- CITY GUIDE
- PODCAST
-
16°
Ουκρανία, Κούβα, Ταϊβάν: Τα μέτωπα της Νέας Παγκόσμιας Τάξης
Η σύνοδος Ντόναλντ Τραμπ - Σι Τζινπίνγκ - Βλαντιμίρ Πούτιν και οι σφαίρες επιρροής
Τι αποκαλύπτει η τριμερής συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντιμίρ Πούτιν για τις γεωπολιτικές ισορροπίες και τα σχέδια για Ουκρανία, Κούβα και Ταϊβάν;
Αν και οι πραγματικά κρίσιμες αποφάσεις συνήθως λαμβάνονται σε ανύποπτο χρόνο, πίσω από κλειστές πόρτες και όχι μπροστά στις κάμερες σε φιέστες που θυμίζουν Γιάλτα από τη λαϊκή, η ιστορική τριμερής συνάντηση των προέδρων της ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας κρύβει στρατηγικές επιδιώξεις και σημαντικούς συμβολισμούς. Ενδεχομένως σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη Νέα Παγκόσμια Αταξία (που διαδέχθηκε τη μεταψυχροπολεμική εποχή, έχει τις ρίζες της στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και ξεκίνησε επισήμως το 2016) σε μια Νέα Παγκόσμια Τάξη με Realpolitik και σφαίρες επιρροής που θα θυμίζει περισσότερο τον 19ο αιώνα και σε έναν βαθμό τις πρώτες δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου, παρά τη φιλελεύθερη έννομη τάξη που σταδιακά χτίστηκε στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.
Ντόναλντ Τραμπ - Σι Τζινπίνγκ - Βλαντιμίρ Πούτιν: Ποιες είναι οι βασικές επιδιώξεις των τριών ηγετών;
Ως ο ασθενέστερος των τριών, ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει τα περισσότερα να κερδίσει. Η τριμερής συνάντηση τού δίνει γραμμή ζωής, πρεστίζ, νομιμοποίηση και βήμα ως (υποτίθεται) ισότιμου ηγέτη μιας εκ των τριών υπερδυνάμεων, ενώ τον επανεντάσσει στη διεθνή κοινότητα μετά από μια παρατεταμένη περίοδο απομόνωσης εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου η ισχύς δέχτηκε ένα ισχυρό πλήγμα με τη συντριπτική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα να κάνει: «παίζει» τα διεθνή ΜΜΕ, ανακτώντας την πρωτοβουλία των κινήσεων, παριστάνοντας τον statesman, δημιουργώντας οπτικό υλικό που θα γεμίσει τα feed μας για μερικά 24ωρα. Η στάση του απέναντι στον Πούτιν είναι σχεδόν διαχρονικά φιλική σε βαθμό που οδηγεί αρκετούς έμπειρους αναλυτές της Δύσης να τον θεωρούν de facto ρωσικό asset (πράκτορα). Η στάση του απέναντι στον Σι είναι επιφανειακά αλλοπρόσαλλη και επιθετική (βλ. δασμοί και ανταγωνισμός για Τεχνητή Νοημοσύνη)∙ επί της ουσίας, όμως, ο Τραμπ σέβεται τον Σι και ποτέ δεν επιχείρησε να αρθρώσει μια αξιόπιστη στρατηγική ανάσχεσης της Κίνας ή αποτροπής στο θέμα της Ταϊβάν.
Ο ισχυρότερος των τριών, ο Σι Τζινπίνγκ, παίζει «εντός έδρας». Έχει τον απόλυτο έλεγχο της χορογραφίας και των συμβολισμών, προβάλλει ισχύ ως ο de facto νούμερο ένα statesman σε παγκόσμιο επίπεδο. Η αλήθεια είναι ότι από τους τρεις ηγέτες είναι ο μόνος μη ψυχοπαθής ενήλικας στο δωμάτιο, που όντως εξυπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας του. Ο Σι επιδιώκει τη σταθερότητα. Η Κίνα είναι εδώ και χρόνια η βασική αναθεωρητική υπερδύναμη που εκμεταλλεύεται την εσωτερικη κρίση και αφασία της Δύσης για να εξαπλωθεί παντού: Ευρώπη, Αφρική, Μέση Ανατολή, Λατινική Αμερική, Ειρηνικός. Η Κίνα έχει ήδη φτιάξει μια πολιτική, οικονομική, εμπορική και τεχνολογική υποδομή εξάπλωσης και μελλοντικής κυριαρχίας. Η σταθερότητα –η μη ανατροπή αυτής της πορείας– την εξυπηρετεί.
Οι νέες σφαίρες επιρροής και ο «ζωτικός χώρος»
Η υπόθεση εργασίας αρκετών αναλυτών είναι ότι κάπως έτσι –και με την παγκόσμια αμερικανική επικυριαρχία να έχει προ πολλού αμφισβητηθεί και τρωθεί, κυρίως λόγω μιας σειράς αυτογκόλ (Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρία, προεδρία Τραμπ)– οδηγούμαστε σε μια τριπολική παγκόσμια τάξη με αντίστοιχες σφαίρες επιρροής: σύμφωνα με το υποτιθέμενο Δόγμα Τραμπ, οι ΗΠΑ εστιάζουν στη Βόρεια και Νότια Αμερική, από τη Γροιλανδία μέχρι όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής (η παρέμβαση στη Βενεζουέλα ήταν μια ωμή και ξεκάθαρη δήλωση επ’ αυτού).
Τον Πούτιν, το κίνητρο του οποίου δεν είναι κυρίως οικονομικό αλλά ψυχολογικό, συμβολικό, η ανάκτηση της τιμής και το ξέπλυμα της μεταψυχροπολεμικής ντροπής, τον ενδιαφέρει πρωτίστως η Ευρώπη και ειδικά η ανάκτηση των «χαμένων πατρίδων» πέριξ της μητέρας πατρίδας, δηλαδή οι χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (Ουκρανία, Γεωργία, Βαλτική) με μια ταυτόχρονη ταπείνωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Βρετανίας και του ΝΑΤΟ να είναι το κερασάκι στην τούρτα.
Ο Σι, αν και έχει τις πιο φιλόδοξες βλέψεις απ’ όλους, ενδιαφέρεται πρωτίστως να διασφαλίσει την επικυριαρχία της Κίνας στην Ασία και τον Ειρηνικό. Άλλωστε γνωρίζει ότι οτιδήποτε και να συμφωνηθεί τώρα, δεν θα αξίζει ούτε όσο το χαρτί του. Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Πούτιν δεν είναι αξιόπιστοι, ούτε μακροπρόθεσμοι συνομιλητές. Άρα επιδιώκει να μεγιστοποιήσει τα βραχυπρόθεσμα οφέλη εκμεταλλευόμενος την αδυναμία των συνομιλητών του.
Τι σημαίνουν όλα αυτά; Μπαίνουμε όντως σε μια Νέα Παγκόσμια Τάξη;
Ο όρος «Νέα Παγκόσμια Τάξη» συνήθως αντικατοπτρίζει έναν μακροπρόθεσμο διακανονισμό ισχύος, δηλαδή μια στρατηγική πραγματικότητα που υπερισχύει συγκεκριμένων προσωπικοτήτων και ηγετών. Μια Παγκόσμια Τάξη μπορεί να είναι μια μονοκρατορία (όπως το Αμερικανικό imperium από το 1991 μέχρι το 2016), ένα δίπολο (όπως η ψυχροπολεμική εποχή 1945-1991), ένα σύστημα ισορροπίας δυνάμεων (όπως στην Ευρώπη του 19ου αιώνα), μια θεσμική λύση σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο (όπως ένας ισχυρός ΟΗΕ) κ.ο.κ.
Ωστόσο, ο διαμοιρασμός του πλανήτη σε τρεις ζώνες επιρροής που μόλις αναφέραμε δεν είναι μια πραγματικά βιώσιμη λύση. Παρά τις εγγενείς αδυναμίες της, η Ευρώπη δεν είναι μια άβουλη μάζα∙ αντιθέτως τα τελευταία χρόνια αφυπνίζεται ως προς τον de facto πόλεμο που δέχεται από τον Πούτιν, οχυρώνεται και υποστηρίζει σθεναρά την Ουκρανία. Είναι επίσης αδιανόητο το να «παρατήσουν» οι ΗΠΑ την Ασία και τον Ειρηνικό. Μπορεί ο Τραμπ να ασκεί την πολιτική του «Πρώτα η Αμερική», ωστόσο οι ΗΠΑ έχουν στρατηγική παρουσία, συμφέροντα και συμμαχίες με Ιαπωνία, Νότιο Κορέα και Φιλιππίνες, μεταξύ άλλων. Εάν ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ είναι γεράκι των Δημοκρατικών (ή ο Μάρκο Ρούμπιο εκ μέρους των Ρεπουμπλικανών), τότε ο διακανονισμός αυτός μπορεί να καταρρεύσει, ενώ (α) πολλές ασιατικές κοινωνίες δεν είναι διατεθειμένες να αφεθούν αμαχητί στην αγκαλιά της Κίνας, (β) υπάρχει πάντα η Ινδία, ο ρόλος και οι επιδιώξεις της οποίας είναι μεταβλητές. Τέλος, είναι μάλλον απίθανο ότι η Κίνα θα εγκαταλείψει ξαφνικά και εύκολα τα εκτεταμένα συμφέροντά της στη Λατινική Αμερική.
Επομένως αυτό που αντιμετωπίζουμε δεν είναι μια τσιμενταρισμένη Νέα Παγκόσμια Τάξη, αλλά ένα προσωρινό αφήγημα, ένα προπέτασμα καπνού το οποίο επιδιώκει να προβάλλει συνοχή στο χάος της αταξίας και να συγκαλύψει κάτι. Κι αυτό γίνεται επειδή και οι τρεις ηγέτες έχουν, ο καθένας, από μία πολύ συγκεκριμένη επιδίωξη: Ουκρανία, Κούβα, Ταϊβάν. Αυτές οι τρεις επιδιώξεις δεν είναι αμοιβαίως αποκλειόμενες, αντιθέτως μπορούν ωραιότατα να επιτευχθούν από τους συγκεκριμένους τρεις ηγέτες χωρίς να ανοίξει μύτη μεταξύ τους. Ο Πούτιν θέλει την Ουκρανία. Ο Τραμπ θέλει την Κούβα. Ο Σι θέλει την Ταϊβάν. Και τα επόμενα δύο χρόνια είναι η μόνη συγκυρία, ενδεχομένως ποτέ στην ιστορία, που και τα τρία αυτά σενάρια μπορεί να είναι εφικτά χωρίς να ανοίξει μύτη ανάμεσα στις τρεις υπερδυνάμεις. Μπορεί η προστασία της Ουκρανίας και της Ταϊβάν να ήταν μέχρι τώρα πάγια θέση των ΗΠΑ, ωστόσο ο Τραμπ δεν νοιάζεται πραγματικά, αν αυτό γίνει στο πλαίσιο ενός συμφωνημένου deal και όχι με τρόπο που πλήγει το γόητρό του (γιατί αυτό είναι το μόνο που τον νοιάζει).
Επομένως, αν υποθέσουμε ότι σε όλη αυτή τη φιέστα της τριμερούς διάσκεψης υπάρχει κάτι πέραν των χειραψιών και των φωτογραφιών (που δεν είναι καθόλου σίγουρο), τότε αυτό δεν είναι μια πραγματικά σταθερή και βιώσιμη Νέα Παγκόσμια Τάξη, αλλά ένα deal για την αλλαγή καθεστώτος σε τρεις συγκεκριμένες χώρες.
Επ’ αυτού πρέπει να ειπωθούν τρία πράγματα:
- Αν μέσα στο 2027 όντως προχωρήσει αυτό το σενάριο και οι τρεις δυνάμεις επιτύχουν τους στόχους τους με τη σιωπηλή ανοχή των άλλων, τότε ναι μεν ο ευρύτερος διακανονισμός των τριών σφαιρών επιρροής εξακολουθεί να είναι θνησιγενής, ωστόσο η ωμή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας, της έννομης τάξης, της αυτοδιάθεσης, του διεθνούς δικαίου, αλλά και των πρότερων στρατηγικών των ίδιων των υπερδυνάμεων, δημιουργούν από μόνα τους μία νέα κατάσταση που επόμενοι ηγέτες δύσκολα θα ανατρέψουν.
- Ας μην υποτιμούμε την ανθεκτικότητα της Ουκρανίας και της Ευρώπης συνολικά και ας μην υπερτιμούμε τις ικανότητες του Πούτιν. Ο Πούτιν πέτυχε όσα πέτυχε τα τελευταία 20 χρόνια εξαιτίας της δικής μας ανοχής, του κατευνασμού και του βολέματος. Όταν ξεβολευτήκαμε, τότε άρχισε να χάνει.
- Η Ταϊβάν είναι μια εντυπωσιακά φιλήσυχη, φιλελεύθερη και σιωπηλά περήφανη κοινωνία. Η αντίσταση στην συντριπτική ισχύ της Κίνας (ειδικά χωρίς την αποτρεπτική υποστήριξη των ΗΠΑ και της Δύσης) θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, ωστόσο θα στείλει ένα ωστικό κύμα στη διεθνή κοινότητα που μπορεί από μόνο του να έχει ακούσιες συνέπειες.
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
14.224 παιδιά σκοτώθηκαν ή ακρωτηριάστηκαν εξαιτίας εχθροπραξιών το 2025
Τι υποστηρίζει το Κίεβο
Η σύνοδος Ντόναλντ Τραμπ - Σι Τζινπίνγκ - Βλαντιμίρ Πούτιν και οι σφαίρες επιρροής
Υπηρέτησε για δέκα χρόνια και συμμετείχε σε δύο αποστολές στο Αφγανιστάν
Τι είπαν οι αξιωματούχοι στο Κογκρέσο
Aντιμετωπίζει ως 10 χρόνια φυλάκισης
Το σχέδιο προβλέπει 450 έως 500 βίλες γύρω από ένα γήπεδο γκολφ
Η celebrity επιστρέφει στο Καπιτώλιο για το ζήτημα
Η κατηγορία αφορούσε «νόθευση της ψηφοφορίας» και συνοδεύεται από στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων
Λίγες μέρες μετά την καταδίκη του για βιασμούς
Ο Μελανσόν περνά στον δεύτερο γύρο σε έξι στα έξι σενάρια
Η Γκίλφοϊλ περιλαμβάνεται σε κατάλογο 12 προσώπων από το περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ
Το 86% εκφράζει δυσαρέσκεια σύμφωνα με δημοσκόπηση
Πάνω από δέκα εκπαιδευτικά ιδρύματα στη Γαλικία έγιναν στόχος απειλητικών email
Zητούν την ανάκληση της νέας ποινής φυλάκισης πέντε ετών
Τα κακά αγόρια, τα όρια της ανοχής και οι γυναίκες
Το στενό που ελέγχουν οι Χούθι και γιατί ανησυχούν το Ριάντ
Ο Κινέζος πρόεδρος δεν θέλει να εμφανισθεί ως ιμπεριαλιστική δύναμη
7ος στη σειρά Τζέιμς Μποντ θα είναι ο Ρόμπερτ Πάτινσον. Έρχονται δύσκολες ώρες για τους κακούς, αφού θα κληθούν να τα βάλουν με τον 007 και τον Μπάτμαν μαζί.
Τι καταγγέλλουν δύο πρώην εργαζόμενές του
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.