Ισραήλ: Η αναζήτηση πλειοψηφίας, ένας «γρίφος» για τον Νετανιάχου και τον Άιζενκοτ μετά τις εκλογές

Οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ τελείωσαν χωρίς καμιά πλευρά να κερδίσει απόλυτη πλειοψηφία, ένα σταυρόλεξο για το στρατόπεδο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και εκείνο του αντιπάλου του, του Γκάντι Άιζενκοτ, που θα πρέπει να διευρύνουν τους συνασπισμούς τους.

Ακολουθούν οι επιλογές οι οποίες παρουσιάζονται στον Νετανιάχου, με 53 βουλευτές στο στρατόπεδό του, και στον Άιζενκοτ, με 48 το δικό του, προκειμένου να εξασφαλίσουν τις 61 έδρες που αντιστοιχούν σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Αυτοί οι δύο φαίνεται προσώρας πως βρίσκονται στην καλύτερη θέση για να πάρουν εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, αν και ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ μπορεί να αναθέσει τον σχηματισμό της σε κάποιον άλλο.

Κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου

Το στρατόπεδο του πρωθυπουργού και των ακροδεξιών και υπερορθόδοξων συμμάχων του ήρθε πρώτο στις εκλογές, με 53 κοινοβουλευτικές έδρες (εκ των οποίων οι 27 για το κόμμα του, το Λικούντ).

Αν θέλει να συνεχίσει να κυβερνά, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έχει ήδη συσπειρώσει όλους όσοι βρίσκονται στα δεξιά του, δεν έχει άλλη επιλογή παρά να απλώσει το χέρι στην αντιπολίτευση.

Όμως τα εμπόδια σε μια τέτοια κυβέρνηση (εθνικής) ενότητας είναι μεγάλα, καθώς τα τέσσερα κόμματα του «μπλοκ της αλλαγής» υπό τον Άιζενκοτ παρουσίασαν αυτές τις εκλογές ως ένα δημοψήφισμα κατά του Νετανιάχου.

Ανάμεσά τους, η αριστερά του Γιαΐρ Γκολάν (8 έδρες), φαίνεται να είναι μακράν εκείνη με τις λιγότερες πιθανότητες να συνταχθεί με τον Νετανιάχου.

Και για τον πρώην υπουργό Άβιγκντορ Λίμπερμαν (7 έδρες), πρώην προσκείμενο στον πρωθυπουργό από τον οποίο έχει αποστατιοποιηθεί, «ο μοναδικός δυνατός συνασπισμός είναι ένας συνασπισμός που θα αποτελείται αποκλειστικά από σιωνιστικά κόμματα, περιλαμβανομένου του Λικούντ, όμως «χωρίς τον Μπίμπι», το χαϊδευτικό όνομα του πρωθυπουργού.

Η περίπτωση του κεντροδεξιού κόμματος Μαζί (12 έδρες) είναι πιο ασαφής: ο ηγέτης του, ο Ναφτάλι Μπένερ, που διετέλεσε για σύντομο χρονικό διάστημα πρωθυπουργός, άφησε αρχικά να εννοηθεί ότι δεν θα αντιτασσόταν σε μια συμμαχία με το στρατόπεδο του Μπενιαμίν Νετανιάχου, υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Στη συνέχεια όμως ανέκρουσε πρύμναν.

Τέλος, μια συμμαχία με το κόμμα του Γκάντι Άιζενκοτ (21 έδρες) μέσω μιας συμφωνίας διαμοιρασμού της εξουσίας με εναλλαγή στη θέση του πρωθυπουργού αναφέρεται μερικές φορές, αλλά μοιάζει δύσκολο να γίνει αποδεκτή από τον δεύτερο που έχει πει ότι δεν πρόκειται ποτέ να υπηρετήσει υπό τον Νετανιάχου.

Το σενάριο ενός πρόσφατου προηγούμενου: το 2020, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο κεντρώος Μπένι Γκαντς κατέληξαν, παρά τη βαθιά εχθρότητά τους, σε μια τέτοια συμφωνία διαμοιρασμού της εξουσίας έπειτα από τρεις εκλογές σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους. Όμως η συμφωνία κατέρρευσε μέσα σε ένα χρόνο, με αποτέλεσμα να ακολουθήσουν νέες εκλογές.

Εκτός του στρατοπέδου της αντιπολίτευσης, παραμένει τέλος η πολύ απίθανη επιλογή των αραβικών κομμάτων που εξασφάλισαν 19 έδρες. Ο πρωθυπουργός δεν σταμάτησε να τα απαξιώνει στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας και πλέον τα κατηγορεί για εκλογική νοθεία.

Όμως τίποτε δεν μοιάζει αδύνατο για τον Νετανιάχου, ο οποίος έτεινε τη χείρα στους Άραβες Ισραηλινούς το 2015 και το 2021.

Κυβέρνηση υπό τον Άιζενκοτ

Ο Άιζενκοτ έχει δύο κύριες επιλογές για να κυβερνήσει: μια κυβέρνηση μειοψηφίας που θα υποστηρίζεται στην Κνεσέτ και από άλλα κόμματα, ή μια κυβέρνηση ενότητας με τον Νετανιάχου, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως.

Όσον αφορά την κυβέρνηση μειοψηφίας, τα δύο εκλογικά ψηφοδέλτια με αραβική πλειοψηφία που παίζουν ρόλο ρυθμιστή μετά την πρωτόγνωρη εκλογική επίδοσή τους, έχουν πει ότι είναι έτοιμα να συνεργαστούν μαζί του.

Όμως, εκτός από τη σφοδρή αντίθεση των Μπένετ και Λίμπερμαν σε μια τέτοια σύμπραξη, μια κυβέρνηση μειοψηφίας θα ήταν ευάλωτη και στο έλεος των νέων συμμάχων της.

Πρώην αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, ο Γκάντι Άιζενκοτ δεν είναι ειρηνιστής και θα μπορούσε να τους κάνει να στραφούν εναντίον του σε περίπτωση φονικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα, για παράδειγμα.

Μένει η επιλογή μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας με αυτόν επικεφαλής.

Ο Γιάϊρ Λαπίντ, ένας από τους ηγέτες του μπλοκ και αρχιτέκτονας ενός βραχύβιου μεγάλου συνασπισμού, το 2021 –που περιελάμβανε για πρώτη φορά ένα αραβικό κόμμα— ζήτησε σήμερα από τους εκλογείς να κάνουν «υπομονή» ενόσω το στρατόπεδό του προσπαθεί να συγκροτήσει πλειοψηφία. «Θα είναι δύσκολο», παραδέχθηκε.

Το λιγότερο πιθανό σενάριο μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας είναι εκείνο όπου ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δέχεται να παραχωρήσει τη θέση του. Αποχωρήσεις από τον Λικούντ, επίσης, δεν είναι πολύ πιθανές, όσο το κόμμα μοιάζει στοιχισμένο πίσω από τον Νετανιάχου.

Μια άλλη επιλογή θα ήταν να εισέλθει στον συνασπισμό το κόμμα Raam του μετριοπαθούς ισλάμ (8 έδρες), ακόμη κι αν ο Γκάντι Άιζενκοτ είπε στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ότι δεν θα το έκανε.

Όμως θα μπορούσε ίσως να κάνει αποδεκτή την ιδέα από τους νυν εταίρους του δεδομένου του προφίλ του ηγέτη του Μανσούρ Αμπάς, που συμμετείχε στη βραχύβια κυβέρνηση υπό τον Γιάϊρ Λαπίντ το 2021, και του οποίου το νούμερο δύο στο ψηφοδέλτιο είναι ένας Εβραίος, πρώην υψηλόβαθμος αστυνομικός.

Όμως θα χρειάζονταν ακόμη μερικές έδρες για να φθάσει τις 61. Εκτός αν ο Γκάντι Άιζενκοτ προσπαθήσει να αναζητήσει υποστήριξη στους υπερορθόδοξους που είναι τώρα σύμμαχοι του Μπενιαμίν Νετανιάχου, με τίμημα παραχωρήσεις στο πολύ ευαίσθητο θέμα της απαλλαγής τους από τη στρατιωτική θητεία.