπως στο αεροδρόμιο, ανταποδίδοντας την υποδοχή που του είχε επιφυλάξει ο Αμερικανός πρόεδρος τον Σεπτέμβριο, ενώ την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, υποδέχθηκε ένας συνταξιούχος διπλωμάτης. Εμφανίστηκε ως οικοδεσπότης μιας συνεννόησης των μεγάλων δυνάμεων χωρίς να αναλάβει συγκεκριμένες νέες υποχρεώσεις. Ζήτησε από τις ΗΠΑ να κάνουν «το σωστό» για την Ταϊβάν, ενώ, σύμφωνα με τους New York Times, εκκρεμεί το ζήτημα αμερικανικής πώλησης όπλων ύψους 14 δισ. δολαρίων στην Ταϊπέι.
Ο Πούτιν δεν πήρε αναγνώριση των εδαφικών του διεκδικήσεων. Πήρε κάτι άλλο: με τη συμπερίληψή του στην «οικογενειακή φωτογραφία» της APEC «κέρδισε» την εικόνα της συμμετοχής στην ομάδα των μεγάλων του διαχειρίζεται τη διεθνή τάξη μολονότι η Ρωσία υστερεί έναντι των άλλων δύο σε οικονομική ισχύ και εξαρτάται όλο και περισσότερο από την Κίνα. Ο Ρώσος πρόεδρος τόνισε ότι δεν έχει «καμία αμφιβολία» πως ο Τραμπ θέλει ειλικρινά την ειρήνη και, ταυτοχρόνως, απέκλεισε μερική εκεχειρία, προειδοποιώντας ότι η απάντησή του στα ουκρανικά πλήγματα στη γέφυρα της Κριμαίας «θα είναι πολύ επώδυνη».
Ο Τραμπ αποκάλεσε «φίλους» και τους δύο. Στο Fox News είχε παραδεχτεί ότι σε όλη του τη ζωή διάβαζε πως το να μην αφήσεις Ρωσία και Κίνα να ενωθούν είναι το αλφαβητάρι της πολιτικής, για να προσθέσει: «Και οι δύο συμπαθούν τον Τραμπ. Τι θα γίνει μετά από μένα, δεν μπορώ να σας πω».
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι η αμερικανική διπλωματία -από την εποχή του Κίσινγκερ- επιδίωκε να εκμεταλλεύεται τις διαφορές Μόσχας και Πεκίνου. Ο Κερτ Κάμπελ, πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον υποτιμά πόσο βαθιά έχει γίνει η σχέση των δύο, με τον Τραμπ να ελπίζει ότι μπορεί να διαχειριστεί τα πάντα με κατ’ ιδίαν επαφές και προσωπική χημεία. Τι πήραν όμως οι ΗΠΑ ως αντάλλαγμα για το κύρος που πρόσφεραν στον Πούτιν και τη διεθνή προβολή που εξασφάλισε ο Σι; Όχι πολλά…
«Θεέ μου...»
Στο Βερολίνο, περίπου σαράντα ηγέτες της «Συμμαχίας των Προθύμων» περίμεναν τους Γουίτκοφ και Κούσνερ να τους ενημερώσουν για όσα συζητήθηκαν χωρίς αυτούς, με τον Ντόναλντ Τουσκ να γράφει στο X: «Θεέ μου, προστάτεψέ μας από τέτοιους φίλους».
Και το ερώτημα που εγείρεται είναι το εξής: Ζήσαμε μια νέα Γιάλτα; Μάλλον όχι. Η Γιάλτα συνέβαλε στη μεταπολεμική διευθέτηση που καθόρισε την Ευρώπη για σχεδόν μισό αιώνα. Η Σενζέν δεν καθόρισε μια νέα τάξη και, όπως παραδέχτηκε ο ίδιος ο Πούτιν, οι αποφάσεις της δεν δεσμεύουν κανέναν.
Κι άφησε πίσω της την επιδίωξη των ισχυρών να ορίζουν οι ίδιοι τα όρια της λογοδοσίας τους, να συζητούν την ειρήνη χωρίς εκείνους που πολεμούν και να αντιμετωπίζουν τις πουτινικές «πραγματικότητες επί του πεδίου» ως αφετηρία μίας κάποιας διευθέτησης.
Πού καταλήγουμε στο τέλος της ημέρας; Η Σενζέν δεν ήταν μια νέα Γιάλτα. Δεν χρειάστηκε να μοιραστεί ξανά ο κόσμος για να σταλεί το μήνυμα. Ο Πούτιν επέστρεψε στο τραπέζι των μεγάλων, ο Σι όρισε τους όρους της συνάντησης και ο Τραμπ έφυγε χωρίς κάποια ουσιώδη συμφωνία – τον ικανοποίησε ενδεχομένως η συμπερίληψή του ως εικόνα στο «κλαμπ» των αυταρχικών. Όσο για την Ουκρανία και τους συμμάχους της Αμερικής, έμειναν να αναρωτιούνται τι συζητήθηκε τελικά πίσω από τις κλειστές πόρτες. Ίσως αυτό να ήταν και το σημαντικότερο αποτέλεσμα της συνόδου: όχι όσα συμφωνήθηκαν, αλλά όσα κανείς δεν γνωρίζει αν συμφωνήθηκαν.
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το μήνυμά του για την Ουκρανία και τον Πούτιν
Τι κέρδισαν οι τρεις ηγέτες, Τραμπ, Σι και Πούτιν, από την ιστορική συνάντηση στην Κίνα και τι συνεπάγεται η συνάντησή τους για τη διεθνή τάξη;
«Πρέπει να υπάρχει χώρος για να πενθήσουμε όλους», είπε
Στάση αναμονής από τον Αμερικανό πρόεδρο εν μέσω αναφορών για βιολογικά και χημικά όπλα
Παράλληλα κατηγορεί τον Ζελένσκι για ψεύδη
Τι λέει ο Λευκός Οίκος για το χαρτοφυλάκιο
Ο Μπαράκ Ομπάμα βρίσκεται στην κορυφή των προτιμήσεων, σύμφωνα με έρευνα του Politico
Γιατί η Ουκρανία ανησυχεί
Οι ετυμηγορίες και η ομοιότητα με την υπόθεση της Γαλλίας
Η υποσαχάρια Αφρική στο επίκεντρο
Γιατί διστάζουν οι αγοραστές
Οι δικλίδες ασφαλείας απέκλεισαν αρχικά τα αιτήματα των ελεγκτών
H δεύτερη φορά σε λιγότερο από δύο εβδομάδες
Τα κοιτάσματα πετρελαίου και η προσφυγή στη Χάγη
Ο κίνδυνος που έλειπε από το εγχειρίδιο ευστάθειας
Το στοίχημα πίσω από την αποτίμηση
Ο μεγιστάνας χαρακτήρισε αποτυχημένη την επένδυση σχεδόν 500 εκατ. δολαρίων στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ
Ο Ρώσος πρόεδρος έκανε λόγο για κοινές αξίες με τον Τραμπ και τον Σι
Στάση αναμονής κρατά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπογραμμίζοντας την προσήλωσή της στη διεθνή τάξη
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.